Ülkemizin birçok uluslararası kuruluşlara üye, kurucu, ortak vb.olduğu bilinen gerçeklerdendir. Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan, geçtiğimiz günlerde Filipinler’in başkenti Manila’da 18-23 Temmuz 2026 tarihinde toplanan "Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)", (Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği veya Güneydoğu Asya Uluslar Birliği) Dışişleri Bakanları 59.toplantısına katıldı. Bu toplantıdan döner dönmez de Bakın Fidan açıkladı:
“Türkiye, ASEAN'ın Diyalog Ortağı olarak kabul edildi…”
Önce bu ASEAN hakkında kısa bir bilgi vermem gerekecektir…
ASEAN 8 Ağustos 1967 tarihinde Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland gibi beş ülke tarafından kurulmuş olan Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’dir. Bugün itibariyle 11 üye devleti ve bir de gözlemci devleti vardır. Birliğin Merkezi, Endonezya’nın Jakarta kentidir.
ASEAN Üyesi Devletler şunlardır:
Brunei, Endonezya, Filipinler, Kamboçya, Laos, Malezya, Myanmar, Singapur, Tayland, Timor-Leste ve Vietnam…
Papua Yeni Gine Devleti de Türkiye gibi, Gözlemci Üye sıfatı ile, ASEAN üyeleri arasındadır.
ASEAN +3 Üyeleri: Çin Halk Cumhuriyeti, Japonya ve Güney Kore’dir. Bu üç ülke ayrıca Serbest Ticaret Bölgesi olarak da tanımlanmaktadır. Bu statüde Asean bünyesinde yer alan şu ülkeler de bulunmaktadır: A.B.D., Avustralya, Hindistan, Yeni Zelanda ve Rusya Federasyonu.
Bir de ASEAN Bölgesel Forumu, Asya-Pasifik bölgesindeki güvenlik sorunlarını ele almayı amaçlayan, 27 üyeli gayri resmi çok taraflı bir diyalog platform vardır ki, bu Liste, Doğu Asya Zirvesi üyelerine ek olarak şunları içermektedir:
Bangladeş, Kanada, Moğolistan, Kuzey Kore, Pakistan, Sri Lanka, AB (Avrupa Birliği),
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin, ASEAN Dışişleri Bakanları'nın Manila'da aldığı kararla ASEAN'ın Diyalog Ortağı olarak kabul edildiğini duyurdu ve şu açıklamayı yaptı:
“Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde yürütülen, dünyaya ve olaylara çok yönlü bakabilen, uluslararası gündeme ve küresel sisteme etki edebilen dış politikada, önemli bir sonuç daha elde ettiklerini belirtti. Fidan, "Türkiye, ASEAN Dışişleri Bakanları’nın Manila’da aldığı kararla ASEAN’ın Diyalog Ortağı olarak kabul edildi. Böylece, ASEAN içinde üye ülke statüsünün hemen ardından gelen ve daha önce sadece 11 devletin kabul edildiği bir konuma ulaştık. 2024’te yaptığımız başvurunun ardından, süreç boyunca destek veren Dışişleri Bakanı arkadaşlarıma, ve ASEAN Sekretaryası’na içten teşekkür ediyorum." dedi.
Bu gelişmenin, Türkiye'nin küresel diplomasisinin doğu ekseni olan Asya-Pasifik'teki etkinliğini artırmak, ASEAN bölgesine yönelik uzun vadeli stratejiyi ilerletmek ve mevcut projeleri sonuçlandırmak bakımından son derece önemli olduğuna dikkati çeken Fidan, şöyle devam etti:
"2010’da ASEAN’la kurumsal ilişkilerimizin temelini atmamızdan bu yana, ASEAN ülkeleriyle her alanda iş birliğimizi artırmış ve ticaret hacmimizi 6,5 milyar dolardan 16 milyar dolara çıkarmıştık. Diyalog Ortağı statüsüyle beraber, yaklaşık 700 milyon nüfusu ve 4 trilyon ABD dolarını aşan ekonomisi bulunan ASEAN bölgesiyle siyasi ve ekonomik iş birliğimizin daha da derinleşeceğine inanıyoruz. Bu yeni dönemin ülkemiz ve ASEAN üyeleri için hayırlı olmasını diliyorum."
Türkiye'nin statüsünün, Sektörel Diyalog Ortaklığı'ndan Diyalog Ortaklığı'na yükselişi, ASEAN coğrafyasıyla projelere dayalı ilişki modelinin, kurumsal işbirliği ve istişare mekanizmaları çerçevesinde derinleştirilmesini, bölgesel siyasi ve güvenlik platformlarına daha etkin şekilde dahil olunmasını ve Türkiye'nin Asya coğrafyasına yönelik stratejik hareket kabiliyetinin güçlendirilmesini sağlayacak.
Türkiye, ASEAN'la kurumsal ilişkilerinin temelini 2010'da Güneydoğu Asya Dostluk ve İşbirliği Anlaşması'na taraf olarak atmış, 2017'de ise "Sektörel Diyalog Ortağı" statüsü kazanmıştı. Güneydoğu Asya'yla ilişkilerde ticaret ve yatırımlar başlıca unsurlar olmaya devam ederken, Türkiye aynı zamanda yapılandırılmış siyasi diyalog, kalkınma işbirliği, akademik ve kültürel etkileşim de dahil olmak üzere ASEAN ve üye devletleriyle olan bağlarını çok yönlü olarak geliştirmeyi hedefliyor. Yaklaşık 690 milyon nüfusu ve 3,95 trilyon ABD Doları büyüklüğündeki ekonomisiyle küresel ölçekte stratejik öneme sahip olan ASEAN ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi 2010'da 6,5 milyar dolar iken 2025'te 16,12 milyar dolara ulaşmış, bu çerçevede Malezya, Vietnam, Endonezya, Tayland ve Singapur, Türkiye'nin başlıca ticaret ortakları olmuştu.
Türkiye-ASEAN işbirliği, tarım, kadınların ekonomik bağımsızlığının güçlendirilmesi, afet yönetimi, insani maksatlı mayın faaliyetleri, denizcilik, sürdürülebilir kalkınma, yenidoğan sağlığı ile bilim ve teknoloji gibi alanlarda da yürütülen somut projeler aracılığıyla gelişmektedir.
ASEAN Diyalog Ortaklığı, ASEAN'ın üye olmayan ülkeler ve uluslararası örgütlerle kurduğu en kapsamlı kurumsallaşmış dış ortaklık statüsü olurken, bu statü karar alma süreçlerinde üyelik veya oy hakkı tanımıyor. Buna karşın ortakların üst düzey istişare toplantılarına düzenli iştirak edilmesini sağlıyor.
Söz konusu statü ayrıca, Doğu Asya Zirvesi ve ASEAN Bölgesel Forumu gibi genişletilmiş bölgesel ASEAN toplantılarına daha kapsamlı ve kalıcı katılma olanağı tanıyor.
Alınan kararla birlikte Türkiye; Avrupa Birliği, ABD, Kanada, Rusya, Çin, Japonya, Güney Kore, Hindistan, Avustralya, Yeni Zelanda ve İngiltere'nin de yer aldığı ASEAN Diyalog Ortakları arasına katılmış bulunmaktadır.
