Tarihimizde 31 Mart Vak’ası olarak bilinen hareket sonucunda Sultan II. Abdülhamit tahttan indirilip yerine veliaht Mehmet Reşat (1844-1918) 27 Nisan 1909 tarihinde tahta çıkarılmıştı. Sultan Abdülmecit’in oğlu olan ve 2 Kasım 1844 tarihinde Çırağan sarayında doğan Sultan Reşat tahta çıktığında 65 yaşındaydı.
Otuz bir Mart Vak'ası'nın ardından İttihat ve Terakki'nin çoğunlukta olduğu Meclis-i Umumi-i Milli, isyanı bastıran Hareket Ordusu'nun İstanbul'a girişini şehrin ikinci fethi sayarak yeni padişaha V. Mehmet unvanının verilmesini kararlaştırdı.1
Yeni padişahın tahta çıkışı telgraflarla memleketin dört bir yanına duyurularak kutlamalar yapılması sağlandı. Bu çerçevede Afyonkarahisar’da da Sultan Mehmet Reşat’ın tahta çıkışının ertesi günü yani 28 Nisan tarihinde kutlama yapılmıştı. İstanbul’da Fransızca olarak yayınlanan Stamboul gazetesi sayfalarında yurt sathında yapılan kutlamalara yer vermişti. Gazete 2 Mayıs 1909 tarihli baskısında Afyonkarahisar’daki özel muhabirinin gönderdiği 28 Nisan tarihli haberi sütunlarına taşıyarak burada yapılan kutlamalardan şöyle bahsediyordu:
“Bugün tüm Karahisar halkı tarafından Sultan V. Mehmet'in tahta çıkışı kutlandı. Buradaki Türkler ve Ermeniler, Sultan Hamit boyunduruğundan kurtuluşlarını parlak bir şekilde kutlamak için yarıştılar.
Öğle saatlerinde Hükümet Konağı önündeki meydanda iki Selanikli subayın coşkulu vatansever konuşmalar yaptığı bir tören düzenlendi. Yeni padişahın adı uzun süre alkışlandı.”2
Sultan Reşat’ın saltanatının ilk yıllarında Doğu Anadolu’da Balkanlar’da çeşitli karışıklıklar çıktı. Bu karışıklıkları önlemek için Rumeli’ye gitti. Trablusgarp Savaşı sonunda Trablusgarp ve Bingazi İtalyanlara bırakıldı. Balkan Savaşları neticesinde ise Osmanlı Devleti Meriç ırmağının batısındaki toprakları yitirdi.
Sultan Reşat 23 Ocak 1913’teki Babıali baskınından sonra devlet yönetimindeki bütün denetimini yitirdi. Bu tarihten sonra devlet yönetimi tamamen İttihat ve Terakki’ye dolayısıyla Enver, Cemal ve Talat Paşaların eline geçti. Devlet hiç hazır olmadığı Birinci Dünya Savaşı’na girdi. Sultan Reşat savaşın sonucunu göremeden 3 Temmuz 1918’de vefat etti.
Dip Notlar:
1CEVDET KÜÇÜK, "MEHMED V", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-v (13.09.2024).
2 A AFION-KARAHiSSAR, [De notre correspondant particulier, 28 Avril 1909], Stamboul Gazetesi, 2 Mai 1909, Dimanche, s.2
