Geleceği Akran Nezaketi Kurtaracak

Abdullah Kaptan Konferans Salonunda düzenlenen çalıştaya; AKÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Murat Peker, Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nusret Koca, Afyonkarahisar İl Milli Eğitim Müdürü Miraç Sünnetci, Birikim Okulları Genel Müdür Yardımcısı Resul Duman, Afyonkarahisar Birikim Okulları Kampüs Müdürü Mehmet Halil Okçu, çalıştayda eğitmen olarak görev alan AKÜ öğretim üyeleri ile öğretmen ve öğrenciler katıldı.

Çalıştay’ın açış konuşmalarını yapan Birikim Okulları Genel Müdür Yardımcısı Resul Duman, akran nezaketinin eğitim ortamlarında şiddet ve zorbalığa karşı en etkili çözüm yollarından biri olduğunu söyledi. Duman, zirvenin daha önce İstanbul ve Ankara’da gerçekleştirildiğini belirterek, Afyonkarahisar ayağında devlet ve akademi iş birliğiyle oluşan birlikteliğin eğitim adına önemli bir kazanım olduğunu kaydetti. Teknolojik gelişmelerin çocukları dijital ortamda birbirine bağlarken duygusal bağları zayıflatabildiğine dikkat çeken Duman, “Bireyselleşme, yalnızlık ve öfkeye dönüşebiliyor. Son dönemde yaşanan acı olaylar, fiziki güvenlik önlemlerin yeterli olmadığını gösteriyor. Sağlıklı okul ikliminin inşasında akran nezaketi, temel unsurdur” dedi.

Eğitimde sıklıkla “akran zorbalığı” kavramının öne çıkarıldığını belirten Duman, “Sürekli zorbalığı konuşursanız sorun alanına odaklanırsınız. Nezaketi merkeze aldığınızda ise çözümü büyütürsünüz. Zorbalığın karşısında durabilecek en etkili yol nezakettir” dedi. Nezaketin yalnızca davranış kalıplarıyla sınırlı olmadığını ifade eden Duman, bunun empati, dayanışma ve farklılıklara saygı kültürü anlamına geldiğini söyledi. Akran nezaketinin çocukların psikolojik sağlamlığını güçlendirdiğini vurgulayan Duman, çocuklara sadece akademik başarı değil, birbirlerinin kalbine dokunabilme becerisi kazandırılması gerektiğini kaydetti.

Afyonkarahisar İl Milli Eğitim Müdürü Miraç Sünnetci, akran zorbalığıyla mücadelenin ancak ortak bir çabayla başarıya ulaşabileceğini belirterek, nezaketin toplumsal bir kültür haline gelmesi gerektiğini söyledi. Zorbalıkla mücadelenin sadece kurallarla değil, eğitimcilerin özverisiyle mümkün olduğunu ifade eden Sünnetci, “Eğitim adına çalışan herkesin ortak çabasıyla akran zorbalığıyla mücadelede başarıya ulaşacağız. Eğer biz eğitimciler olarak taşın altına elimizi koyarsak, çocuklarımızın dünyasında çok şeyin değişeceğine yürekten inanıyorum. Bu değişim, okul sıralarından başlayarak tüm topluma yayılacaktır” dedi. Nezaket kavramının yaşla sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çeken Sünnetci, “Nezaket sadece okul çağındaki küçüklerimizde değil, toplumun tüm yaş gruplarında olması gereken temel bir özelliktir. Birbirimize karşı nezaketi elden bırakmadığımız bir yaşam biçimi, zorbalığın en büyük panzehiridir” diye konuştu.

Prof. Dr. Murat Peker ise toplumsal huzurun anahtarının, “nezaket ve iyilik” kavramlarının daha fazla gündeme getirilmesi olduğunu belirtti. Son dönemde yaşanan şiddet olaylarının temelinde zorbalığın yattığını söyleyen Peker, “Bir toplumda ne konuşulursa o yaygınlaşır. İyilik konuşulursa iyilik, nezaket konuşulursa nezaket hayat bulur. Maalesef geçtiğimiz haftalarda nezaketin karşıtı olan zorbalığın acı sonuçlarına şahitlik ettik. Bu şiddet sarmalını önlemenin temel yolu, nezaketi bir davranış biçimi olarak kökleştirmektir” dedi. Olumsuz duyguların konuşulmasının bu davranışları tetiklediğini, bu nedenle de odak noktasının “doğru, güzel ve iyi” üzerinde olması gerektiğine dikkat çeken Peker, “İki hafta öncesinde maalesef nezaketin karşıtı olan zorbalığın sonucunu gördük. Yani bu şiddetlerin temelinde maalesef zorbalık yatıyor. O zorbalığı önlemenin temel unsurlarından, temel davranışlarından birisi de nezaket” diye konuştu. Yalnızca okul çağında değil her yaşta her ortamda nezaketin, büyük bir önem taşıdığını kaydeden Peker, Çalıştay’ın çok faydalı olacağını belirterek, topluma dalga dalga yayılan bir nezakete vesile olması temennilerinde bulundu.

