'Kayıt Dışı Çalışanları Büyük Riskler Bekliyor'
SGK Afyonkarahisar İl Müdürü Süleyman Çelikbaş, kişilerin çalışmaya başladıkları gün itibariyle sigortalarının başlaması gerektiğini, kayıt dışı çalışanları büyük risklerin beklediğini söyledi.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Afyonkarahisar İl Müdürü Süleyman Çelikbaş, Sami Türkkan’ın hazırlayıp sunduğu “TV3’te Sabah” programına katıldı.
SGK Afyonkarahisar İl Müdürü Süleyman Çelikbaş, TV 3 ekranlarına konuk olarak kurumun vatandaşların sosyal güvenlik haklarını koruyan, çalışma hayatını güvence altına alan ve sosyal devlet anlayışının en önemli taşıyıcı kurumlarından biri olduğunu söyledi.
“KAYIT DIŞI ÇALIŞMALARDA İŞÇİLERİN KAYIPLARI BÜYÜK”
SGK’nın büyük bir aile olduğunu dile getiren Müdür Çelikbaş, kayıt dışı işçi çalıştıranları uyararak kayıt dışı işçi çalıştırmanın hem insani açıdan hem de kanunen büyük cezaları olduğunu ifade etti. Kayıt dışı çalışmalarda işçilerin de büyük kayıpları olduğuna dikkat çeken SGK Afyonkarahisar İl Müdürü Süleyman Çelikbaş, “Kayıt dışı, çalışanların hiç bildirilmemesi, günlerinin eksik bildirilmesi veya kazançların eksik bildirilmesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Şöyle ki, çalıştığı ücret üzerinden gerçek reel bilgilendirmenin, gerçek reel kurumuza yapılan bildirimin doğru olmaması karşımıza çıkan en yoğun kayıt dışı biçim olarak karşımıza çıkmaktadır. Şöyle ki, kişi yüksek ücretle çalışıyor ancak sigorta primleri asgari ücret düzeyi üzerinden bildiriliyor maalesef. Bu da tabii bizim kurum olarak en önemli mücadele alanlarımızdan birisi. Bu şekilde mücadele etmeye devam ediyoruz. Bir kişinin sigortasız çalıştırılması kadar ayda 30 gün üzerinde çalışmasına rağmen eksik günün olarak bildirilmesi kayıt dışı istihdamın sahada görünen tipler olarak karşımıza çıkıyor.” dedi.
“KAYIT DIŞI ÇALIŞMA BİR ÇOK KORUMADAN MAHRUM BIRAKIYOR”
Kayıt dışı çalışanları uyaran Müdür Çelikbaş, kayıt dışı çalışanların da büyük risk altında olduğunu dile getirdi. Müdür Çelikbaş, “Kayıt dışı çalışan kişiler emeklilik haklarından, sağlık haklarından, iş kazası ve meslek hastalığı durumunda sağlanan korumalardan mahrum kalabilmektedirler. En kısa örneği şu şekilde kişi fiilen çalışma hayatında çalışıyor ancak kayıt dışı olarak çalışması sebebiyle hastaneye gittiğinde malumunuz sosyal güvencesi olmadığı için sağlık hizmetlerinden, tedavi hizmetlerinden yararlanamayabiliyor. Bundan kaynaklı olarak özellikle iş kazalarında sigortası çalışan vatandaşlarımız çok ciddi mağduriyetler yaşamaktadırlar. Çünkü sosyal güvenlik sistemi insan hayatını ve emeği koruyan bir güvence mekanizmasıdır. Hangi haklardan mağdur kalıyorlar? Şöyle, kayıt dışı çalışan sigortalılarımız birincisi emeklilik hak. Biliyorsunuz emekli olması için belirli gün sayısı, sigortalılık süresi ve yaş şartı gibi koşulları sağlamak zorundadır. Bunlardan en temeli emeklilik hakkıdır. Çünkü sigortası çalışan kişiler gün sayısını tamamlamada çok ciddi sorunlar yaşıyor. Bizim sahada karşımıza gelen çok yoğun bir durumdur.” diye konuştu.
