Türkiye’deki 5’inci Panoramik Müze, Afyon’da inşa edilecek

İl Çevre ve Orman Müdür V. Mehmet Tahan, Afyonkarahisar’da Kurtuluş Savaşı Panoramik Müzesi için çalışmaların başladığını belirtti

İl Çevre ve Orman Müdür V. Mehmet Tahan, yaptığı yazılı açıklamada panoramik müzelerin tarihçesinden bahsederek günümüze kadar gelen süreci değerlendirdi. Tahan, “Orman ve Su İşleri Bakanlığı’mızca; İlimiz Afyonkarahisar’da, Büyük Taarruzu ve Kurtuluş Savaşımızı anlatacak bir Panoramik Müze’nin kurulması için Sayın Bakanımız Prof. Dr. Veysel Eroğlu’nun talimat ve takipleri ile planlanlama ve hazırlık çalışmalarına başlanmıştır” dedi.
İlk örnek İstanbul’da
Türkiye’de bazı illerinde panoramik müze kurulma çalışmalarından bahseden Tahan, “Panoramik müzelerin ülkemizdeki ilk örneği olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yapımına 2004 yılında başlanılan proje olan İstanbul 1453 Panoramik Müzesi’ndeki resmin dünyada mevcut 30 kadar panoramik müzeden ayrılan tarafı, hem yatay hem de dikey olarak tam panorama olması her yönde 360 derece panoramik özellik taşımasıdır. Müze bu açıdan bakıldığında Dünyanın İlk Tam Panoramik Müzesi olma özelliğini de taşıyor. Tam panorama; her yönde panoramik olmayı ifade etmektedir. Gökyüzü de, kubbesel olarak kesintisiz ve resmin üst bölümünü kapatmaktadır. Yani resim tam olarak çerçevesiz ve sınırsız görünüm arzetmektedir. Panorama’nın kalbi olan resim, 38 metre çaplı bir yarım küre üzerine yapılmıştır. Yarım kürenin iç yüzeyini kaplayan resim, 2350 m2 olup, resimle ziyaretçi platformu arasındaki 650 metrekarelik 3 boyutlu objeler platformuyla birlikte, toplam 3000 metrekarelik dev bir büyüklüğe ulaşmakta ve ziyaretçiyi her yönden kuşatmaktadır” ifadelerini kullandı.
3 boyutlu gibi görünüyor
İstanbul’daki müzenin önemli özelliklere sahip olduğunu hatırlatan Tahan, şöyle devam etti:
“Çerçevesi ve sınırı olan bir resim, ne kadar derinlik ve üç boyut duygusu uyandırırsa uyandırsın çerçevesini ya da sınırını görebildiğimiz için, onun bizden ne kadar uzakta asılı olduğunu anlayabilmekteyiz. İstanbul 1453 Panoramik Müzesi’ndeki çalışmada resmin bittiği yer diye bir şey olmadığı için, resme bakan kişi optik alışkanlıklarıyla eserin gerçek boyutlarını kavrayamamaktadır. İnsanın 2 gözü, 14 metreden sonra algılama özelliğini kaybederek, tek göz gibi çalışmaya başlamakta olduğundan burada resme en yakın mesafe 14 metre olarak konulmuş yani izleyici 14 metreden daha yakına giremediği için de resmin üzerindeki 3 boyut özelliklerini gerçekmiş gibi algılamaktadır. Panorama 1453 Tarih Müzesi, tam panorama özelliğinin yanı sıra gökyüzünün de kubbesel olarak kesintisiz bir şe-kilde resmin üst bölümünü kaplaması sebebiyle diğer panoramik müzelerle karşılaştırıldığında, türünde tek olma özelliğine de sahiptir. Dünyanın ilk kubbeli panoramik müzesinde, izleyici, platforma çıktığı anda resmin gerçekliğini ve boyutlarını kavramayı sağlayacak referanslar, başlangıç ve bitiş gibi dayanak noktaları bulamamanın şaşkınlığını ve 10 saniye kadar sürecek bir şoku yaşamaktadır. Bu durum da insana, kapalı bir mekâna girildiği halde, bir şekilde tekrar üç boyutlu dış mekâna çıkılmış duygusunu yaşatmaktadır. Bu müze aynı zamanda Türk sanatçısının, imkân ve-rildiğinde neler başarabileceğinin çok açık bir kanıtı olarak önümüzde durmaktadır.”
Çanakkale ve Polatlı’da da inşa edilecek
Dünyanın ikinci en büyük kubbeli panoramik müzesinin de yine Türkiye’de inşa edileceğini vurgulayan Tahan, “Orman ve Su İşleri Bakanlığı’mızca, Sayın Prof. Dr. Veysel Eroğlu’nun talimat ve takipleri ile Kilitbahir’de, Dünyanın İkinci En Büyük Kubbeli Panoramik Müzesi Projesinin yani Kilitbahir Panoramik Müzesi projesinin de yapımı gerçekleştirilmektedir. Kilitbahir Panoramik Müzesi projesin de; Çanakkale Savaşları konu edilecek olup, müze aynı zamanda 1453 Panorama Tarih Müzesi’ nden sonra dünyanın 2. en büyük kubbeli panoramik müzesi olma özelliğine sahip olacaktır. Polatlı’da da yine panoramik bir müze projesinin yapımının tamamlandığı da bilinmektedir. Kartaltepe’de Mehmetçik Anıtının yanında yapımı tamamlanan Sakarya Savaşı Panoramik Müzesi; 1.600 metrekare oturum alanına sahip, 4,5 kat (24,20 m) yüksekliğinde silindirik şekilde, kapı girişi Selçuklu mimari tarzında inşa edilmiştir. Panoramanın, 75 metre eni 15 metre yüksekliğiyle dünyanın en büyük tek parça tuvaline sahip olduğu, Sakarya Savaşı Panorama resmi ölçüsünde bir resmin dünyada bulunmadığı ve resmin yanında aynı zamanda maketlerin olduğu bildirilmektedir. Genelkurmay Sanat Danışmanı Mehmet Özel; yılda en az 10 milyon insanın panorama müzesini ziyaret etmesini beklediklerini ve müzenin uluslararası ziyaretçilerin olacağını belirtmiştir” dedi.
