Belediye Başkanlığı Seçimlerinde Yeni Dönem!

Belediye meclislerinde yapılan belediye başkanı ve başkan vekili seçimlerine ilişkin yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Aday isimlerinin oy pusulasına yazılması uygulaması kaldırılırken, birleşik oy pusulası ve tercih mührü kullanılması zorunlu hale getirildi.

YENİ KURALLAR GETİRDİLDİ, BİRÇOK KONUDA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLDİ

Belediye başkanlığı ve başkan vekilliği seçimlerinde uygulanacak usul ve esaslar yeniden düzenlendi. 20 Kasım 2026 tarihli ve 33436 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile belediye meclislerinde gerçekleştirilen seçimlerde yeni kurallar getirildi. Düzenlemeyle adaylık başvurularından oy pusulalarının hazırlanmasına, gizli oy kullanma yönteminden gözlemci görevlendirilmesine, geçersiz oyların belirlenmesinden seçim belgelerinin saklanmasına kadar birçok konuda değişikliğe gidildi. Yeni hükümler, belediye başkanlarının doğrudan halk tarafından seçildiği yerel seçimleri değil, belediye başkanlığı makamının boşalması veya kanunda belirtilen durumlarda belediye başkan vekili seçilmesi amacıyla belediye meclislerinde yapılan seçimleri kapsıyor. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45'inci maddesindeki seçim yetkisi, oy çoğunlukları ve süreler korunurken, Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğine eklenen 19/A maddesiyle seçim işlemlerinin nasıl yürütüleceği ayrıntılı olarak belirlendi.

BELEDİYE MECLİSLERİNDE İSİM YAZMA DÖNEMİ SONA ERDİ

Yeni düzenlemenin en önemli değişikliklerinden biri, belediye meclislerinde kullanılan gizli oy yöntemine ilişkin oldu. Önceki uygulamada meclis üyeleri, destekledikleri adayın adını oy pusulasına yazarak tercihlerini belirliyordu. Yeni yönetmelikle bu yöntem kaldırılarak birleşik oy pusulası uygulamasına geçildi. Buna göre belediye başkanı veya başkan vekili seçiminde adayların ad ve soyadları, birleşik oy pusulasında alfabetik sırayla yer alacak. Meclis üyeleri, oy vermek istedikleri adayın bulunduğu alana tercih mührü basacak. Oy pusulaları yönetmelik ekinde belirtilen örneğe uygun hazırlanacak ve arka yüzleri başkanlık divanı tarafından mühürlenecek. Oy pusulaları gerektiğinde katlanarak üzerinde tanıtıcı işaret bulunmayan zarflara konulacak. Zarflar, meclis salonunda herkesin görebileceği şekilde yerleştirilen şeffaf sandığa atılacak.

ADAYLIK BAŞVURULARI YALNIZCA İLK OTURUMDA YAPILABİLECEK

Yönetmelikle belediye başkanı ve başkan vekili seçimlerinde adaylık başvurularına da süre sınırlaması getirildi. Belediye başkanlığı veya başkan vekilliğine aday olmak isteyen meclis üyeleri ile aday göstermek isteyen siyasi parti grupları, başvurularını seçim toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda meclis başkanlık divanına bildirmek zorunda olacak. İlk oturum tamamlandıktan sonra yeni adaylık başvurusu kabul edilmeyecek. Adaylık başvuruları kayıt altına alınacak, başvuruyu yapan meclis üyesi veya siyasi parti grubu tutanakta belirtilecek ve adaylar meclise duyurulacak. Bununla birlikte adaylara, her oylama oturumunun başlamasından önce adaylıktan çekilme hakkı tanınacak. Adaylıktan çekilme işlemleri de tutanakla kayıt altına alınacak.

EN AZ İKİ KAPALI OY VERME KABİNİ BULUNACAK

Seçimlerde gizli oy ilkesinin korunması amacıyla oy verme alanlarına ilişkin yeni şartlar getirildi. Buna göre seçim yapılan yerde en az iki kapalı oy verme kabini bulundurulması zorunlu olacak. Meclis üyeleri, tercihlerini herhangi bir baskı veya yönlendirme altında kalmadan kapalı kabinlerde yapabilecek. Oy sandığı ise meclis salonunda herkesin rahatlıkla görebileceği bir noktada bulunacak. Oy verme kabinlerinin hazırlanması, sandığın yerleştirilmesi ve oy verme işlemlerinin gizlilik ilkesine uygun yürütülmesinden başkanlık divanı sorumlu olacak.

