ABD'den Türkiye'ye Tarife Kararı: Türk Mallarına Yüzde 12,5 Vergi
ABD, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatına yönelik yasağı etkin uygulamadığı gerekçesiyle Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 60 ekonomi hakkında 301. Madde kapsamında soruşturma yürüttü. Sürecin sonunda Türkiye, yüzde 10'luk tarife uygulanan ülkeler arasında yer almadı. Karara göre Türkiye menşeli mallara yüzde 12,5 oranında ek gümrük vergisi uygulanması öngörülüyor
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yürütülen 301. Madde kapsamındaki soruşturmaların Türkiye açısından sonucu belli oldu. ABD yönetimi, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yasaklama veya bu yasağı etkin biçimde uygulama konusunda yetersiz kaldığı değerlendirilen 60 ekonomi arasında Türkiye'yi de gösterdi.
12 Mart 2026'da başlatılan soruşturmalar kapsamında, söz konusu ülkelerin uygulamalarının ABD ticaretini zorlaştırıp zorlaştırmadığı ve makul olmayan veya ayrımcı nitelik taşıyıp taşımadığı incelendi. 2 Haziran 2026 tarihinde ise ABD Ticaret Temsilcisi, soruşturma kapsamındaki ekonomilerin eylem, politika ve uygulamalarının ABD ticaretini zorlaştırdığı veya kısıtladığı sonucuna vardı.
Süreç sonunda Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ekonomiler için yüzde 12,5 oranında 301. Madde tarifesi uygulanması kararlaştırıldı.
Muhtırada yer alan düzenlemeye göre Türkiye, yüzde 10'luk tarife uygulanacak ülkeler arasında sayılmadı. Türkiye'nin de dahil olduğu ve özel olarak yüzde 10 veya farklı bir oran belirlenmeyen "diğer tüm ekonomiler" için yüzde 12,5 oranında tarife uygulanması öngörüldü.
Buna göre ABD'ye Türkiye menşeli malların ihracatında, muhtırada belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere, yüzde 12,5 oranında ek 301. Madde tarifesi uygulanması bekleniyor.
Kararda, Avrupa Birliği ve Tayvan için toplam tarife yükünün yüzde 10'la, Japonya, Güney Kore ve İsviçre için ise yüzde 12,5'le sınırlandırılması yönünde özel düzenlemelere yer verilirken, Türkiye bu özel gruplar arasında da bulunmuyor.
Metinde Türkiye'ye özel bir tarife muafiyeti veya Türkiye için ayrı bir tarife kotası öngörülmüyor. Bununla birlikte ABD yönetimi, 301. Madde tarifelerinden bazı ürünlerin muaf tutulabileceğini belirtiyor. Muafiyet kapsamına; ABD'de yeterli miktarda üretilemeyen veya yetiştirilemeyen ürünler, yerli tedarikte ciddi sorun oluşturabilecek hammaddeler, tarifelerin ekonomi genelinde aksamalara yol açabileceği ürünler ve söz konusu tarifelerin hedeflenen politikaları değiştirmede etkili olmayabileceği değerlendirilen bazı ürünler dahil edilebilecek.
Ancak yüklenen metinde, Türkiye açısından hangi ürünlerin bu muafiyet listesine gireceğine ilişkin özel bir ürün listesi yer almıyor.
ABD'nin kararında temel gerekçe, ülkelerin zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yasaklama ve bu yasağı etkin biçimde uygulama konusundaki politikaları olarak gösteriliyor.
ABD Ticaret Temsilciliği, soruşturma kapsamındaki ülkelerin uygulamalarının ABD ticaretini zorlaştırdığı veya kısıtladığı değerlendirmesinde bulundu. Türkiye de bu soruşturmanın kapsamındaki 60 ekonomi arasında yer aldı.
ABD'nin Türkiye'yi de kapsayan 60 ülkeye yönelik zorla çalıştırma soruşturmasının ardından aldığı yüzde 12,5'lik ek tarife kararı tartışmalara neden oldu. Kararın en dikkat çeken boyutu Türkiye'ye ilişkin değerlendirmede ortaya çıkıyor.
ABD yönetimi, söz konusu ülkelerin zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yasaklama ve bu yasağı etkin biçimde uygulama konusundaki politikalarını soruşturdu. Karar sonucunda, Türkiye'nin de dahil olduğu "diğer ekonomiler" için yüzde 12,5 oranında 301. Madde tarifesi uygulanması kararlaştırıldı.
Ancak kararın Türkiye ayağında dikkat çeken nokta, ABD'nin Türkiye'de belirli bir işletmede veya belirli bir sektörde zorla çalıştırma tespit ettiğini açıklamamış olması.
USTR'nin soruşturma raporunda Türkiye için yapılan değerlendirme, doğrudan "Türkiye'de zorla çalıştırma yoluyla üretilen mallar tespit edildi" şeklinde değil.
ABD'nin iddiası, Türkiye'nin zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatını yasaklayan bir düzenlemeyi yeterince oluşturmadığı ve böyle bir yasağın etkin biçimde uygulanmadığı yönünde.
USTR'nin Türkiye'ye ilişkin nihai bulgusu da bu çerçevede şekilleniyor. Raporda Türkiye'nin, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yasaklama ve bu yasağı etkin biçimde uygulama konusunda başarısız olduğu değerlendirmesine yer veriliyor.
USTR'nin açıkladığı sürece göre soruşturma yalnızca Türkiye'ye yönelik özel bir inceleme şeklinde yürütülmedi. ABD yönetimi, 12 Mart 2026'da 60 büyük ticaret ortağı hakkında aynı kapsamda soruşturma başlattı.
ABD, Türkiye'de belirli bir işletmeyi hedef almak yerine, ülkenin ticaret ve ithalat sisteminin tamamını değerlendirmiş durumda. Sonuç olarak da Türkiye menşeli malların büyük bölümünü kapsayabilecek yüzde 12,5'lik bir ek tarife mekanizması devreye sokuluyor.
