Yıllar, yıllar önce, 15-16 yaşlarında iken Dinar ilçemizin (o zamanki adıyla) Çölovası Nahiyesi’ne gidip, bir süre orada konaklamıştım. Binnaz Halamın eşi, eniştem Hasan Özatman, o Nahiyenin Müdürü idi. Daha sonra Haydarlı adı verilen Çölovası, Nahiye sıfatını da kaybetmiş, oluşturulan Belediye’nin Başkanı tarafından yönetilmeye başlanmıştır. Orada çok sayıda insanla tanışmış, arkadaşlarım olmuştu. Ne var ki, eniştemin oradan ayrılması, benim de bir daha Çölovası’na gidememiş olmam, tanıdığım herkesi unutmama yol açmıştı!…
Yıllar, yıllar sonra değerli bir hemşehrim ve meslektaşım Bahri Kılınçel’in kitabı gelince günlerce, Çölovası ile yatıp kalkmaya başladım. Kimi sayfaları tekrar tekrar okudum, fotoğraflara tekrar tekrar baktım…
Bahri Kılınçel’in, “Anadolu’da Bir Türkmen Köyü Okçular” adlı kitapta, Çölovası ve havalisi ve hatta bütünüyle Dinar ile ilgili, hemen hemen bütün bilgiler yer almaktadır. Bir başka deyişle, bu kitap, bir ansiklopedi niteliğindedir. Zira, kitap Anadolu’nun o yöresinde yaşayan insanların yaşantıları ile ilgili tüm bilgileri içermektedir.
Örneğin, öncelikle “Okçular Köyü’nün tarihi, kültürü. Gelenek ve görenekleri kısa kısa, ama özlü bilgilerle anlatılmaktadır. Afyonkarahisar merkezine ve ilçelere yerleşmiş olan Türkmen boyları hangileridir? Çölovası ve Okçular’a hangi boyun insanları yerleşmişlerdir?. Bu ve benzeri soruların cevaplarını kitapta okuyup öğrenebilmek mümkün olmaktadır.
Bilindiği gibi Selçuklu İmparatorluğu’nun da, Osmanlı İmparatorluğu’nun da kuruluşunu sağlayan ve bu büyük Türk Devletlerini yönetip, Dünya Devleti yapanlar Türkmen’lerdir. Hatta TRT’nin bir dizi film olarak yayımladığı Selahattin Eyyubi filminde de belirtildiği gibi, Eyyubi Devletinin temelini oluşturan silahlı kuvvetler de Türkmen’lerden oluşmuştur.
Türkmenler kimlerdir? Nasıl yaşarlar? Ne yer ne içerler? Gelenek ve görenekleri nelerdir? Tüm bu soruların cevapları, Bahri Kılınçel’in elimizdeki eserinde yer almaktadır.
Özellikle ve önemle vurgulamak isterim ki; Kılınçel’in kitabında, salt, Afyonkarahisar ve Dinar yöresi değil, tüm Türkmen’lerin, folkloru, etnografyası, gelenek ve görenekleri, evlenme ve beslenme töreleri, halk oyunları ve musikisi, yani folkloru örneklerle anlatılmaktadır. Keza, eserin kimi sayfalarında, arkeolojik bilgiler de görülmektedir. Bu yüzden ben “Okçular” kitabı için, “Ansiklopedi” dir, denilebilir.
Okçular Ve Çölovası’nın Keremleri
Elimizdeki kitaptan anladığımıza göre, Bahri Kılınçel, aynı zamanda, şiire, edebiyata da önem vermekte ve bizzat şiir denemeleri de yapmaktadır. Nitekim, kitapta, Çölovası ve özellikle Okçular Köyü ile ilgili şiirleri de yer almaktadır. Bu şiirlerden hemen sonra da, “Kerem” konusu hakkında bilgi ve örnek vermektedir. Bu bilgilerin kısa bir bölümünü, yazarın kendi imzasıyla yayımladığı yerden alacağım…
“Okçular Ve Çölovası’nın Keremleri: Çölovası Dinar’a bağlı Türkmen boylarının ovasıdır. 16 köyden oluşan ovamızın her köyünde Orta Asya’dan çıkıp geldikleri obalarının, renklerinin, türkülerinin, yemeklerinin, giysilerinin izlerini taşıyan Türkmen köyleri bulunur. Burasının eski adı Çölabat olup, Kumalar Dağı ile Karakuş Dağlarıyla çevrili, eni beş kilometre, uzunluğu onbeş kilometre , toplamı yüzotuz kilometre genişliğindeki ovamızın her köyü bir Türkmen boyunun etnik, folklorik, kültürel özelliklerini taşır, gelenekleri, görenekleri, yiyecekleri ile adeta bir Türk Etnografya Müzesi gibidir. Düğünleri, türküleri, ağıtları, bayramları hala geleneksel bir şekilde tüm yozlaşma ve başkalaşmaya karşı direnmektedir.