Açılış konuşmalarının ardından, Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğünden Mustafa Özçiftçi “Gençlik Sizin Eseriniz” projesi üzerine bir sunum yaptı. Programın devamında ise Birikim Okulları Danışma Kurulu Üyesi Prof. Dr. Durmuş Ümmet, “Akran Nezaketi” konulu bir seminer verdi.
Prof. Dr. Durmuş Ümmet, akran zorbalığının sadece okul yıllarında kalmadığını, yetişkinlik döneminde ciddi psikolojik travmalara ve öz yeterlik sorunlarına dönüştüğünü belirtti.  Yıllardır zorbalığın nedenleri üzerine çalışıldığını, artık odağın değişmesi gerektiğini belirten Ümmet, “İnsan zihni neye maruz kalıyorsa davranışları ona göre şekillenir. Sürekli zorbalığı konuşmak yerine, nezaketi ve bileşenlerini artırmaya odaklandığımızda, zorbalığın kendiliğinden azaldığını bilimsel çalışmalarla ispatladık” dedi. Yapılan araştırmaların; nezaket odaklı programların uygulandığı okullarda hem öğretmen hem de veli memnuniyetinin arttığını gösterdiğini kaydetti.

Konuşmasında zorbalığın tanımına da açıklık getiren Ümmet, her olumsuz davranışın zorbalık olmadığını söyledi. “Çatışma Doğaldır. Çatışma, insan farklılığının bir sonucudur ve kaçınılmazdır. Ancak zorbalık; sistemli, tekrarlayıcı, karşı tarafa bilerek zarar verme amacı güden ve içinde güç eşitsizliği barındıran bir eylemdir” dedi. Ümmet,  zorbalığın sadece pedagojik değil, disiplin kuralları ve kolluk kuvvetlerini de ilgilendiren hukuki bir yaptırım boyutu olduğunu vurguladı. Okullardaki rehber öğretmenlerin iş yükünün ağırlığına ve personel yetersizliğine dikkat çeken Ümmet, “sistemik müdahale” modeli ile zorbalıkla mücadelede, sadece rehberlik servisinin değil, okulun tüm bileşenlerinin görevi olacağını kaydetti. Sistemik nezaket yaklaşımına örnek veren Ümmeti, “Bir okul müdürümüz, kantinde öğrencilerle birlikte sıraya girerek onlara nezaket konusunda bizzat rol model oluyor. İşte bu tür davranışlar, sistemin refahını yükselten en temel unsurlardır” diye konuştu.

Çalıştayın ikinci bölümünde gerçekleştirilen atölye oturumlarında ise Eğitim Fakültesinden; Dr. Öğretim Üyesi Mücahit Gültekin, “Beden Dili ve Nezaket”, Dr. Öğretim Üyesi Aşkay Nur Atasever, “Varoluşsal Nezaket: Bu Geminin Kaptanı Kim?”, Dr. Öğretim Üyesi Özden Turgut, “Dijital Dünyada Nezaket: Klavyeden Söyleme”, Dr. Öğretim Üyesi Tuğba Turgut, “Kendi Kendine Nezaket”, Dr. Öğretim Üyesi Saadet Zümbül, “Drama Yoluyla Nezaket Eğitimi”, Dr. Öğretim Üyesi Nasibe Kandemir Özdinç, “Nezaketi Okul İklimine Yaymak”, Dr. Öğretim Üyesi Aylin Saltürk, “Okul Psikolojik Danışmanının Dönuştürücü Gücü: Akran İlişkilerinde Nezaketi Taşıyan Gizli Rol”, Görgü ve Nezaket Kuralları Eğitmeni Aslıhan Çakır Canbesler ise “Nezaketi Birlikte Yeşertmek: Drama Teknikleriyle Nezaket Kültürü ve Olumlu Okul İklimi Geliştirme” başlıklı sunumlarını yaptı.

Çalıştay, katılımcılara plaketlerinin takdim edilmesinin ardından fotoğraf çekimiyle sona erdi.