AFYONKARAHİSAR YEMEKLERİ

AFYONKARAHİSAR YEMEKLERİ

Bir süre önce, bir televizyonda canlı olarak yayımlanan programda Afyonkarahisar mutfağının sözde tanıtımı yapıldı!…
Ardından birileri Afyonkarahisar’ımızın Gastronomi Merkezi olduğundan falan bahsetti..
Oysa ki, bugün Afyonkarahisar’daki lokantaların hiç birisinin bize özel yemek sunmadıkları bilinen gerçektir. Belki zaman zaman bir lokantada veya, turistik bir otelimizin restoranında, örneğin tek bir Afyonkarahisar yemeği görülmektedir, ama bunun sürekliliği yoktur!..
Yıllar önce, halkbilim uzmanı Kerim Yund’un bir yazısını okumuştum. Şöyle diyordu yazar:
“Bir cemiyetin medeniyeti araştırılırken, yemeklerinin de incelenmesi, onun bulunduğu katı belirtmede iyi bir ölçü olur. Neden Türk kültür hayatında, bu konuda istenilen yeterlikte yazı yoktur. Şimdiki tarihçi ve folklorcularımız da bu önemli yönü gevşek tutmuşlardır… Türk mutfağını bezeyen çorba, et, av eti, hamurişi, sebze, tatlı, yemiş, şerbet, şurup, hoşaf nasıl hazırlanırdı? Hangi kaplarda, ne yolda sunulurdu? Sofra kurma gelenekleri, yemeğe başlama, bitirme duaları gibi yemek görgü, bilgi konularımız hiç işlenmemiştir. Türk medeniyetini açığa vuracak bu çalışmalar için Türk Yemeklerini Araştırma Enstitüsü kurulsa yerinde olur.”
Yund’un bu yazısı, beni doğduğum kente özgü yemeklerin saptanması çalışmalarına yöneltti. Zira, çocukluğumun Afyonkarahisar yemekleri unutuluyordu. Gerçi bunun asıl nedeni günümüz kadınlarının kolaycılığa kaçmaları ve daha çok az emek ve masrafla yapılan yemekleri tercih etmeleriydi; ama batıdan gelen esintilerle, yemek kültürümüzün yozlaşmaya başlamış olduğunu da göz ardı etmemek gerekirdi. Nitekim, etli ekmek ya da kıymalı pide dururken, piza; türlü çeşitli et yemeklerimiz dururken hamburger, çizburger gibi yiyecekler, bizi bizden alıp gidiyordu! Doğal maden sularımız, şerbetlerimiz, meyve sularımız ve ayranımız varken, yabancı kaynaklı meşrubatları içmenin ne gereği vardı?…
Türk Ulusu, binlerce yıllık tarihinde, kendi beslenme sistemiyle başarılı olmuş; devletler kurmuş ve bugünlere gelinmiştir. Öyleyse yemeklerimizin unutulmaması, Devlet eliyle korunması lazımdır. Bunun için de Kerim Yund’un dediği gibi, bir Türk Yemeklerini Araştırma Enstitüsü kurulması, gerçekten şarttır.
Bu yazımda, 1918 doğumlu Anam rahmetlinin hayatta olduğu yıllarda ağzından pişirme tariflerini de aldığım yemekleri içeren “Anamın Yemekleri” adlı kitabımda yer alan yemeklerin sadece isimlerini vermek istiyorum:
Bulgur yemekleri: Mercimekli bulgur pilavı , Solta pilavı
Düğü yemekleri: Çullama köttü (köfte), İlibada (labada) dolması, Sırt dolması, Sulu köttü (köfte), Göce köttüsü:, Göce tarhanası, Keşkek.
Özbek Pilavı
Hamur İşleri: Arabaşı. Börekler: Ağzı açık, Bükme, Bazlama, Börek, Börek kenarı, Haşgeşli börek, İkiz börek, Katmer, Ocak bükmesi, Şepit, Cizdırma, Cücü, Çörek, Nohut Çöreği, Dolam, Hamırsız, Haşıl, Lokul, Cimcik Hamlıraşı, Ev Makarnası, Muska Hamıraşı, Sakala sarkan, Velensehamıraşı, Miyane çorbası, Övme, Peksimet, Ak pide, Haşgeşli pide, Katıklı pide, Yalım Pidesi, Düz pişi, Lokma, Halka.
Et Yemekleri: Bütüm et (Afyon Kebabı), Garın (İşkembe: Çorba, kıyma, kızartma, söğüş), Tas eti, Paçık (paça),
Sebze Yemekleri: Badılcan (patlıcan)böreği, Afiyan salatası, Şakşuka (menemen), Zürbiye (Soğan yahnisi).
Tatlılar: Ekmek tatlısı, Haşgeş helvası, İncir dolması, Kar helvası, Kaymaklı şeker, Kaymaklı lokum, Saksağan beyni, Yumurta tatlısı, Püsküvüt, Erişte baklavası, Fırma (Hurma) baklavası, Gara helva (Un helvası), Gırma helva (Tuz helva), Gurabiye, Höşmerim, Kedi külümbe, Pandispanya, Tel helva (Pişmaniye),
Sütlü tatlılar: Ağız, Palize(Pelte), Su muhallebisi, Yepinti (Gülemez).
***
Rahmetli anam hayatta olaydı, bugün 103 yaşında olacaktı. Bana yazdırdığı yemekleri anasından ve ninesinden öğrendiğine göre, yukarıda sıraladığım yemeklerin yaklaşık 200 yıllık bir tarihi vardır.
Bu listede, başka kentlerimizde de bilinen yemekler yoktur.
Şimdi Allah aşkına bana birisi anlatır mı? Master Chef adlı kuruluşun, yapmaya çalıştığı ve beceremediği yemekler benim kaydettiğim listede var mı?… Afyonkarahisar yemeklerini tanıtmak, bunları markalaştırmak istiyor isek, işi ciddi tutmalıyız. Aksi halde kendi kendimize gastronomi şehri olmaktan bahsetmemizin, kıymeti harbiyesi yoktur!…

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

E-Gazete Arşivi