Atatürk, Meclis'te Büyük Taarruz'u Anlatıyor…

Cumhuriyetimizin Kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 26 Ağustos 1922’de Afyonkarahisar’daki Kocatepe’den başlaması talimatını verdiği Büyük Taarruz’un zaferle sonuçlanmasından 2 ay sonra, 4 Ekim 1922’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde harekâtın ayrıntılarını anlatmıştı. “DÜŞMANI TUTUP BOĞMAK” ÜZERE HAZIRLANMIŞ PLANKaynak Yayınları’nın derlediği Atatürk’ün Bütün Eserleri adlı kitap serisinde tam metni bulunan tarihi konuşmanın Büyük Taarruz ile ilgili kısımlarını sizlerle paylaşıyoruz: “Ordumuzun kabiliyet ve kudreti hakkında ve hazırlığı derecesine dair emniyetimiz berkemal idi. Fakat bir defa daha Erkânıharbiyei Umumiye Reisi Paşa Hazretleri cepheye gitti. Ben de cepheye gittim. Ve baştan nihayete kadar ordumuzu tekrar gözden geçirdik. Düşman mevzileri, düşman ordusu incelendi. Bu son teftişimizin neticesi de mevcut olan kanaat ve imanımızı takviye etti. Ve o zaman kati olarak taarruz hazırlığı için emir verdim. Efendiler, taarruzumuz, öteden beri Erkânıharbiyei Umumiye Reisi Paşa Hazretleri'nin (Fevzi Çakmak Paşa) pek derin ilme ve vukufa ve pek derin tecrübelerin feyzine dayanarak hazırladığı plan dahilinde vuku bulacaktı. Bu plan, düşman ordusunu kaçırmak için değil, fakat tutup boğmak esasını ihtiva eden bir plandı. Bu plan dahilinde hazırlık emri verdikten sonra, bittabi maksadımızı gizlemekte fayda görüyorduk. Onun için evvela Erkânıharbiyei Umumiye Reisi ve sonra Başkumandan tekrar Ankara'ya döndü.” “HER ŞEY HAZIRDI… 26 AĞUSTOS EMRİNİ VERDİM”“Ankara'ya dönüşünde Heyeti Vekile'deki muhterem arkadaşlarımla beraber vaziyeti bir defa daha değerlendirdik. Genel vaziyeti, bilhassa siyasi vaziyeti tahlil eyledik ve gördüm ki, bu arkadaşlar da bütün kalpleriyle, bütün kanaatleriyle Başkumandanlığın kararını tasvip ve takviye ediyorlar. Bilhassa Maliye Vekili Beyefendi'nin göstermiş olduğu kolaylık, Başkumandanlığın icraatında ayrıca bir kuvvet teşkil etmiştir. Bundan dolayı kendilerine bu kürsüden teşekkür etmeyi ayrıca bir vecibe sayarım. (Biz de iştirak ederiz, sesleri.) Heyeti Vekile arkadaşlarımızın da oyları alındıktan sonra, tekrar ortadan kayboldum. Konya üzerinden Batı Cephesi Karargâhı'nın bulunduğu Akşehir'e gittim. Son incelemelerimde artık düşmanı mağlup etmek için her şey hazır olmuştu ve ara vermeden düşmanın İzmir'e kadar takibi için icap eden tekmil tedbirler alınmıştı. Bunun üzerine 26 Ağustos'ta taarruz için emrettim.” “DÜŞMAN ORDUSUNUN TAHKİMATI ALALADE DEĞİLDİ”“26 Ağustos günü cereyan eden taarruz harekâtını kolayca kavramak için, arzu ederseniz, o tarihteki düşman ordusunun bulunduğu vaziyeti birkaç kelime ile ifade edeyim. Afyon Karahisarı doğusunda ve güneyinde olmak üzere yaklaşık 90-100 kilometrelik bir tahkimat yapılmıştı. Fakat bu tahkimat, efendiler, alelade değildi. Yunanlılar bir sene durmadan askerleri ve ahaliyi istihdam etmek suretiyle çalışmışlar ve fennin bütün vasıtalarını orada tatbik etmişlerdi. Dediğim hat, birçok kuvvetli dayanak noktalarını ve derinliğine tahkimatı, müdafaa hatlarını ihtiva ediyordu. Yani bu mevzi tam manasıyla, son zamanın bir kalesi olarak adlandırılabilecek bir halde idi. Bundan başka düşmanın üç fırkadan meydana gelen bir kuvveti de Eskişehir'de ve Seyitgazi'de bulunuyordu. Eskişehir ve Seyitgazi'nin kuzeyi, doğusu ve güneyi de tıpkı Afyon Karahisar'da olduğu gibi, aynı vesaitle, aynı teçhizatla müstahkem, mücehhez bir hale getirilmiş bulunuyordu. Bu manzumenin uzak kanatlarına da bakmak istersek, Gemlik ve İznik gölü civarında da düşmanın iki fırkaya yakın bir kuvveti vardı. Eğer güneye bakacak olursak, Afyon Karahisar'dan sonra bütün Menderes boyunca denize kadar düşmanın ikinci fırkasını da ihtiva etmek üzere, birçok bağımsız piyade alayları ve süvarileri mevcuttu.”DÜŞMANA EN YAKIN YERDE TAARRUZ BAŞLADI“Biliyorsunuz ki, efendiler; Batı Cephesi denildiği zaman, orada bizim iki ordumuz vardı. Orada bizim daha diğer kuvvetlerimiz