Afyonkarahisar İlçeleri Nasıl Kuruldu?

BAŞMAKÇI TARİHÇESİ Başmakçı’nın bilinen geçmişi MÖ 1750-1200 yıllarında hüküm süren Hititlere kadar uzanıyor. Frigler, Lidyalılar, Persler ve Bizans’ın egemenliği altına giren ilçe, 1071 Malazgirt Zaferi’nin ardından Türklerin Anadolu’ya yerleşmesiyle Sarıkeçili aşiretine mensup Başmakçı cemaati tarafından kurulmuştur. 1892’de büyük bir deprem yaşayan bölge, 1987 yılında ilçe statüsüne kavuşmuştur. BAYAT TARİHÇESİ 1116 yılında Bizanslılarla Selçuklular arasında cereyan eden bir savaşta, Büyük Sultan ordusunu güneydeki dağın yamacına, Emir Mengücek de ordusunu kuzeydeki dağın yamanacına yerleştirmiş, işte bu durum üzerine sultanın çekildiği dağa Sultandağı, Emir’in çekildiği dağa da Emirdağı denilmiştir. Sultan Mesut bu mücadelelerden sonra zamanını bu yerlerin iskanına ayırmıştır. (1147-1157). Bayat ilçesi Oğuz Türklerinin Bayat boyu tarafından 1147’de bugünkü yerinde, Bayat Çayının kenarında kurulmuştur. Barçınlı ve Han Barçın adlarıyla da anılan Bayat ilçesi İstanbul-Bağdat kervan yolu üzerinde olduğundan Bizans ve Osmanlı dönemlerinde önemli bir konaklama yeri olmuştur. BOLVADİN TARİHÇESİ Bolvadin’in tarihi MÖ 8000’lere kadar gitmektedir. Romalılar döneminde "Polybotum" adıyla anılan ilçe, Selçuklular döneminde Türkler tarafından fethedilerek "Bolvadin" adını almıştır. 1116 yılında Bizans ile yapılan Bolvadin Savaşı sonucunda kesin olarak Türk topraklarına katılmıştır. Kurtuluş Savaşı’nda 1921’de Yunan işgaline uğrayan ilçe, aynı yıl işgalden kurtulmuştur. ÇAY TARİHÇESİ Çay ilçesi, Helenistik dönemde "İpsos" adıyla anılmıştır. MÖ 301’de İskender’in generalleri arasında yaşanan İpsos Meydan Savaşı’na sahne olmuştur. Roma döneminde önemli bir ticaret merkezi olan ilçe, Selçuklu döneminde Oğuz Türklerinin yerleşmesiyle “Çay Değirmeni” olarak anılmıştır. Selçuklular, 1278 yılında ilçeye Taş Cami ve Kervansaray inşa ettirerek bölgenin gelişmesine katkı sağlamıştır. Kurtuluş Savaşı’nda büyük bir mücadele veren Çay, 2 Nisan 1921’de Yunan ordusu tarafından işgal edilmiş ancak bir gün sonra, 3 Nisan 1921’de Türk ordusu tarafından geri alınmıştır. 21 Ağustos 1921’de ikinci kez Yunan işgaline uğrayan ilçe, 35 gün süren mücadele sonrası 24 Eylül 1921’de tekrar özgürlüğüne kavuşmuş ve savaşın sevk ve idaresinde önemli bir karargâh merkezi olmuştur. Tarih boyunca çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan Çay, Bolvadin ilçesine bağlı bir nahiye olarak yönetilirken, 1958 yılında ilçe statüsüne kavuşarak Afyonkarahisar’ın önemli yerleşim yerlerinden biri olmuştur. ÇOBANLAR’IN TARİHİ Afyonkarahisar'ın Çobanlar ilçesi, tarihçesi Eski Tunç Çağı'na kadar uzanan bir yerleşim alanıdır. Antik Anabura kenti bugün Kocaöz (Feleli) köyünde kurulmuştur.Rivayetlere göre, Danişmentlilere bağlı Avşar boylarından olan Süleymanlı kolu bu bölgeye yerleşmiş, Çobanlar, Işıklar ve Sülümenli beldelerini kurmuştur. Osmanlı dönemindeki kayıtlarda bölgenin "Çobanlar-ı Kebir" (Önemli Çobanlar) olarak adlandırıldığı belirlenmiştir. Araştırmalara göre, Çobanlar halkının kökeni, Anadolu Selçukluları döneminde bölgeye gelen Danişmentli Türkmenlerinden kaynaklanmaktadır. DAZKIRI’NIN TARİHÇESİ Dazkırı'nın tarihi, Danişmentlilere dayanmaktadır. Daha yakın tarihte Selçukluların Anadolu'ya yayılmasıyla birlikte, Kızılırmak boylarından gelen Tatoğulları ve Adana'dan gelen Farsak Aşireti bölgeye yerleşmiştir. Osmanlı döneminde, Tatoğlu Hacı Osman Ağa'nın liderliğinde, Dazkırı bölgesinde önemli bir sipahi alayı oluşturulmuş, alayın atları Dazkırı Ovası'nda otlatılmıştır.Zaman içinde, Dazkırı ismi "Bolatlı" olarak değiştirilmiş, ancak Ankara'nın Polatlı ilçesiyle karıştığı için tekrar "Dazkırı" adına geri dönülmüştür. 