Afyonkarahisar'ı İşgal Eden Fransızların Milli Bayramlarını Afyonkarahisar Kalesinde Kutladıklarını Biliyor Muydunuz?
Hasan Tahsin Günek
Birinci Dünya Savaşı sürerken 1918 yılında Osmanlı Devleti Mondros ateşkes anlaşmasıyla savaşı bırakarak teslim olmuştu. Anlaşma şartlarını ileri süren müttefik ülkeler yurdun birçok yerini işgale başlamışlardı. İşgal edilen yerler arasında önemli yolların ve demiryolu hatlarının kavşağında bulunan Afyonkarahisar’da vardı.
İşgalcilerden biri olan Fransız işgal kuvvetleri 1919 senesinin Nisan ayında Afyonkarahisar’a gelerek şehri işgal etmişlerdi. Fransızlar bu işgal sırasında milli bayramlarını gayet gösterişli ve tantanalı bir şekilde Afyonkarahisar Kalesinin zirvesinde kutlamışlardı.1
Fransızların 14 Temmuz Bayramı
Fransızlar, meşhur Fransız ihtilali sırasında 14 Temmuz 1789’da yapılan bir baskın ile Bastille Hapishanesi’nin ele geçirilmesini, 1880 yılından itibaren her yıl 14 Temmuz ulusal bayramı olarak kutlamaktadırlar.2
Fransa’da Liberté, Egalité, Fraternité (Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik) sloganıyla anılan ve Fransız Devrimi’nin başlangıcı olarak sayılan Bastille Baskınının yıldönümü “Bastille Günü” olarak ta anılmaktadır.
İşgalci Fransızlar Milli Bayramlarını Afyonkarahisar’da Kutladılar
Mütarekeyle birlikte Afyonkarahisar’ı işgal eden Fransızlar 14 Temmuz 1919 gecesi zorlu bir tırmanışla çıktıkları Afyonkarahisar Kalesinin zirvesinde büyük bir ateş yakmışlar, yine “Bengal Ateşi” denilen çok sayıda meşaleyi ateşlemişlerdi. Çeşitli kimyasal maddelerden yapılan bu meşale gayet parlak bir ışık yaymakta olup çok uzak mesafelerden bile görülebiliyordu. Sanki sönmüş olan volkan yeniden faaliyete geçmiş gibiydi. Tüm bunları gören Afyonkarahisar halkı duruma şaşırmış ve olanlara bir anlam vermeye çalışıyordu. Ahali en nihayetinde Fransızların savaşı kazanmalarını ve aynı zamanda milli bayramları olan 14 Temmuz Bayramını kutladıklarını öğrendi.
Ancak ahalinin şaşkınlıkları bunlarla sınırlı değildi. Fransız işgalciler yine İzmir İstasyonu yakınındaki Sarıkız Kayası ile halk arasında İstanbul istasyonu olarak ta bilinen bugünkü Ali Çetinkaya Gar yakınındaki Cirit Kayalığı zirvelerinde de yaklaşık iki saat süren muhteşem havai fişek gösterileri düzenlemişlerdi.
Şehir halkı ve yakın çevre köylerden gelenler bu manzarayı izlemek ve yine Fransızlar tarafından milli bayramları münasebetiyle Fransız bayrakları ve flamalar ile süslenmiş olan İzmir istasyonunu görebilmek adına istasyon etrafında toplanırlar. Yine burada Fransız sömürge askerleri olan Senegalli muhafızların gösterilerini ve danslarını ilgiyle seyrederler.
Afyonkarahisar’da bulunan diğer tüm işgalci müttefik ülkelerin subayları ve Avrupalı yerleşimciler havai fişek gösterilerinin ardından Fransız birliklerine komuta eden tabur komutanı tarafından kabul edilirler. Müzikli eğlence sabaha kadar sürer.
Unutmayalım ki! Tüm bu acı günler çokta uzak olmayan ve uzun bir hayat yaşamış bir insanın ömrü kadar bir zaman önce Afyonkarahisar’da yaşandı…
Dip Notlar:
1 “La fête de la Victoire en Asie-Mineure, Le volcan du 14 Juillet”, Stamboul Gazetesi, 26 Juillet 1919, Samedi, s.2
2 Ateş Uslu, Yurttaşlığa Dayalı Ulus ve Ötesi: Fransa'da Ulus ve Ulusçuluk (XIX.-XX. Yüzyıl), Mülkiye Dergisi, 2013-Cilt: 37 - Sayı: 4, Sayfa:95
