İnternette gezinirken, II.Abdülhamid Han’ın aralıksız 33 yıl Osmanlı İmparatorluğunu yöneten kadrosunun kimlerden oluştuğunun bir listesini gördüm. Sayın Turgay Yıldırım’ın bir çalışmasıyla elde edilen bu listeyi değerli okurlarımızla paylaşmak isterim. Sayın Yıldırım, bu listeyi verirken diyor ki; “Osmanlı devleti battığında ‘Türkçülük başladı ve devlet çöktü’ diyenlere ithaf olunur...
Peki bu ekonomik iflas tablosunda Türkler nerede? Halife-i Müslümin II. Abdülhamid’in nazırları (bakanları) ve bürokratları kimlerdi, bir bakalım…”
Hariciye Nazırları (Dışişleri Bakanları);
Aleksandros Karateodori Paşa (1878-1879),
Gabriel Pasa (1879)
Sava Paşa (1879-1880).
Hazine-i Hassa Nazırları (Bakanları):
Agop Ohanes Kazazyan (1876-1891),
Mikail Portakalyan Efendi (1891-1897)
Ohanes Sakız Efendi (1897-1908).
Maliye Nazırı: Agop Ohanes Kazasyan Paşa (28-30 Ağustos 1885), (Aralık 1886 - Mart 1887) (1888-1891).
Nafia Nazırları:
Ohanes Çamiç Efendi (1877-1878),
Aleksandr Karateodori Paşa (1878)
Sava Paşa (1878-1879).
Orman ve Maadin Nazırları;
Mavrokordato Efendi (1908-1909)
Aristidi Paşa (1909).
Ticaret ve Ziraat Nazırları:
Bedros Kuyumcuyan Efendi (1880),
Gabriel Noradonkyan Efendi (1908-1909).
Ayan Üyeleri (1876);
Antopolos Efendi, Aristarki Bey, Daviçon Karmona Efendi, Musurus Paşa, Serviçen Efendi, Stoyanoviç Efendi, Dr. De Kastro Bey, Mavroyeni Paşa, Karatodri Paşa, Abraham Karakahya Paşa.
Ayan Üyeleri(1908)
Azaryan Efendi, Basarya Efendi, Bohor Efendi, Fethi Franko Bey, Gabriyel Noradonkyan Efendi, Mavrokordato Efendi, Mavroyeni Bey, Oksanti Efendi, Yorgiyadis Efendi, Aram Efendi, Popoviç Temko Efendi,
Babıali Hukuk Müşaviri
Gabriel Efendi; (Abdülhamid zamanında sürekli el üstünde tutulan bu Gabriel Efendi 2. Dünya savaşı sonrası düzenlenen Paris Konferansı’nda Ermeniler için toprak talep etmiş, Lozan Konferansına da Ermeniler adına katılmıştır…
Osmanlı Devleti Büyükelçileri:
*Y. Fotiades Bey ve Gobdan Efendi’nin Atina,
*Azaryan Efendi’nin Belgrad,
*E. Karatodri Efendi’nin Brüksel,
*Blak Bey’in Bükreş,
*Yanko Karaca, Misak Efendi ve Aritraki Efendi’nin Lahey,
*K. Musurus Paşa, Alfred Rüstem Paşa ve Antopulo Paşa’nın Londra,
*Naum Paşa’nın Paris,
*S. Musurus Bey ve Y. Fotiades Bey’in Roma,
*Nikola Gobdan Efendi’nin Sofya,
*A. Vogorides Paşa’nın Viyana,
*L. Aristarki Bey ve A. Mavroyeni Bey’in Washington’da
Büyükelçi-Elçi olarak görev yaptıklarını görüyoruz.
Konsolos ve kâtipliklerde de Türk unsurundan ziyade Ermeni ve bilhassa Rum memurlar kullanılmakta idi.
Valilik koltuklarının çoğunda da gayrimüslimler oturuyordu. Mesela;
Şarkî Rumeli Valileri;
Sava Paşa, Aleko Vogorides Paşa, Gavril Paşa Hristoiç, Alexandre de Battenberg, Ferdinand de Saxe-Cobourg et Gotha,
Sisam Beyleri;
Mişel Gregoriyadis Bey, Aleksander Mavroyeni Bey, Yanko Vitinos Bey, Kostaki Karateodori Paşa, Yorgi Yorgiadis Efendi, Andrea Kopasis Efendi,
Cebelilübnan Sancağı Mutasarrıfları;
Vasa Paşa, Naum Paşa, Yusuf Franko Paşa.
Maliyesini, hariciyesini, tarımını, madenlerini ve de mülkiyesini gayrimüslimlere bırakmış devletin başında bir İslam Halifesi (!) vardır…
Abdülhamit'in Ermeni ve gayrimüslim sevgisinin ardında annesinin dindar bir ortodoks Ermeni (bayan Virgin) oluşunun etkisi var mıdır?
Şimdi anladınız mı Atatürk’ün kimin tekerine çomak soktuğunu?...
Türk Dil Kurumu’na bir Ermeni dilbilgisi uzmanını, oda sadece Genel Sekreter olarak atadı diye, ki adam Osmanlı memuru zaten, 100 senedir Atatürk'e demediğini bırakmayanlara soralım, insafinız var mı ?
(Kaynak kitap: Kuneralp, Sinan, Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali, Prosopografik Rehber, İstanbul: İsis Yayınları, 1999)