1959 yılında ilçe statüsü kazanan Dazkırı, zamanla göçmen ve Türkmen aşiretlerinin yerleşim alanı olmuştur.Bölge, tarih öncesi dönemlerden beri çnemlerden beri çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmış olup, Lidya, Frigya, Helenistik dönem, Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılara rastlanmaktadır. Akarca, Çiftlik, Kızılören ve Sarıkavak köylerinde Helenistik ve Roma dönemine ait eserler ortaya çıkmıştır. DİNAR’IN TARİHİ Dinar’ın bilinen geçmişi MÖ 1200’lere kadar uzanmaktadır. Antik çağda Kelenai, Helenistik dönemde ise Apameia şehirleri bu bölgede kurulmuş ve ticaret ile kültür merkezi haline gelmiştir. Ancak her iki şehir de depremler sonucu yıkılmıştır.1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra bölgeye gelen Oğuz Türkmenleri, Miryakefalon Savaşı (1176) sonrası burada köyler kurmuş ve Dinar da bu süreçte kurulmuştur. Anadolu Beylikleri döneminde Sahipataoğulları ve Germiyanoğulları Beyliğine bağlanan Dinar, Osmanlılar Döneminde Afyon sancağına bağlı bir nahiyedir. Dinar’ın kavşak noktası olması ve İzmir-Aydın Demiryolu hattının 13 Ekim 1889 yılında Dinar’a ulaşmasıyla gelişme istidadı göstermesinden dolayı 1908 yılında kaza olur.Kurtuluş Savaşı’nda işgal görmeyen Dinar, askerî ikmal merkezi ve süvari kol ordusunun karargâhı olarak önemli bir rol üstlenmiştir. Cumhuriyet döneminde hızla gelişerek esnaf, tüccar ve zanaatkâr göçü almış, 1930-1980 yılları arasında bölgedeki örnek kentlerden biri olmuştur. EMİRDAĞ TARİHİEmirdağ ve çevresi, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler, Roma ve Bizans İmparatorluğu gibi büyük devletlerin hâkimiyetine giren bölgenin en önemli yerleşimlerinden biri Amorium şehridir. Amorium, Bizans döneminde büyük bir öneme sahip olup, 838 yılında Halife Mutasım tarafından kuşatılmış ve büyük ölçüde tahrip edilmiştir. Bu olaydan sonra şehir eski gücüne kavuşamamış ve zamanla önemini kaybetmiştir.Malazgirt Zaferi’nden sonra Selçuklu Türkleri bölgeye akınlar düzenlemiş, 1116 yılında Bizans ile yapılan Bolvadin Savaşı ile bölge kesin olarak Türk hakimiyetine geçmiştir. Osmanlı döneminde Dulkadiroğulları beyliğinden gelen Türkmen aşiretleri bölgeye yerleştirilmiş, böylece nüfusun Türkleşmesi sağlanmıştır. 1867 yılında ilçe statüsüne kavuşan Emirdağ, günümüzde Afyonkarahisar’a bağlı önemli bir yerleşim yeridir. EVCİLER TARİHİEvciler ilçesi, Cilalı Taş Devri’ne kadar uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. İlk yerleşimler, Frigler döneminde yoğunlaşmış, daha sonra Lidyalılar ve Persler bölgeyi ele geçirmiştir. Büyük İskender'in Anadolu seferi sırasında Makedonya Krallığı'nın kontrolüne giren Evciler, daha sonra Roma ve Bizans yönetiminde kalmıştır.1071 Malazgirt Zaferi sonrası Anadolu’nun kapıları Türklere açılmış, bölgeye Selçuklu Türkleri yerleşmeye başlamıştır. 1176 Miryokefalon Savaşı ile bölge tamamen Türk hâkimiyetine girmiştir. Osmanlı döneminde Hüdavendigar Vilayeti’ne bağlı kalan Evciler, Cumhuriyet döneminde önce köy, daha sonra bucak olmuş, 1990 yılında ise ilçe statüsüne kavuşmuştur. HOCALAR TARİHİHocalar ilçesi, tarihte önemli bir konuma sahip olan Frigya Bölgesi içerisinde yer almaktadır. M.Ö. 8. yüzyıldan itibaren Frigler, Hocalar ve çevresinde yerleşim kurmuş, kayalara oyulmuş anıt mezarlar ve tapınaklar bırakmışlardır. Daha sonra bölge sırasıyla Lidyalılar, Persler, Romalılar ve Bizanslılar tarafından yönetilmiştir.Bizans döneminde bölge Akmonya şehrine bağlı bir kasaba olarak bilinmektedir. 