Afyonkarahisar ve İlçeleri Dayanışma Derneği olarak, Ankara’daki etkinliklerimize paralel olarak, doğduğumuz ilimizin, Türkiye çapındaki değerlerini tanıtma ve isimlerini yaşatma çabası içerisinde olduk. Örneğin 2018 yılında peşpeşe Ali Çetinkaya, Şükrü Çelikalay ve Koçoğlu Mehmet Şükrü Bey ile ilgili anma toplantıları düzenledik.
O arada Koçoğlu Mehmet Şükrü Bey’in hayatının geniş bir bölümünü anlatan bir kitap yayımlandı. 2007 ve 2011 yıllarında iki kez basılmış olan “İkazcı Mehmet Şükrü Millî Mücadele’den Cumhuriyet’e” adlı bir kitap, literatürümüze kazandırıldı.
İş insanı, değerli hemşehrimiz Şükrü Koçoğlu’nun girişimleri ve finansörlüğü ile Afyonkarahisar Kütüphanesine kazandırılan ve Süha Ünsal tarafından kaleme alınmış olan bu ilginç ve tarihi eser, Kudret Emiroğlu editörlüğünde, ve tarihçi hemşehrimiz Yusuf İlgar’ın katkılarıyla yayımlanmıştır.
Koçoğlu sülalesiyle ilgili geniş bir bibliyografyanın da yer aldığı 423 sayfalık içeriğine baktığımızda şu satır başlarını görüyoruz.
I. -Onsekizinci yüzyılın sonundan ondokuzuncu yüzyıla Afyonkarahisar’da Koçzâde ailesi ve Mehmet Şükrü Bey…
-Koç zâde Mehmet Şükrü Bey Eğitimi ve Memuriyeti.
II. -Afyonkarahisar’da Millî Mücadele
-İkaz Matbaasının kuruluşu ve İkaz Gazetesi
-Sivas Kongresi
-Meclis-i Mebusan seçimlerinden Büyük Millet Meclisi’ne
III.Büyük Millet Meclisi
-Büyük Millet Meclisinin açılışından sonra İkaz Gazetesi
-İlk Muhalefet
IV.Ankara’da komünizm rüzgârları
-Yeşil Ordu Cemiyeti
-Halk zümresi
-BMM’nde ilk partiler: T.Komünist Fırkası ve T.İştirakiyun Fırkası
1.Türkiye Komünist Fırkası
2. Gizli Türkiye Komünist Partisi
3. Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası
-Çerkez Ethem ayaklanması ve Ankara İstiklal Mahkemesi
V. Mayıs 1921’den Seçim Kararına:
-İstiklal Mahkemeleri
-Adem-i Merkeziyet Düşüncesi
-Hürriyet-i Şahsiye Kanunu
-Lozan Barış Görüşmeleri ve Birinci Dönem BMM’nin sonu
VI.Meclis Dışında Muhalefet
-Ulusal politika ve İkaz Gazetesi
-Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
-Yerel Politika ve İkaz Gazetesi
-Politikanın dışında
-Mehmet Şükrü Bey’den sonra İkaz Matbaası
Eserin son bölümünde yer alan eklerde de;
1. Mehmet Şükrü Bey’den eşine ve çocuklarına mektuplar
2. Mehmet Şükrü Bey’in bir konferansı ile ilgili bilgiler
3. İkaz Gazetesi’nden seçmeler
4. Aile albümünden fotoğraflar
Kaynakça ve Dizin …
Tabii kitabın içeriğinde yer alan tüm bu bilgiler ve belgeler tarihimiz açısından çok önemlidir. Kuşkusuz kitabın tüm sayfaları varaklanarak okunmalı ve edinilen bilgiler değerlendirilmelidir.
Koçoğlu Şükrü Beyin hayatının her aşaması ilginçtir ve bu hayat son derece hareketli ve hatta risklidir. Anladığım kadarı ile Şükrü Bey, Rusya’nın tesiriyle Türkiye sınırlarından da içeriye girmiş olan komünizm olgusuna sempati ile bakmıştır. Oysa o yıllarda. T.C.Devlet otoritesi bu olguya karşıdır ve hatta kimi komünistler, şu veya bu şekilde yaşamlarını kaybetmişlerdir.
Mehmet Şükrü Bey’in yaşamındaki önemli konulardan birisi de “İkaz” matbaası ve gazetesidir. Bu gazetedeki bir yazısından dolayı hapse mahkûm olan Şükrü Bey, bu cezanın bir kısmını Konya, bir kısmını da Afyonkarahisar ceza evinde çekmiştir. Hatta bu cezanın sonu ermesini müteakip, siyasi hayatını noktalamış ve esas mesleği olan Avukatlık işine dönmüştür.
M.Şükrü Bey 1877 yılında Afyonkarahisar’da doğdu. İlköğrenimini doğduğu kentte tamamladıktan sonra orta tahsilini Bursa ve İstanbul’da yaptı. Yüksek tahsil için Konya’ya giderek Hukuk Mektebine girdi. Bir yıl sonra geçtiği İstanbul Hukuk Mektebinden 1912 yılında mezun oldu. Aynı yıl Kilis Asliye Mahkemesi Savcı Yardımcılığı görevine atandı.
I.Dünya Savaşı yıllarında Halep’te Divan-ı Harp Savcsı olarak görev yaptı. Savaştan sonra Kilis’teki görevine döndü, ama çok geçmeden de Devlet Memurluğundan istifa ederek ayrıldı.
1919 yılında İstanbul’a gitti. Millî Mücadele aşamasında Afyonkarahisar’a geçti ve bu kutsal mücadele içerisinde etkin görevler üstlendi. Aynı yıl matbaayı kurdu ve İkaz Gazetesinin yayınını başlattı. Kısa bir süre içerisinde bu gazete, Anadolu’daki millî mücadelenin yayın organı haline geldi.
Atatürk’ün 1919’da Sivas’ta topladığı Kongreye Afyonkarahisar delegesi olarak katıldı. Keza 1920 yılında da, yine Afyonkarahisar Milletvekili olarak, ilimizi temsil etti.
M.Şükrü Bey, Atatürk ilke ve inkılaplarına, doğrudan karşı çıkmamasına rağmen, İsmet İnönü muhalifi olmuş ve onun icraatlarını eleştirmişti. Ayrıca Afyonkarahisar Belediye Başkanı Halil Ağa ve onun sağ kolu olan Baş Kâtip, Kasnakoğlu Tevfik Efendi aleyhine sürekli yazılar yayımlıyordu. Hatta kimi yazılarında onlara hakaret ediyordu. Örneğin Halil Ağa’nın cahil bir kişi olduğunu yazarken, Baş Kâtip’i aleyhine yazdığı bir yazıda, “Tevfiği kandır, Belediyeyi kaldır!” biçimindeki bir başlık altındaki yazısında Başkan ve sağ kolunu yerden yere vuruyordu. Tevfik Kasnakoğlu, bu hakaret ve iftiralardan dolayı Mehmet Şükrü Beyi mahkemeye vermiş ve o mahkeme Şükrü Beyi bir haftalık hapis cezası ile tecziye etmişti… Ve o cezanın sonunda millî mücadele kahramanlarından Koçoğlu Mehmet Şükrü Bey, siyaset sahnesinden çekilmişti.
Şükrü Bey, tedavi edilemeyen bir hastalığı nedeniyle, 10 Mart 1938 tarihinde vefat etmiştir.
Afyonkarahisar tarihinde seçkin bir yeri olan bu değerli hemşehrime bu vesileyle bir kez daha Allah’tan Rahmet diliyorum.
