88 Yıl Önce Frigya Nasıldı?

Emilie Haspels Yazılıkaya’daki kazı evinin verandasında otururken. Arka planda, köy evlerinin yukarısında yükselen Midas Anıtı görülüyor. Kazı evinin arkasından Yazılıkaya köyüne bakış. Evler taştan inşa edilmişti ve çoğunlukla düz, toprak damları vardı. Bazı evlerin çatıları sonradan kiremitli kırma çatılarla değiştirilmişti. Bu tür çatılar daha pahalıydı ancak bakımı çok daha kolaydı. Kazılar başlamadan önce Emilie Haspels tarafından fotoğraflanan Midas Anıtı. Anıtları her zaman, üzerlerindeki karmaşık kabartmaların en iyi göründüğü saatlerde fotoğraflamaya özen gösterirdi. Emilie Haspels ve ekibinin kazılar sırasında kaldığı ev. Bina yörenin tipik özelliklerini taşıyordu. Evlerin çatısı topraktan yapılmıştı ve su geçirmezliği çatıdaki taş silindirle sağlanıyordu. Avlu çok işlevli bir alandı. Kazıda ele geçen buluntular sepetlere konarak eve getiriliyor, masalarda tasnif edilip inceleniyor, ardından da ahşap kasalara yerleştirilerek saklanıyordu. Evin avlusunda kahve yapılırken. Arka plandaki mutfak binası, arkeologlar orada kalmaya başladığında hala inşaat halindeydi. Katlanır yataklı, şömineli oda. Haspels’in odası oldukça mütevazıydı. Günlüğünde kendi yaptığı kum saati şeklindeki perdelerden bahsediyor. Afyon Kalesi Emilie Haspels, at arabasının üzerinde, Eskişehir’den dağlık bölgeye giderken. Çok sayıda malzeme taşınması gerektiğinde oturmak için kalan tek yer kutuların ve çantaların üzeriydi. Emilie Haspels’in de tespit ettiği gibi, kayaya oyulmuş merdivenler Frig kalelerinin karakteristik özelliğidir. Pek çok araştırmacı bunları Frig dini inançlarıyla ilişkilendirse de, tam işlevleri belirsizliğini korumaktadır. Midas Şehri’nde kayanın kuzeye bakan yüzünün eteğindeki merdiven boşluğunda yapılan kazılar. Arka planda Yazılıkaya köyünün bazı evleri görülüyor. Merdiven boşluklarının kazısı, Emilie Haspels’e göre sonsuza dek süren devasa bir girişimdi. Kazı toprağı, daha sonra buluntuları Yazılıkaya’daki eve taşımak için kullanılan sepetlerle taşınıyordu. Kazılara yerel halktan pek çok kişi katılmıştı. Bazıları burada, Midas şehri platosundaki Hayvankaya kaya formasyonunda ellerinde küreklerle poz veriyor. Frig mezar odasını süsleyen iki aslan başından biri olan ve “Kırık Aslantaş” ya da “Yılantaş” olarak adlandırılan mezarın belgelenmesi. Kırık Aslantaş Anıtı’nda Emilie Haspels ve ekibi rölyeflerin kalıplarını çıkarmak için yeni bir teknik denedi. Malzemelerin ısıtılması, karıştırılması ve kurumdan önce hızla uygulanması gerekiyordu. Rölyeflerin lateks kalıbı çıkarılmış ve detaylı çalışma için eve götürmek üzere hazırlanmıştı. Emilie Haspels, 1958’deki son saha çalışması sırasında, anıtın gömülü haldeki ikinci aslan başını fotoğraflamış ve günlüğünde kendisini “kumdaki fok balığı gibi” yatıyor olarak tasvir etmiştir. Arkeologlar meraklı yerel halkla sık sık bir araya geliyordu. Saha çalışmalarından birinin sonunda toparlanırken. Halet Çambel sağda duruyor. Emilie Haspels