SİYASİ PARTİ GRUPLARI VE BAĞIMSIZ ÜYELERE GÖZLEMCİ HAKKI

Yeni yönetmelikle seçimlerin denetlenmesine yönelik gözlemci uygulaması da getirildi. Talep edilmesi halinde her siyasi parti grubu ve bağımsız üyeler adına birer kişi gözlemci olarak görev yapabilecek. Gözlemciler, adaylık işlemlerinden oyların sayılmasına kadar seçim sürecine ilişkin itirazlarını, önerilerini ve değerlendirmelerini başkanlık divanına iletebilecek. Başkanlık divanı, karar vermeden önce gözlemcilerin görüşlerini dinleyecek ve bu görüşleri tutanağa geçirecek. Ancak gözlemciler seçim sürecine ilişkin karar verme yetkisine sahip olmayacak. Seçimin yönetimi ve kararların alınması başkanlık divanının sorumluluğunda bulunacak.

ADAY OLAN MECLİS ÜYELERİ SEÇİMİ YÖNETEMEYECEK

Düzenlemeyle belediye başkanlığı veya başkan vekilliğine aday olan meclis üyelerinin seçim sürecindeki görevlerine de sınırlama getirildi. Aday olan meclis üyeleri seçimlerde oy kullanabilecek ancak seçimin yapıldığı oturumları yönetemeyecek. Ayrıca bu kişiler seçim oturumlarında başkanlık divanında görev alamayacak. Böylece adayların, yarıştıkları seçimin yönetiminde veya denetiminde görev üstlenmesinin önüne geçilecek.

HANGİ OYLAR GEÇERSİZ SAYILACAK?

Yönetmelikte oy pusulalarının geçerli veya geçersiz sayılmasına ilişkin kurallar da açıkça belirlendi. Buna göre başkanlık divanının mührünü taşımayan, üzerinde seçmeni veya oy pusulasını tanımlayabilecek işaret bulunan ya da birden fazla farklı aday için tercih mührü basılan oy pusulaları geçersiz kabul edilecek. Ancak oy pusulasındaki her şekil hatası geçersizlik nedeni sayılmayacak. Pusulanın basımından kaynaklanan leke, kırışıklık veya baskı hataları, tanıtıcı işaret niteliği taşımadığı sürece oyun geçerliliğini etkilemeyecek. Tercih mührünün adayın bulunduğu alanın sınırlarını aşması durumunda da hangi adayın tercih edildiği açıkça anlaşılıyorsa oy geçerli kabul edilecek. Aynı adayın bulunduğu alana birden fazla tercih mührü basılması da tek başına geçersizlik nedeni olmayacak. Buna karşılık aynı pusulada farklı adayların alanlarına tercih mührü basılması halinde oy geçersiz sayılacak.

SANDIKTAN FAZLA ZARF ÇIKARSA SEÇİM YENİLENECEK

Yeni düzenlemede sandıktan çıkan zarf sayısına ilişkin de özel bir hükme yer verildi. Sandıktan çıkan mühürlü zarf sayısının oy kullanan meclis üyelerinin sayısını aşması halinde, zarflar açılmadan ilgili oylama turu yenilenecek. Sandıktan mühürsüz zarf çıkması durumunda ise bu zarflar açılmadan, imha edilmek üzere ayrı bir yerde muhafaza edilecek. Mühürlü zarfların sayım ve açılma işlemlerine devam edilecek. Seçim sırasında ortaya çıkan bu tür durumlar başkanlık divanı tarafından tutanak altına alınacak.

OY PUSULALARI DAVA SÜRESİNCE SAKLANACAK

Yönetmelikle seçim belgelerinin korunmasına yönelik yeni kurallar da belirlendi.Her oylama turunda kullanılan oy pusulaları ve zarflar, nihai seçim sonucunun açıklanmasının ardından başkanlık divanı üyelerinin imzalarıyla bir zarfa konulacak. Söz konusu zarf mühürlenerek muhafaza altına alınacak. Seçim belgeleri, dava açma süresinin sonuna kadar saklanacak. Seçimle ilgili dava açılması halinde ise belgeler mahkeme kararı kesinleşinceye kadar korunacak. Bu uygulamayla seçim sonuçlarına yönelik olası hukuki itirazlarda oy pusulaları ve zarfların incelenebilmesine imkân sağlanacak.

BELEDİYE BAŞKANI SEÇİMLERİNDE 10 VE 15 GÜNLÜK SÜRE DEĞİŞMEDİ

Yönetmelik değişikliğiyle oy kullanma ve seçim işlemlerine ilişkin yeni kurallar getirilirken, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda düzenlenen seçim süreleri ve oy çoğunluklarında değişiklik yapılmadı. Buna göre belediye başkanlığı makamının boşalması halinde valinin belediye meclisinin toplanmasını sağlaması için öngörülen 10 günlük süre korunacak. Belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin tamamlanması için öngörülen 15 günlük süre de uygulanmaya devam edecek. Seçimlerde aranan oy çoğunlukları da aynı kalacak. İlk iki oylamada belediye meclisi üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu aranacak. Üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu yeterli olacak. Üçüncü oylamada salt çoğunluğun sağlanamaması halinde en fazla oy alan iki aday arasında dördüncü oylama yapılacak. Dördüncü oylamada en fazla oy alan aday belediye başkanı veya başkan vekili seçilecek. Oyların eşit çıkması halinde kura yöntemine başvurulacak.