Bursa’nın tarihine yakışacak
Bursa’da bir panoramik müze kurulması düşünüldüğünü belirten Tahan, “Osmanlı Devleti’nin kuruluşu ve Bursa’nın fethinin anlatılacağı Türkiye’nin ilk panoramik müzesinin Bursa’da Osmangazi Belediyesi tarafından kurulacağı bildirilmiştir. Osmangazi Belediye Başkanı Dündar; panoramik müzenin Bursa için de büyük önem taşıdığını dile getirerek ‘Osmanlı Devleti’nin dünyaya hükmetmiş hoşgörü ve adalete dayalı felsefesinin temellerinin atıldığı Bursa’da, muhteşem bir projenin arifesindeyiz. Beylikten imparatorluğa tarih Bursa’da yeniden canlanacak. Böylesine önemli bir projeye Türkiye’nin yetiştirdiği dünyanın en saygın tarihçilerinden biri olan Halil İnalcık hocamızın da destek vermesi bizler için oldukça değerli’ demiştir. Prof. Dr. İnalcık, panoramik müze fikrinin kendisini heyecanlandırdığını ifade ederek, Bursa’nın Osmanlı tarihinde büyük öneme sahip olduğunu hatırlatmıştır.”
Dünyada da uygulanan bir teknik
Dünyada da bu tür müzelerin örneklerinin bulunduğunu hatırlatan İl Çevre ve Orman Müdür V. Mehmet Tahan, şöyle devam etti:
“Kelime aslında, İrlandalı ressam Robert Barker tarafından Edinburgh’un panoramik resimlerini tanımlamak için icat edilmiştir. Silindirik bir yüzeye gösterilen resimler, silindirin içinden incelenmiştir. Bu çalışmalar 1792 yılında Londra’da panorama adıyla sergilenmiştir. Büyük boyutlu panoramaları sergilemek amacıyla inşa edilen yapılara panaromik yapılar denir. Silindir biçiminde olan ve ışığı üstten alan bu yapılarda, resim tüm düşey yüzeyleri kesiksiz olarak kaplar ve silindirin tabanında bulunan yükseltilmiş bir platformdan seyredilmektedir. Bu türden ilk gösteri 1799’da Paris’te Robert Fulton tarafından yapılmıştır. Panorama yapılarında genellikle doğal görüntüler ve savaş sahneleri sergilenirdi. 19. yüzyılda, panoramik resim ve modeller, manzara ve tarihi olayları temsil etmenin popüler bir yoluydu. Panoramik müzeler, genellikle de tarihteki önemli olayları tablolaştırmak için yapılmışlardır. Dünyada şu anda 30 kadar panoramik müze bulunmakta olup, en önemlileri; Waterloo Savaşı Müzesi Osmanlı – Rus Savaşını anlatan Kırım Savaşı Panoraması, Napolyon’un Moskova Savaşı Panoraması, Plevne Müdafaası Panoraması ve Mesdag Panoraması’dır. Bu panoramaların çoğu 1800’lü yıllarda yağlı boya tekniğiyle ve olayın geçtiği yerde yapılmışlardır. Bu Panoramik müzelerin bazıları yatay olarak bazıları da dikey olarak yarı panoramik özelliktedir.”
Kelime anlamı nedir?
Panorama kelimesi ile ilgili de bilgiler veren Tahan, açıklamasında “Panorama, Fransızca’da manzara anlamına gelmektedir ama aslında en ince ayrıntıların bile ele alındığı genel görünüm olarak açıklamak daha doğru olacaktır. Bir doğal ya da kentsel manzarayı ufka kadar uzanan ve çok geniş bir bakış açısıyla betimleyen resim. Büyük boyutlu panoramaları sergilemek amacıyla inşa edilmiş yapı türü olarak da tanımlayabileceğimiz Panorama; Fiziksel anlamdaki bir alanın geniş açıyla herhangi bir görünümüdür. Boyama, çizim, fotoğraf, film / video veya üç boyutlu bir modelde de uygulanabilir. Ayrıca, hareketli resim terimi ( pan, pannig, panama; kamerayı döndürerek elde edilen görüntü ) panoramadan türetilmiştir. Geniş ve kesintisiz bir açıyla sunulan görüntüleri içeren resimler, fotoğraflar bu kategoriye girer. Buradaki geniş açının formal bir tanımı olmamakla birlikte, genelde insan gözünün gördüğünden (yatayda 160, dikeyde 75 derece) geniş açılar panoramik olarak tanımlanmaktadır. En:boy oranı 2:1 veya daha fazla olan resimler ve fotoğraflar panoramik olarak kabul edilmektedir” ifadelerine yer verdi. (Kocatepe)