Çölovası anayasası denen Kerem Türküleri birkaç sanatçı tarafından bestelenmiş olup, anonimdir. Kimin yazdığı bilinmez, ancak kimin söylediği ve içeriği önemlidir. Kulaktan kulağa söylenerek yıllardır dillendirilmektedir ve hala Çölovası köylerinde derlenmeyi, notaya alınmayı bekleyen binlerce Kerem Türkülerimiz Çölovası’na katkı yapacaktır. Çünkü, keremlerimiz sevda türkülerimiz, ağıtlarımız, asker türkülerimizdir. Gurbetin acısını yüreklerinde hisseden askerlerimizin yüreklerinde akan sel, dudaklarında nağme olmuştur. Keremlerimiz içeriğiyle ağırdır, depresiftir, melankoliktir, yiğitlikten çapkınlık öykülerine uzanan asil ve yakışıklı türkülerimiz olup Çölovası’nın milli marşıdır, keremlerimiz.
Söylenmesi kolay olan bir def, teç ve dığanı ters çevirerek hemen çalgı yapılarak söylenmesi her yerde , her zaman kulağa hoş gelen keremler üretilmiştir. Mertlik ve yiğitlik üzerine keremlerimiz vardır; dilden dile yiğitliğin, namus kavramının yüceltildiği keremler…
İnce Memet mintan giyer dar gelir
Koç yiğide yaralanmak ar gelir
Bura bize mekân olcak yer değil
Şimdi zaptiyeler basar bizi.
Keremler yanık yanık ölümsüz sevdaların keremleridir. Sevdiğini alamayan, şartlar nedeniyle evlenemeyen gençlerin yüreğinin sızısını, acısını unutamadığı sevdasını, ellere giden sevgilisini unutamayan Okçular gençlerinin özlemlerini anlatır, keremler…
Erken kalkar Kadıların harmanı
Sevdalandım bulamadım dermanı
Eller sılasında keser gurbanı
Ben yârimle yapamadım bayramı.”
Bahri Kılınçel kimdir?
Kuşkusuz, böylesi değerli bir eserin yaratıcısının kısaca da olsa tanıtılması gerekir.
Kılınçel 1953 yılında Afyonkarahisar Dinar İlçesi Okçular Köyü’nde doğdu. Beş çocuklu ailenin en büyük oğludur. Geniş ailenin her türlü ihtiyacını karşılamak üzere yoğun bir tempo ile çalışmakta olan babasına yardımcı olmak amacıyla, ilkokul öğreniminden sonra dört yıl süreyle öğrenime ara verdi.
Haydarlı Nahiyesi Ortaokuluna kaydı kapıldı. Girdiği parasız yatılı sınavını kazanarak Ankara Atatürk Lisesi Orta Okuluna girdi. O arada Astsubay Hazırlık Okulu sınavını kazanıp, Çankırı’da bulunan bu Askeri Okula kaydını yaptırdı. Üç yıllık eğitim-öğrenimden sonra bir yıl da İstanbul Piyade Okulu’nda eğitim gördü. Astsubay olarak Türk Silahlı Kuvvetleri’nde yer alınca, 1975 yılından itibaren Pınarhisar, Kars Şahnalar, Manisa, Kıbrıs, Çankırı, Konya, Van Erciş ve Konya’daki Askeri Birliklerde 25 yıl süreyle görev yaptıktan sonra, 2000 yılında emekliye ayrıldı.
Sivil hayata atılınca, siyasete soyundu. CHP Konya İl örgütünde, Selçuklu İlçe Başkanlığı, Örgütten sorumlu İl başkan Yardımcılığı yaptı. Konya’da münteşir Yeni Meram, Anadolu’da Bugün ve Pusula Gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. Yerel televizyonlarda Sarıkamış tarihini anlatan programlar düzenledi. Atatürkçü Düşünce Derneği’nin Konya Şubesi Yönetim Kurulu Sekreterliğini üstlendi. Konya Aydınlar Ocağı, Konya Türk Ocağı, TEMAD (Türkiye Emekli Astsubaylar Derneği) Konya Şubesi’nde. Çeşitli konuları içeren konferanslar verdi. Halen Konya’da Emlakçılık yapmaktadır.
