Benim değerli okurlarıma bugün, kardeş Azerbaycan’ın yetiştirmiş olduğu, ünlü bir diplomat, ünlü bir yazar, ünlü bir şair olan Hidayet Orucov’u tanıtmak istiyorum.
Hidayet 5 Eylül 1944 yılında, bugün Ermenistan sınırları içinde kalan Maralzemi-Meğri kentinde dünyaya geldi.
Azerbaycan Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi mezunu olduktan sonra bir süre öğretmenlik yaptı.
Sonra “Sovyet Ermenistanı” adlı gazete kadrosunda yer aldı.
1968 yılında Erivan’da Cafer Cabbarlı’nın adını taşıyan Azerbaycan Devlet Dram Tiyatrosunun Müdürlüğüne atanmış ve bu görev aralıksız onaltı yıl devam etmiştir.
O arada Ermeni Yazarlar Birliği’nin Azerbaycan Edebiyatı bölümünün de başkanlığını üstlenmiş; Erivan Pedagoji Enstitüsü Azerbaycan bölümünde XIX-XX. Asır Azerbaycan Edebiyatı dersleri vermiştir. Onun destek ve girişimleriyle Güney Azerbaycan’da yaşayan çok sayıda şair ve yazarların eserleri Erivan’da yayımlanmıştır.
Ayrıca Edebi Ermenistan adlı bir derginin yayını başlatılmıştır. Keza bizzat kaleme aldığı telif ve tercüme kitapları neşredilmiş, Erivan ve Azerbaycan tiyatrolarında eserleri sahnelenmiştir.
Edebiyat ve güzel sanatlara yaptığı değerli katkılardan dolayı, 1978 yılında Ermenistan Cumhuriyeti tarafından, Hidayet’e “Ermenistan Cumhuriyeti’nin “Emektar Medeniyet Hadimi” Onursal adı verilmiştir. Ancak, 1988 yılında Ermeni’lerin Azerbaycan’a karşı düşman tavırları nedeniyle Hidayet, bu onursal ünvanı terk etmiştir.
1984 yılında Bakü’ye göç eden Hidayet Gençlik Yayınevinin Baş Yazar Yardımcılığına atanmış, kısa bir süre sonra da Başyazar olmuştur. Onun yönetimi döneminde bu yayınevi Klasik Azerbaycan Edebiyatı, Folkloru, Tarihi gibi önemli konuları içeren kitaplar yayımlamıştır. Örneğin 50 ciltlik “Dünya Çocuk Edebiyatı”, 15 ciltten oluşan “Azerbaycan Folkloru”, 25 ciltlik değişik konuları içeren eserler ve 17 ciltlik “SSCB Halkları Edebiyatı” eserler literatüre kazandırılmıştır.
Türk, Rus, Gürcü, Dağıstan, Özbek vb. gibi otuz kadar dile çevrilen eserleri de vardır.Çok sayıda kitabı yayımlanmış olan Hidayet’in eserlerinden bazıları şunlardır:
1. Meni Dinleyince, (Şiirler Erivan, 1970)
2. Muhabbet Eskimiyor (Şiirler, Erivan,1973)
3. Biraz Gözleyin Beni, (Erivan, 1975)
4. Zirve Cığırı" (şiirler, Erivan, 1977)
5. Bir tiyatronun üç aktörü, (Erivan, 1977)
6. Eviniz Analı Olsun" (şiirler, Bakü,1981)
7. Erivan’da Hal Kalmadı, (Erivan, 1984)
8. Katar’dan Mektup (Şiirler, Bakü, 1986)
9. Sabaha Çok Var, (Povestler, Bakü, 1989)
10. Doksanıncı Yıl (Şiirler-Poemalar,Bakü,1992)
11. Haydar Aliyev Ve Azerbaycan’da Milli Siyaset,Bakü,2003)
12. Azerbaycan’da Din: Dünden Bugünedek, Bakü, 2012)
Ayrıca, Hidayet’in telif eserlerinin yanısıra, tarcüme eserleri de bulunmaktadır. Türk, İngiliz, Rus, İzlanda, Gürcü vb. gibi yazarların eserleri, onun kaleminden, Azerbaycan diline çevirilerek yayımlanmıştır. Haydar Aliyev’in “Milli Siyaset” adını verdiği değerli eseri de birçok dile tercüme edilerek, bütün dünyaya tanıtılmıştır.
