Uzaktan Çalışma'nın Kuralları Yeniden Belirlendi

Uzaktan çalışma özellikle Covid-19 salgını döneminde geniş bir uygulama alanı buldu. Salgınla birlikte yaygınlaşan model, sonraki dönemde de özellikle beyaz yakalı çalışanların çalışma hayatındaki yerini korudu. 10 Mart 2021 tarihli ve 31419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Uzaktan Çalışma Yönetmeliği, ilk kez 2016 yılında İş Kanunu'nda düzenlenirken yönetmelikle uygulamanın ayrıntıları belirlenmişti, şimdi yeni düzenlemeler yapıldı.

HANGİ GÜNLER EVDE ÇALIŞILACAK?

Mevcut Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nde çalışma süresine ilişkin hükümler bulunuyor. Buna göre uzaktan çalışmanın gerçekleştirileceği zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirtiliyor. Mevzuattaki sınırlamalara uyulması şartıyla taraflar çalışma saatlerinde değişiklik yapabiliyor.

ORTA VADELİ PLANDA YER ALDI

Evden ve esnek çalışma modeli, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da (OVP) da yer aldı. Program 6 Eylül'de Resmi Gazete'de yayımlandı. OVP'deki düzenlemelere göre atıl iş gücüne meslek kazandırmaya yönelik programların, yerel iş gücü talebi ve bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınarak geliştirilmesi öngörülüyor.

ESNEK ÇALIŞMA NE DEMEK?

Esnek çalışma modeli, çalışanların klasik 09.00-18.00 mesai düzenine ve sabit ofis sistemine bağlı kalmadan, çalışma zamanı, çalışma yeri veya program açısından farklı modellerin uygulanabildiği çalışma düzenini ifade ediyor. Esnek çalışma; uzaktan çalışma, farklı çalışma saatleri veya işin niteliğine göre oluşturulan çeşitli çalışma programlarını kapsayabiliyor.
Türkiye'de uzaktan çalışmanın uygulanmasına ilişkin temel kurallar Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ile belirlenmiş durumda. Buna göre uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmelerinin yazılı yapılması gerekiyor. Sözleşmede işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri ile ücretin ödenmesine ilişkin hususların yanı sıra işveren tarafından sağlanan araç ve ekipmanlar, bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işçiyle kurulacak iletişim ve çalışma şartları bulunuyor.

ÇALIŞMA ALANININ MALİYETİ İŞÇİ VE İŞVEREN TARAFINDAN BELİRLENECEK

Uzaktan çalışmanın yapılacağı yerde özel bir düzenlemeye ihtiyaç duyulması halinde bu çalışmaların işe başlanmadan önce tamamlanması gerekiyor. Bu düzenlemeler nedeniyle ortaya çıkan maliyetlerin nasıl karşılanacağına çalışan ve işveren birlikte karar veriyor.

EKİPMANLAR İŞVERENDEN

Uzaktan çalışanın işini yapabilmesi için ihtiyaç duyduğu malzeme ve iş araçlarının, sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece işveren tarafından sağlanması gerekiyor. İşveren ayrıca söz konusu araçların kullanım esasları ile bakım ve onarım koşullarını çalışana açık ve anlaşılır şekilde bildirmekle yükümlü.

İş araçlarının işveren tarafından verilmesi durumunda, çalışana teslim edildiği tarihteki bedellerinin yer aldığı bir liste hazırlanıyor. Bu belge çalışana yazılı olarak teslim edilirken, çalışanın imzaladığı nüsha işveren tarafından özlük dosyasında saklanıyor. İş araçlarının listesi iş sözleşmesinin içerisinde veya sözleşmeye ek olarak hazırlanmışsa ayrıca yazılı belge düzenlenmesi gerekmiyor.
İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan ve mal veya hizmet üretimiyle doğrudan bağlantılı zorunlu giderlerin nasıl tespit edileceği ve karşılanacağı da iş sözleşmesinde belirtiliyor.

FAZLA MESAİ İÇİN İŞÇİNİN KABULÜ GEREKİYOR

Uzaktan çalışmada çalışma saatleri konusunda da açık kurallar bulunuyor. Çalışmanın gerçekleştirileceği zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesine yazılıyor. Fazla çalışma ise işverenin yazılı talebi ve işçinin kabulüyle, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilebiliyor. İşveren ile uzaktan çalışan arasındaki iletişimin yöntemi ve hangi zaman aralığında gerçekleştirileceği de taraflar tarafından belirleniyor.

VERİLERİN KORUNMASI İŞVERENİN SORUMLULUĞUNDA

İşveren, uzaktan çalışanı işyerine ve yaptığı işe ilişkin verilerin korunması ve paylaşılması konusundaki işletme kuralları ve ilgili mevzuat hakkında bilgilendirmek zorunda. Ayrıca bu verilerin korunması için gerekli önlemlerin alınması gerekiyor. Korunması gereken verilerin kapsamı sözleşmede belirlenirken çalışan da işverenin veri güvenliği amacıyla koyduğu kurallara uymakla yükümlü.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜĞÜNE DEVAM

Çalışanın işini evden yapması, işverenin iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. İşveren, yapılan işin niteliğini dikkate alarak uzaktan çalışanı iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmana ilişkin gerekli iş güvenliği önlemlerini almakla yükümlü.

HER İŞ UZAKTAN YAPILAMAYACAK

Yönetmelik bazı işlerde uzaktan çalışmaya izin vermiyor. Tehlikeli kimyasal ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya atıklarıyla çalışma ile biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işler uzaktan çalışma kapsamına alınamıyor.

Kamu kurumlarının hizmet alımı yoluyla gördürdüğü işler ile milli güvenlik açısından stratejik öneme sahip birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışmanın uygulanamayacağına ise ilgili kamu kurum veya kuruluşu karar veriyor.