1071 Malazgirt Zaferi sonrası Emir Afşin komutasındaki Türk kuvvetleri tarafından fethedilerek Türklerin hâkimiyetine girmiştir. Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında Germiyan Beyliği’nin yönetiminde kalan Hocalar, 1429 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1939’da bucak olan Hocalar, 1990 yılında ilçe statüsüne kavuşarak Afyonkarahisar’a bağlanmıştır. İHSANİYE TARİHİİhsaniye ilçesi, Friglerden Bizans’a kadar birçok medeniyetin izlerini taşımaktadır. İlçede yer alan Frig kaya anıtları, bölgenin geçmişinin ne kadar eskiye dayandığını göstermektedir. Özellikle Ayazini, Döğer ve Aslankaya gibi yerlerde bulunan kaya mezarları ve anıtlar, bölgenin Frig kültürü açısından ne kadar önemli olduğunu kanıtlamaktadır.Bölge, 1071 Malazgirt Zaferi’nin ardından Selçuklular tarafından ele geçirilmiş, Anadolu’nun İslamlaşma sürecine dahil olmuştur. Osmanlı döneminde Hüdavendigar Eyaleti sınırları içinde kalan İhsaniye, Osmanlı’nın son dönemlerinde yerleşim alanı olarak daha fazla gelişmiştir. Cumhuriyet döneminde bucak olarak yönetilmiş, daha sonra1959 yılında ilçe statüsü kazanmıştır. İSCEHİSAR TARİHİİscehisar’ın tarihi Eski Tunç Çağı’na kadar uzanmaktadır. Hitit döneminde küp mezarlıkları bulunmuş, Frigler döneminde tapınak ve kaleler inşa edilmiştir. Roma ve Bizans dönemlerinde "Dokimeon" olarak bilinen ilçe, mermer ocaklarıyla ünlenmiştir. Selçuklular sonrası Osmanlı hâkimiyetine giren İscehisar, Kurtuluş Savaşı’nda Yunan işgaline uğramış ve 26 Ağustos 1922’de kurtarılmıştır. 19.06.1987 tarih ve 3392 sayılı kanunla ilçe olmuş ve bugünkü konumuna kavuşmuştur. KIZILÖREN TARİHİKızılören’in eski adı "Kızılviran" olup, sel felaketi sonrası bugünkü yerine taşınmıştır. 1176 Miryokefalon Savaşı’nın burada geçtiği düşünülmektedir. Osmanlı döneminde küçük bir yerleşim yeri olan Kızılören, 20 Mayıs 1990’da ilçe statüsü kazanmıştır. SANDIKLI TARİHİSandıklı’nın tarihi M.Ö. 2700’lere kadar gitmektedir. Hititler, Frigler, Lidyalılar ve Romalılar bölgeye hâkim olmuştur. Bizans döneminden sonra 1071'de Türklerin eline geçmiş, Osmanlı döneminde çeyiz yoluyla Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında işgal edilen Sandıklı, Cumhuriyet döneminde gelişmeye devam etmiştir. SİNANPAŞA TARİHİSinanpaşa’da M.Ö. 4000’lere uzanan yerleşim izleri bulunmuştur. Frig, Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir yerleşim yeri olan bölge, Osmanlı döneminde Hersekzade Ahmet Paşa tarafından geliştirilmiştir. 1473 Otlukbeli Savaşı sonrası Sinan Paşa buraya yerleşmiş ve ilçe onun adıyla anılmıştır. 30 Ağustos 1922’de Yunan işgalinden kurtarılan Sinanpaşa, 1953’te ilçe olmuş ve Sincanlı olan ilçe 2004’te bugünkü adını almıştır. SULTANDAĞI TARİHİSultandağı’ndaki yerleşim Bakır Çağı’na kadar uzanmaktadır. Hitit, Frig, Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir merkez olmuştur. Selçuklular döneminde genişleyen bölge, Osmanlı döneminde ticaret merkezi haline gelmiştir. Kurtuluş Savaşı’nda stratejik bir rol üstlenmiş, Cumhuriyet döneminde gelişmeye devam etmiştir. ŞUHUT TARİHİŞuhut, Neolitik Çağ’dan beri yerleşim görmüş, Hititler döneminde Kuvalya Prensliği’nin başkenti olmuştur. Frigler tarafından "Synnada" olarak adlandırılan bölge, Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir merkez olmuştur. 1219’da Selçuklu hâkimiyetine giren Şuhut, Osmanlı döneminde gelişmiş ve Kurtuluş Savaşı’nda Mustafa Kemal Atatürk tarafından karargâh olarak kullanılmıştır.

Bakmadan Geçme