Değerli yazarla ilgili Türkiye’de de kitaplar yayımlanmıştır. Bu kitapların ilki, Başkent Ankara’da 2001 yılında Başbakanlık Basımevinde yayımlanmış olan “Ata Kabri” adlı kitap olup, şairin şiirlerini ve poemalarını içermektedir…” Haydar Aliyev ve Azerbaycan’da Milli Siyaset” adlı kitap ise 2010 ve 2017 yıllarında iki kez basılmıştır.
Hidayet’in “Günaydın Türk Dünyası” adı verilen bir kitabı da birkaç yıl önce, TÜRKSOY tarafından Ankara’da basılıp yayımlanmıştır. Bu kitapta Şairin bir kısım şiirleri Azerbaycan Türkçesi ile birlikte, Türkiye Türkçesi, Kazak, Kırgız, Özbek, Türkmen Türkçeleri ve Rusça yayımlanmıştır.
***
Hidayet 1992-1993 yıllarında Azerbaycan Cumhurbaşkanının Uluslararası İlişkiler Danışmanı olmuş, 1993-1995 yıllarında da Milli Siyaset konusunda Devlet Müşaviri sıfatıyla görev yapmıştır. 2005-2006 yıllarında da Azerbaycan Cumhuriyeti Azınlıklar Dini Kuruluşlar konularında Devlet Müşavirliği yapmış; 2012 yılına değin, Din İşlerinden sorumlu Bakan gibi çalışmıştır.
2012 yılında kendisine Büyükelçi sıfatı verilen Hidayet, aynı yıl, Azerbaycan’ın Fevkalade yetkili Kırgızistan Cumhuriyeti Büyükelçisi olmuş ve bu görevini aralıksız 11 yıl sürdürdükten sonra, üstün aşarı ve hizmet madalyası almıştır.
Hayatının çeşitli aşamalarında bazı ülkelerden ve kuruluşlardan çeşitli ödüller ve sıfatlar verilmiştir. Örneğin 1970 yılında SSCB, 1978 yılında Ermenistan ve Azerbaycan Cumhuriyetleri ona ödüller vermiştir.
24.09.1991 tarihinde Azerbaycan Güzel Sanatlar Ödülü
2002 yılında Gürcüstan Liyakat Madalyası
2003 yılında Rus Pravoslav Kilisesinin "Mukaddes Mömin Moskva Knyazi Daniil" ordeni; 03.09.2004 de Azerbaycan Şöhret Ordeni
2005’de Dağıstan Cumhuriyeti’nin Fahre Fermanı
2007’de Çuvaşistan Cumhuriyeti Büyük Edebiyat Ödülü
03.09.2014 Tarihinde Azerbaycan Cumhurbaşkanının Takdirnamesi
2014’de Kırgızistan Cumhurbaşkanının "İpek Yolu" Armağanı
2014’de Çingiz Aytmatov Uluslararası Akademisinin Akademiki;
Değerli dostum, kardeşim Hidayet Orucov bu yıl 80.doğum yıldönümünü kutluyor. Artık o da benim gibi 80’lik oldu. Ona üç evladı ile birlikte sağlıklı ve mutlu bir hayat temenni ediyorum.
Hayatının gelecek yıllarının da Azerbaycan ve Türk Dünyası için geçeceğine inanıyorum.
Aşağıda onun TÜRKSOY tarafından yayımlanmış olan “Günaydın Türk Dünyası” adlı kitabından aldığı bir şiirini sunuyorum.
SABAHA ÇOK VAR
Beni bugün düşün, bana sevinç ver
Merhem sür yaralı duygularıma
Gel sevgili konuş, Güleryüz göster
Ortak ol neşeme, kaygılarıma.
Sabaha çok var…
Bugün her bir anı hissedip duyak
Duyulsun her yanda sevinç, toy, düğün
Gel şiir söyleyip, şarkı okuyak
Anı andan alıp yaşatmak için
Sabaha çok var…
Dostlarım yok ise ha varım ha yoğum…
Yarın için korkma gamlanma gülüm
Belki biraz sonra aziz konuğum,
Gelecek son nefes , gelecek ölüm…
Sabaha çok var…
