Afyonkarahisar’ın müstesna insanlarından Rıza Çerçel’in damadı N.Süreyya Serdengeçti’yi 26 Temmuz 2025 tarihinde kaybettik. Vefatıyla salt hemşehrilerimizi değil, tüm Ülkemiz insanlarını yasa boğmuştur. Hemşehrimiz diyebileceğimiz bu değerli insanı tanımamız ve hiç unutmamamız gerektiğini vurgulamak isterim.
Türk ekonomist, bankacı ve akademisyen olarak iz bırakan Serdengeçti, 2001 ekonomik krizi'nden bir ay sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası başkanı olarak atandı ve bu görevini 2006 yılına kadar sürdürdü. Başkanlığı döneminde, Türkiye'de yıllık enflasyon 1970'ten sonra ilk kez tek haneli rakamlara inerek 2004'te % 9,3'e düştü. 1 Ocak 2005'te ise Türk lirasından 6 sıfır atılarak, Yeni Türk Lirası banknotlar tedavüle sokuldu.
Necip Süreyya Serdengeçti, 7 Nisan 1952'de İstanbul'da doğdu. Babası İsmail Atıf Bey, annesi Gönül Hanımdır. Çocukluğu Fatih ilçesinin Cağaloğlu semtinde geçti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Mahmutpaşa İlkokulu ve Galatasaray Lisesinde tamamladı. 1979 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi iktisat bölümünden lisans derecesi ile mezun oldu. 1984-1986 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri Vanderbilt Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nde yüksek lisans yaptı. 1980 yılında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Dış Borç Erteleme Bölümünde göreve başladı, 1982'den itibaren Döviz İşlemleri Müdürlüğünde görev aldı. ABD'den Türkiye'ye dönünce Merkez Bankasında döviz rezervlerinin yönetiminde çalışmaya devam etti. 1990 yılında Döviz İşlemleri Müdürü, 1992 yılında Açık Piyasa İşlemleri Müdürü oldu ve 1994 yılında da genel sekreter yardımcısı olarak basın sözcülüğü görevine getirildi. Aynı yıl Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcılığına atandı ve Ödemeler Dengesi ile Uluslararası Kuruluşlar alanında çalıştı.
1996'da piyasalar genel müdürü oldu. Uluslararası rezerv yönetimi, döviz kuru ve bankalar arası para piyasası, açık piyasa işlemleri, hazine ihaleleri sorumluluk alanlarıydı.
1998 yılı başında Piyasalar Genel Müdürlüğü'nün yanı sıra Krediler, Bilgi İşlem ve İstatistik Genel Müdürlüklerinden sorumlu başkan yardımcılığı görevini yürüten Serdengeçti, 2001 Türkiye ekonomik krizi'nin hemen ardından Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Kemal Derviş'in tavsiyesi ile 14 Mart 2001 tarihinde Merkez Bankası Başkanlığına atandı ve beş yıl süreyle Başkanlık görevini yürüttü. Görevi devraldığında enflasyon %48,9 iken makamını Durmuş Yılmaz'a devrettiğinde Türkiye'de enflasyon 34 yıl aradan sonra ilk kez tek haneli rakamlara inerek %9,6'ya indi ve Türk lirasından altı sıfır atıldı. Görev süresi boyunca Merkez Bankası'nın özerkliğinin kurumsallaşmasını sağladı ve para politikası, siyasi kararlar ekseninden ekonominin ve enflasyonla mücadelenin gerekleri eksenine taşındı.
2006'da TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi ekonomi bölümünde öğretim görevlisi olarak ders verdi ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği yönetim kurulu danışmanı olarak görev yaptı. Bunun yanı sıra, 2006'dan itibaren vefatına kadar Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nda İstikrar Enstitüsü Kurucu Direktörü olarak görev yaptı. 2021'de verdiği bir röportajda Türkiye'deki enflasyon sorunu ile ilgili; "Merkez Bankası'nın açıkladığı tahminler uzun zamandır tutmuyor. Ciddiyeti kalmamış. Burada bir kredibilite, bir inandırıcılık sorunu var. Bu enflasyonla yaşanmaz, utanç verici bir durum” ifadelerini kullandı ve genel kabul görmüş sıkı maliye ve para politikalarına dönülmesi gerektiğini ifade etti.
Çok iyi İngilizce bilen Serdengeçti, 1981 yılında Hemşehrimiz Rıza Çerçel’in kızı Çiğdem Hanımla evlendi. 1991 yılında Deniz adında bir oğlu Dünyaya geldi. Bir vesileyle Klasik müzik dinlemeyi sevdiğini belirten Serdengeçti'nin favori bestecileri Johann Sebastian Bach ve Mozart idi. Galatasaray Klübünün 10692 sicil numaralı üyesi idi.
***
Bülent Ecevit, Abdullah Gül ve Recep Tayyip Erdoğan gibi Başbakanlarla çalışan Necip Süreyya Serdengeçti, müstesna bir Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı olarak, ekonomi tanihimizde silinmez izler bıraktı. O’nun Başkanlık döneminde, altı sıfır atılarak, paramız yıllarca değerli olmasında büyük payı vardı. O’nun aslında uzun sürmeyen yaşamının başarılarla dolu olmasında, Ali Çetinkaya ekolünün temsilcisi olan Rıza Çerçel’in damadı olmasından da kaynaklandığına kuşku duymam…
Afyonkarahisar ve İlçeleri Dayanışma Derneği’nin Genel Başkanlığını yaptığım yıllarda, Ankara’da düzenlediğim toplantılarla, Afyonkarahisar’ımızın yetiştirdiği müstesna kişileri anardık. O toplantılardan birinde, Çerçel ve Serdengeçti ailelerinin tüm bireyleri ile tanışma ve görüşebilme olanağını bulmuştum. Hatta 2-3 kez Merhum Sendengeçti’yi, TOBB Üniversitesindeki makamında ziyaret etmiştim. O’nun TOBB Üniversitesinin adeta bir Dünya Üniversitesi kalitesi ve kariyerine yükselmesinde Serdengeçti’nin büyük katkısı olduğuna inanırım.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu’nun, Süreyya Serdengeçti’nin vefatı üzerine, merhumun ailesine üzüntülerini ve taziyelerini ileten şu mesajı onun ne denli sevilip sayıldığının somut göstergesidir:
“Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası eski başkanlarından, TEPAV Makroekonomi Çalışmaları Program Direktörü, TOBB ETÜ Öğretim Görevlisi Süreyya Serdengeçti’nin vefatını üzüntüyle öğrendim. Ülkemizin yetiştirdiği önemli bir değerdi. Kendisine Allah’tan rahmet, ailesine ve yakınlarına başsağlığı diliyorum. Ruhu şad, mekanı cennet olsun”.