yol tarifi alırken. Keşif gezilerinin başarısı için yerel bilgi büyük önem taşıyordu. Yazılıkaya köyüne yeni bir evin inşası için getirilen kereste. Emilie Haspels’in kamerasına poz vermek için inşaat faaliyetlerine verilen kısa bir ara. Poz veren çocuklar. Emile Haspels birçok kez hasta çocuklar için tıbbi yardım ayarladı. Şimdiki adı Üçlerkayası olan Leğen köyü. Yerel imam Emilie Haspels’e köyü “Küçük İstanbul” olarak tanımlamıştı. Yazılıkaya köyündeki cami, arka planda Midas Anıtı görülüyor. Her köyün, cemaatin toplandığı kendi camisi vardı. Köy meydanında iki çocuk, sağda bir su kuyusu. Gezgin bir çömlekçi mallarını sergiliyor. Seramik kavanozlar su ve zeytinyağı saklamak için kullanılırdı. Midas Şehri’nin güneydoğusundaki büyük Han köyünde bulunan cami. Eski bir mezar taşının yanında poz veren çocuklar. Mezarlıklar köylerin dışında tutuluyordu. Frig kaleleri yüksek ovaları korumak için doğal kaya platolarından yararlanmıştır. Emilie Haspels, arka planda Gökgöz, Pişmiş ve Kocabaş kaleleri il Akpara Kale’nin tepesinde poz verirken. Kendisini 64. doğum gününde görüyoruz. Akpara Kale’den görülen Gökgöz. Pişmiş ve Kocabaş kaleleri. Bu kaleler bölgeyi savunmak için stratejik olarak önemli konumlarda bulunuyordu. Emilie Haspels’in asistanı Jaap Hemelrijk Pişmiş Kale’deki surların tepesine tırmanmış. Emilie Haspels Dağlık Frigya’nın karakteristik kaya oluşumlarını da fotoğraflamıştır. Geniş bir arazide insan varlığına dair görülebilen tek işaret araba izleri. Öküzler biraz dinlenirken harman kızakları gölge sağlıyor. Emile Haspels bir tarladan uzaktaki kaya anıtlarına bakıyor. Kapının sağında görülen Emile Haspels, Seyitgazi’deki Seyyid Battal Gazi Külliyesi’nde restorasyon çalışmalarını ziyaret ederken. Klasik döneme ait bir sütun başlığı ahşap bir direğin kaidesi olarak yeniden kullanılmış. Sütun başlığının yapraklarına dilek ağacında olduğu gibi ipler ve kurdeleler bağlanmış. Bir köy çeşmesi, Klasik ve Bizans dönemlerine ait kesme taş parçalarıyla inşa edilmiş. Köy çeşmesinin bir parçası olmadan çok önce, bu Zotikos adında bir kişinin anısına yapılmış bir mezar anıtıydı. Kümbet’te yerel bir azizin farklı dönemlere ait eski yapı malzemelerini bir araya getiren mezar anıtı. Çobanlar hayvanlarının resimlerini duvarlara kazımışlardır. Ayazin’de Frig mezar odaları, Bizans kaya konutlarına ve ardından Türk dönemlerinde depo alanlarına dönüşmüş. Emile Haspels ve Halet Çambel, tuğladan inşa edilmiş modern bir evin önünde kalabalık bir aileyle poz verirken. Eskişehir’de erzak alışverişi Antik seramikler konusunda uzmanlaşmış bir arkeolog olarak Emilie Haspels çömlek atölyelerinden çok etkilenmişti. Eskişehir evlerinden uzaktaki tepelere bakış Ahşap ve taş evlerin yan yana durduğu Eskişehir’in şehir manzarasına elektrik kabloları hakim. Şehre 1927’den beri elektrik sağlanıyordu. Eskişehir’de Porsuk Çayı boyunca uzanan dükkanlar. Yeniden yollarda, Emile Haspels’in Dağlık Frigya’ya son ziyareti

Bakmadan Geçme