BELEDİYE BAŞKANLIĞI HANGİ DURUMLARDA BOŞALIYOR?

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 44'üncü maddesi, belediye başkanlığının sona ermesine ilişkin hükümleri düzenliyor. Kanuna göre belediye başkanının ölümü veya istifası halinde belediye başkanlığı kendiliğinden sona eriyor. Bunun dışında bazı durumlarda belediye başkanlığı sıfatı, İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla sona erebiliyor. Bu durumlar arasında belediye başkanının mazeretsiz ve kesintisiz olarak 20 günden fazla görevini terk etmesi ve bu durumun mülki idare amiri tarafından belirlenmesi yer alıyor. Belediye başkanının seçilme yeterliliğini kaybetmesi, görevini sürdürmesine engel hastalık veya engellilik durumunun yetkili sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi ve belediye meclisinin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılması da Danıştay kararıyla başkanlık sıfatının sona ermesine neden olabilecek durumlar arasında bulunuyor. Bu hallerde belediye başkanlığı sıfatının sona ermesi için kanunda öngörülen idari başvuru ve yargı sürecinin tamamlanması gerekiyor. Belediye başkanlığı makamının boşalması halinde 5393 sayılı Kanun'un 45'inci maddesi kapsamında yeni belediye başkanının seçilmesine ilişkin süreç başlatılıyor.

GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILAN BELEDİYE BAŞKANININ YERİNE KİM GEÇECEK?

Belediye başkanının görevden uzaklaştırılması ile belediye başkanlığı makamının tamamen boşalması farklı hukuki durumlar olarak değerlendiriliyor. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47'nci maddesine göre görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye başkanı, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabiliyor. Görevden uzaklaştırma kararı, belediye başkanının seçilmiş olma sıfatını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Bu karar iki ayda bir gözden geçiriliyor. Görevden uzaklaştırılan belediye başkanının yerine belediye meclisi tarafından başkan vekili seçiliyor. Seçilen başkan vekili, görevden uzaklaştırma süresince belediye başkanının görevlerini yürütüyor. Görevden uzaklaştırma kararının kaldırılması halinde ise belediye başkanı görevine dönebiliyor. Belediye başkanlığı makamının ayrıca boşalması durumunda yeni belediye başkanı seçimi gerçekleştiriliyor.

HANGİ DURUMLARDA BAŞKAN VEKİLİ SEÇİLECEK?

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45'inci maddesi uyarınca belediye başkanının görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak şekilde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumlarında belediye meclisi tarafından başkan vekili seçiliyor. Buna karşılık belediye başkanının izinli olması, hastalığı veya başka bir nedenle geçici olarak görev başında bulunamaması halinde belediye meclisinde seçim yapılması gerekmiyor. Bu durumlarda belediye başkanı, belediye meclisi üyelerinden birini vekil olarak görevlendiriyor. Belediye başkanının ölümü, istifası veya başkanlık sıfatının Danıştay kararıyla sona ermesi halinde ise başkan vekili seçimi yerine yeni belediye başkanının seçilmesine ilişkin hükümler uygulanıyor.

BAŞKANLIK DİVANINA YENİ SORUMLULUKLAR

Yeni yönetmelikle belediye meclisi başkanlık divanının seçim sürecindeki görevleri de daha ayrıntılı hale getirildi. Başkanlık divanı; adaylık başvurularının alınması, adayların duyurulması, birleşik oy pusulalarının hazırlanması ve mühürlenmesi, kapalı oy verme kabinlerinin kurulması, sandığın yerleştirilmesi ve oyların sayılmasına ilişkin işlemleri yürütecek. Ayrıca gözlemcilerin görüşlerinin alınması, seçim işlemlerinin tutanak altına alınması ve seçim belgelerinin muhafaza edilmesi de divanın sorumluluğunda olacak. 20 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle belediye meclislerinde yapılacak belediye başkanı ve başkan vekili seçimlerinde standart bir uygulama oluşturulması, oy verme işlemlerinin gizliliğinin korunması ve seçimlerin denetlenebilirliğinin artırılması amaçlanıyor.

Kocatepe Gazetesi - Bizi Sosyal Medyada Takip Edin!

Bakmadan Geçme