de vardı. Dolayısıyla 1. Ordu, Afyon Karahisarı'nın doğusunda Akarçay'dan batıya doğru Dumlupınar arasında bulunan düşman mevzileri karşısında toplanacaktı. Bu ordu bittabi takviye edilmişti ve takviye edilmiş olan bu ordumuz düşmanı mağlup ederek, kuzeye atmak vazifesini aldı. 2. Ordu'muz, bu Akarçay'dan kuzeye doğru Porsuk vardır, biliyorsunuz, işte onun daha kuzeyinde Sakarya kısmı vardır, oraya kadar olan cephede düşmana taarruz edecekti. Düşmanın Eskişehir'de bulunan üç fırkası, Döğer'de bulunan üç fırkası ve Afyon Karahisar'ın doğusunda bulunan iki fırkası ki, toplam sekiz fırkayı kendi karşısında tespit edecekti. Kocaeli bölgesinde bulunan kuvvetlerimiz dahi karşısında bulunan düşman kuvvetlerine taarruz edecek ve kuvvetlerin güneye inmesine engel olacaktı.Menderes havalisinde biri süvari fırkası olmak üzere, kuvvetlerimiz vardı. Bunlar da güneyden kuzeye doğru önündeki düşmana taarruz edecek ve o kuvvetlerin kati netice yerine gelmesine mâni olacak ve aynı zamanda düşmanın İzmir'le olan ulaşım hatlarını kesecekti. İşte bu esas noktalar üzerine bütün tedbirler ve tertibat yapılmış ve hazırlık tamamlanmış olduğu halde 26 Ağustos günü taarruz başlamıştır. Bu harekâtı yakından sevk ve idare etmek bittabi talep edildiğinden ve gerekli görüldüğünden, Başkumandanlık, Erkânıharbiyei Umumiye Riyaseti ve Batı Cephesi Kumandanlığı 26 Ağustos günü fecirle beraber, 1. Ordu'nun gözetleme noktası olan Kocatepe'de hazır idiler. Kocatepe, bilenlerce malumdur ki, ve harita üzerinde değerlendirenlerce anlaşılabilir ki, düşmanın güney cephesine ve güney cephesindeki mühim noktalara o kadar yakındır ki, bu mevzileri incelemek ve harekâtı sevk ve idare eylemek için, hatta dürbün kullanmaya bile hacet yoktur.” “DÜNYANIN GÖZLERİ AÇILDIĞI ZAMAN ATEŞ!”“Birinci Ordu Akarçay'dan Dumlupınar'a kadar olan bütün düşman mevzilerine taarruz edecekti. Süvari Kolordu'muz bu taarruz grubunun sol kanadında bulunduğu yarıktan içeri girecek ve düşman ordusunun arkasında faaliyet icra edecekti. Gerçi ordularla bütün cephe üzerinde taarruz olunacaktı. Fakat ilk anda şu mühim noktalar düşünüldü: Afyon Karahisarı'nın batısında Kalecik Sivrisi vardır ve onun kuzeyinde 1310 rakımlı Erkmentepesi vardır. Bu mevziler gayet mühimdir ve ondan başka bütün mevzilerin kilidi mesabesinde olan ikinci mühim mevki daha vardı ki, ona Tınastepe namı veriliyor; bu, Kalecik Sivrisi'nin takriben 12 kilometre kadar batısındadır ve bu silsilenin en mühim bir noktasıdır. Burasını düşürmek istiyorduk. Bir de bu iki grubun arasında bir tepe vardır ki, Belentepe deniliyor. Afyon Karahisar güneyindeki düşmanın asıl mevzii başlıca bu noktalara dayanıyordu. Dolayısıyla bütün topçularımız ve ağır topçularımız bu üç noktayı ateş altına alabilecek mevzilere konmuştur. Arkadaşlar! Topçularımız o mevzilere gece geldiler ve karanlık içinde mevzi aldılar ve fecirle beraber bütün dünyanın gözleri açıldığı zaman, ateşe başladılar. (Ma- şallah sesleri.)” 5 AYDA AŞILAMAYACAK MEVZİLER BİR SAATTE AŞILDI“Büyük takdirler ve hürmetle buradan zikretmek isterim ki, topçularımızın o gün göstermiş olduğu maharet ve vukuf, bütün dünya topçuları için misal olacak mahiyette idi. (Sürekli alkışlar.) Askerlik hayatımda bu kadar mükemmel bir topçu ve bu kadar mükemmel idare edilmiş bir topçu ateşi nadiren gördüm. Topçularımız saat dört buçukta atışa başladılar; bilirsiniz ki, topçulukta evvela ateş tanzim etmek için atış yapılır. Yarım saat zarfında bütün bu cephe üstünde atış tanzim edilmiş ve saat 5'te, yani yarım saat sonra, bu saydığım noktalar üzerine şiddetle tesir atışına başlanmıştır. Bu mevziler, çok ve çok müstahkemdi. Bu mevzilerin müdafaa kıymetini en son inceleyen bir İngiliz erkânıharbinin verdiği raporda, eğer Türkler, bu mevzileri dört beş ayda işgal ederlerse, bir günde düşürdüklerini iddia edebilirler. Fakat Türkler, bu mevzileri düşürmek için, üç dört ay değil, bir gün de değil, kendisine yalnız bir saat kâfi gelmişti. (Şiddetli alkışlar.)”