Afyonkarahisar İlçe İsimleri Nereden Geliyor?

BAŞMAKÇI Başmakçı ilçesinin ismi, Sarıkeçili Aşireti’ne bağlı bir cemaatin göç yolculuğu sırasında konakladıkları yerden gelmektedir. Bu cemaat, Azerbaycan'ın güneyinden Anadolu'ya göç etmiş ve ilk olarak Adana ve Tarsus bölgelerinde yerleşmiştir. Daha sonra kuzeye ve batıya doğru yolculuklarına devam eden grup, batıya yönelen kısmı şu anki Afyonkarahisar’a yerleşerek "Başmakçı" adını verdiği yerleşimi kurmuştur. İlçenin ismi, bu göçün ve yerleşimin izlerini taşır. BAYAT Bayat, Oğuz Kağan Destanı’nda yer alan ve Türk tarihinde önemli bir yer tutan 24 boydan birinin adıdır. Bayat boyu, Osmanlı İmparatorluğu’nun kurucusu olan Kayı boyundan sonra ikinci sıradadır. Kelime anlamı olarak "zengin, büyük, ünlü" gibi anlamlar taşır ve aynı zamanda düşmana karşı yapılan gece akınlarıyla ilişkilendirilir. Bayat boyunun adı, hem bir boy hem de bu boyun mensuplarının tarihsel gücünü simgeler. Bu isim, zamanla ilçenin adını almıştır. BOLVADİN Bolvadin ilçesinin ismi, eski Roma dönemine dayanır. Bölge, Romalılar tarafından "Polybotum" olarak adlandırılmıştır ve bu kelime, "çok bitki örtüsü" anlamına gelmektedir. Bu isim, bölgenin geçmişteki zengin doğal bitki örtüsüne atıfta bulunur. Bolvadin, zamanla bu ismi benimsemiş ve halk arasında "Dinibol" olarak da anılmaya başlanmıştır. Bugün hala "Bolvadin" olarak bilinen ilçenin adı, tarihsel bağlamda Roma'nın Anadolu’daki izlerini taşır. ÇAYÇay ilçesinin adı, Helenistik döneme kadar uzanır. Bölge, o dönemde "İpsos" olarak bilinmekteydi. Ancak Haçlı Seferleri sırasında şehir büyük tahribata uğramış ve 1155 yılında Selçuklular tarafından tekrar yerleşim kurulmuştur. Bu dönemde yerleşim, "Çay Değirmeni" olarak adlandırılmış ve zamanla bu isim kısaltılarak "Çay" olmuştur. Çay ilçesinin ismi, bu tarihsel yeniden yapılanmanın ve ad değişikliğinin bir yansımasıdır. ÇOBANLAR Çobanlar ilçesinin ismi, bölgenin kökeniyle ilgili olarak bir başka ilginç hikaye sunmaktadır. Bölgedeki ilk yerleşimlerin, Dulkadiroğulları Beyliği’ne mensup Oğuzların Avşar boyunun Selmanlı ve Sülümenli aşiretlerine ait olduğu rivayet edilmektedir. Bir diğer rivayete göre, bu yerleşim yeri, Van’dan gelen bir aşiretten türetilmiştir. Osmanlı dönemi vergi kayıtlarında "Çobanlar-ı Kebir" olarak anıldığı düşünülen bu bölge, zamanla bugünkü adını almıştır. DAZKIRI Dazkırı ilçesinin ismi, bozkır anlamına gelen kelimeden türetilmiştir. İlk olarak "Apa" adıyla bilinen bu bölge, sonrasında "Bolatlı" olarak anılmıştır. Ancak Ankara-Polatlı ile karışmaması adına "Dazkırı" ismi verilmiştir. Dazkırı, tarihteki göçlerin ve yerleşimlerin bir sonucu olarak adını almış ve bu ad, bölgenin açık alanlarını ve bozkırlarını simgeler. DİNARRivayete göre Dinar ilçesinin ismi, Orta Asya'dan gelen Türk göçleri sırasında bölgeye yerleşen Kitiş Bey'in oğlundan alınmıştır. Dinar’ın eski adı "Geyikler" idi, ancak zamanla bu isim değişmiş ve "Dinar" olarak anılmaya başlanmıştır. EMİRDAĞ Emirdağ ilçesi, adını bölgeyi Türk iskanına açan Emir Afşin'den almış olabilir. Ayrıca, Antik Amorium kentinin Türkçeleşmiş halinden de bu ismin türetilmiş olabileceği ileri sürülmektedir. 