“İLK ÇALIŞMA GÜNÜ İTİBARİYLE SİGORTA BAŞLATILMALI
İnsanların hangi işyerinde olursa olsun çalışmaya başladığı gün itibariyle sigortasının başlatılmasının hem işveren hem de işçi açısından büyük önem taşıdığına dikkat çeken Müdür Çelikbaş, sözlerini şöyle sürdürdü: “Biliyorsunuz 2023'de hizmete giren EYT düzenlemesiyle birlikte, 8 Eylül 1999 tarihinden önceki tarihlerde işe giriş kaydının olması çok önemli bir hale geldi. Pek çok vatandaşımız geliyor, ben o tarihlerde şu iş yerine çalıştım ancak sigortam yapılmamış. Bu sigortam yapılmamış konusunu yeni fark ettikleri için emeklilik hakkıyla ilgili ciddi bir dezavantaj yaşıyor. Tabi bunun idari ve hukuki soruşturmaları sürüyor. Vatandaşlarımıza hakkını teslim etmek için çaba sarf ediyoruz. Tabi ki bunlar süreç alıyor. Bir diğer hakkı genel sağlık sigortası hakkı. Yine hastaneye gidildiğinde bununla ilgili sıkıntı yaşanabilir. İş kazası ve meslek hastalığı sigortasıdır. Vatandaş bugün Allah korusun işe başladığı bir gün iş kazasından ciddi bir yaralanma yaşayabilir veya hayatını kaybedebilir. Sigortasız olması durumunda ciddi hak kayıplarına yol açılabiliyor. Yine analık ve hastalık ödemelerinden mahrum kalınıyor. Malumunuz son yapılan mevzuat düzenlemesiyle artık doğum izin süresi 24 haftaya çıktı. Bundan dolayı zaten sosyal güvenlik sistemimizde tam olarak kişilerin çalışamadığı süreçlerde yanında olması bakımından önemlidir. Ne zamandır bu çalışamadığı süreler yaşlılık, hastalık veya iş hayatına gidemeyeceği yeni doğum yapması sürecinde çalışma yaşamından uzak kalacak. Bu tarihlerde biz kişilere iş göremezlik ödemeyi ve diğer analık ödemeyi gibi sosyal güvenlik haklarından yararlandırıyoruz. Bu haklardan mağdur kalabilirler. Peki, ben bir çalışan olarak gidip işverene ben sigortasız çalışmak istiyorum deme hakkım var mı? Yani böyle bir hakkımız yok. Kesinlikle bunun altını çizmek istiyoruz. Çalışanların sigortalılığı zorunludur. Yani isteğe bağlı bir hak değildir.”
“E DEVLET ÜZERİNDEN GİRİŞLE SİSTEME TELEFON KAYDETTİRİLMELİ”
Vatandaşların e-Devlet üzerinden telefonlarını mutlaka kaydetmelerini isteyen Müdür Çelikbaş, vatandaşlara telefon üzerinden bilgilendirme yaptıklarını hatırlattı. SMS ile Afyonkarahisar genelinin yüzde 80’ine ulaştıklarına dikkat çeken Çelikbaş, “E-Devlet üzerinden vatandaşlarımız giriş yaparak telefon numaralarını sisteme kaydettirmeleri çok önem arz etmektedir. Bu ücretsiz bir şekilde bizim sağladığımız bir hizmetimiz. Bu bildirim olduğunda biz Afyon genelinde ortalama yüzde 80 düzeyinde bu kayıtlamayı sağladık. Ama hala yüzde 20'lik bir kesimin hala telefon numarasını bizim sistemimize kaydettirmemesinden kaynaklı çok küçük bir sınıfın iletişim ağında aksama yaşayabiliyoruz. Kişi işe girdiği anda hemen SMS'le bildirim yapıyoruz. Yani bugün işe başladığınız o mesaj gelmesi gerekiyor. Yine eğer ay içerisinde eksik gün bildiriminiz varsa yine bu bildirim size otomatikman geçmişimiz ay sizin için bildirilen gün sayısı bu şekildir diye veya işten çıkış yapıldığında otomatikman çalışanlarımıza SMS'le bilgilendirme yapıyoruz.” dedi.
“ALO 170 HATTIMIZ ÇOK AKTİF”
Çalışma hayatında eksik sigorta yatırıldığını bilen, öğrenen kişilerin bir telefonla anında SGK ile iletişime geçerek durumu bildirmesi gerektiğinin altını çizen SGK Afyonkarahisar İl Müdürü Süleyman Çelikbaş, sözlerini şöyle tamamladı: “Alo 170 iletişim hattımız çok aktif. Anında orada profesyonel iletişimci arkadaşlarımız kişinin iş yerini, çalışma sürelerini, iş yerine çalışan kişileri, sektörü, adresi, bizim denetim esnasında ihtiyaç duyabileceğimiz tüm verileri telefonda not alıp denetim ihbarı olarak il müdürlerimize iletiyorlar. Biz de devamında denetim arkadaşlarımızı görevlendirerek iş yerinde bir denetim yapılmak suretiyle şikâyeti sonuçlandırıyoruz. Diğer başvuru sürecimiz de CİMER. CİMER üzerinden de yaptıkları başvuru anında bizlere iletiliyor. Biz de bununla ilgili aksiyon alıyoruz. Yine bir diğer konu, birebir Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlerimize, Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerimize giderek dilekçeyle yaşamış oldukları mağduriyeti dile getirirlerse biz de anında aksiyon olarak denetim süreçlerine başlatıyoruz.”