1937 yılında ilçenin adı "Aziziye"den "Emirdağ" olarak değiştirilmiştir. EVCİLER Evciler'in kuruluşuyla ilgili çeşitli rivayetler mevcuttur. Evci Aşireti, bölgeye geldiğinde ilk olarak Dinar'ın Yapalı Çerkezi denilen yere yerleşmiş, ancak burası bataklık olduğu için hem kendileri hem de hayvanları sivrisineklerden zarar görmüştür. Bunun üzerine, bazılarına göre Bozdağ, bazılarına göre de bugünkü Gökçek'in olduğu alana taşınmışlardır. Ovada hayvan otlatan bir çobanın atının yaz sıcağında bir taş yığınını sürekli kokladığını ve eşindiğini fark etmesiyle taşları açarak su kuyusu buldukları anlatılır. Bu kuyunun, Kaymakçı lakaplı Tahsin Kaymağın bahçesinde olduğuna dair söylentiler bulunmaktadır. Bir müddet sonra bölgeye yerleşen diğer insanlar da evler yaparak ilk yerleşmeyi gerçekleştirmiştir. Bu yeni yerleşim yerine gelenler, diğerlerinin "Evcile geliyor. Evcile gidiyor." şeklinde konuşmaları sonucu köyün adını Evciler koymuşlardır. HOCALAR Hocalar ilçesinin ismi, yerleşim yerini kuran üç kardeşin babalarının "Hoca" (ulema) olmasından kaynaklanır. Halk, buraya "Hocagil" derken, zamanla bu ad "Hocalar" olarak evrilmiştir. Yerleşim, ilk zamanlarda sadece bu aileye aitken, sonraları dışarıdan gelenlerin de yerleşmesiyle bu isim yerleşmiştir. İHSANİYE İhsaniye ilçesinin ismi, demiryolu hattının geçişiyle ilişkilidir. Bu hattın kurulduğu dönemde, demiryolu istasyonuna "İhsaniye" adı verilmiş ve yerleşim zamanla bu isimle tanınmıştır. İhsan isminin kadın versiyonuna da "İhsaniye" denildiği bilinse de, kelimenin anlamı tam olarak bilinmemektedir. İSCEHİSAR Roma döneminde Dokimeion’da mermeri işleyen atölyeler bulunduğu ve bunları işleyen heykeltıraşların yetiştirildiği bulunan eserlerle ispatını bir kez daha göstermiştir. İscehisar'da çıkan mermerler sadece Anadolu’daki önemli şehirlere değil, Kuzey Afrika ve başta Roma olmak üzere İtalya’daki birçok şehre ihraç edilmekteydi. Bu meşhur mermer ocaklarından “Afyon şekeri” diye adlandırılan beyaz mermer ve bugün “menekşe” denilen, Roma döneminde de çok rağbet gören kırmızı lekeli beyaz mermer çıkar; ama İscehisar’da (merkez) hiç mermer yoktur çünkü kasaba siyah bazalt tepeleri üzerinde yer alır. İşte “İscehisar” adı “is” kelimesinden gelir ve anlamı “Karacakale”dir. KIZILÖRENKızılören ilçesinin ismi, geçmişte "Kızılviran" olarak bilinen küçük bir köyden alınmıştır. Bölge, büyük bir sel felaketi nedeniyle yer değiştirmiş ve zamanla bugünkü adı olan "Kızılören"i almıştır. SANDIKLI Emir Sanduk adında bir Bey, Afyon ve civarını 1076 yılında fetheder ve 1115 yılında da Selçuklu Sultanı 1. Kılıç Aslan Afyon ve kalesini, Germiyanoğulları da Sandıklı havalesini kendi topraklarına dahil eder. Sandıklı ismi, Germiyanoğlu Beyi Emir Sanduk Bey'in isminden esinlenilmiştir. SİNANPAŞA Sinanpaşa ilçe merkezine adını veren Sinan Paşa, Akkoyunlu Devleti'nin ileri gelen beylerinden Mehmet Bey’in küçük oğlu olup, 1473 yılında Fatih Sultan Mehmet ile Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan arasında yapılan Otlukbeli Savaşı'ndan sonra babasıyla Fatih Sultan Mehmet'e sığınmış, sarayda ve Enderun'da eğitim görmüştür. ŞUHUT Bizans döneminde "cfut" olan adı, değişikliğe uğrayarak önce "çıfut" olmuş, Türk hâkimiyetine girdiğinde (1219) İslâm askerleri içinde bulunan Şeyh Şuhudi Ömer Efendi'ye izafeten "Şuhut" adını aldığı rivayet edilmektedir. SULTANDAĞI Rivayete göre, Sultandağı ilçesinin ismi, 1116’daki Bolybotum Savaşı’nda Sultan Melikşah’ın ordusunun yerleştiği dağdan alınmıştır. Savaşın ardından bu dağa "Sultan Dağı" adı verilmiş ve bu isim zamanla bölgenin adı olmuştur.

Bakmadan Geçme