İrfan Ünver Nasrattınoğlu

'Basın Özgürlüğü için Mücadele Günü' BASIN BAYRAMI

İrfan Ünver Nasrattınoğlu

24 Temmuz Türkiye tarihinde iki kritik öneme sahip olayla öne çıkmaktadır. İlki, bugünün Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi sayılan Lozan Barış Antlaşması'nın 1923 yılında imzalandığı gün olmasıdır. İkincisi ise, İkinci Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte 1908 yılında basındaki sansürün kaldırılması anısına kutlanan “Basın Özgürlüğü İçin Mücadele Günü”dür.
Türk basınında sansürün kaldırılmasının yıl dönümü olarak her yıl 24 temmuz da “Gazeteciler ve Basın Bayramı” kutlanmaktadır. II. Meşrutiyetin yürürlüğe girmesiyle birlikte, çıkan gazeteler sansür memurlarına verilmeden basılmış ve bugün sansürün kaldırılması olarak tarihe geçmiştir.

İstanbul’da çıkan gazeteler, Osmanlı Devleti'nde II. Meşrutiyet'in ilan edildiği 24 Temmuz 1908 günü sansür memurlarını içeri sokmama ve gazetelerini sansüre yollamadan basma kararı vermişti. Bu olayın yıldönümü, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin 1948 yılında aldığı kararla Basın Bayramı olarak ilan edilmiştir. 1971'de "bayram" olmaktan çıkmış ve adı, "Basın Özgürlüğü için Mücadele Günü" olarak değiştirilmiştir. 

Padişah II. Abdülhamit'in saltanatı sırasında "İstibdat dönemi" diye adlandırılan dönemde gazetelerin ancak sansür memurlarının denetiminden geçtikten sonra yayımlandığı Osmanlı Devleti'nde, II. Meşrutiyet'in ilan edildiği 24 Temmuz 1908 günü, İstanbul'da çıkan bir avuç gazete, kendi aralarında sansürcüleri içeri sokmama ve gazetelerini sansüre yollamadan basma kararı vermişlerdi. Bu olay, 24 Temmuz'un “Basın Bayramı” olarak kutlanmasına vesile oldu. 

Bir basın günü oluşturulması önerisi, 1946 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin kuruluşu ile gündeme geldi. Başlangıçta, Türkiye'de ilk gazetenin çıkış tarihinin Basın Bayramı olması düşünülmüştü. Ancak ilk gazetenin çıkış tarihi tartışma konusu oldu. Kimileri 1831'de Takvim-i Vakayi’nin yayınlamaya başladığı günü Türkiye'de ilk gazetenin çıktığı tarih olarak kabul ederken, kimileri resmî gazete olduğu için Takvim-i Vakayi'nin ilk gazete sayılmayacağını, 1861'de çıkan Tercüman-ı Hakikat'in Türkiye'de ilk gazete olarak kabul edilmesi gerektiğini öne sürmekteydi. İlk gazete konusunda anlaşma sağlanamayınca gazeteci Refik Halit KarayOsmanlı Devleti'nde II. Meşrutiyet'in ilan edilişinin yıldönümü olan 24 Temmuz gününü Basın Bayramı olarak kutlamayı önerdi. 

24 Temmuz günü o gün bu gündür, basın meslek örgütleri tarafından "Basın Bayramı" olarak kutlandı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, 12 Mart 1971 Muhtırası sonrası baskıların İstibdat Dönemi'ni hatırlattığı gerekçesiyle "Basın Bayramı" ifadesinin kaldırılmasına karar verdi. "Basın Bayramı", "Geleneksel Gazeteciler Günü ve Basın Özgürlüğü için Mücadele Günü" adını aldı.

Bu özel gün, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti önderliğinde, meslek örgütleri tarafından kutlanmaktadır. Basın Bayramında basın meslek örgütleri, sendikalar, siyasetçiler basın özgürlüğü ve sansür ile ilgili açıklamalarda bulunur. 1989 yılından beri Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, basın özgürlüğünü savunan, bu uğurda çaba harcayan bir kişi ve kuruluşu 24 Temmuz'da Basın Özgürlüğü Ödülü ile ödüllendirmektedir.

***

Benim basınla ilişkilerim; Kocatepe ve Türkeli gazetelerindeki yazılarımla başladı. Şark Hizmeti için Diyarbakır’a gittim. Oradaki Mücadele ve Senin Sesin gazetelerinde, hemen her konuda yazdım.

Askerlik hayatımı noktalayıp, emekliye ayrılınca Ankara’da Basın-İş Sendikası’nın yayın organı olan Gündem Gazetesi’nde işe başladım. Gazetenin 26.03.1976 tarihinde Başbakanlık Basın -Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’ne verilen beyanname ile, 01.03.1976 tarihinde Muhabir olarak kayda alındım.

            Devrim Gazetesi Yazarı olarak, 05.09.1979 tarihinde  Sarı Basın Kartı (S.B.K.)aldım.

            Anadolu Gazetesi Muhabiri olarak, 15.05.1981 tarihinde, S.B.K. aldım. 

            Hür Vatan Gazetesi Muhabiri olarak, 10.01.1986 tarihinde S.B.K.aldım.

            30.03.1987 – 31.12.1987 tarihleri arasında Serbest Gazeteci sıfatıyla S.B.K. taşıma hakkını kullandım.

            01.12.1987 tarihinde Yeni Gün Gazetesi muhabiri sıfatı ile S.B.K.aldım.

            24.051988 tarihinde Meydan Gazetesi Muhabiri olarak S.B.K.aldım.

            20.11.1989 tarihinde Kocatepe Gazetesi muhabiri sıfatıyla S.B.K.aldım.

            24.07.1995 tarihinde Zafer Gazetesi muhabiri sıfatıyla S.B.K.aldım.

            04.04.1997 tarihinde Sözcü Gazetesi muhabiri sıfatıyla  S.B.K.aldım.

            02.02.1998 tarihinde Hergün Gazetesi foto muhabiri sıfatıyla S.B.K.aldım.

08.02.2000 tarihinde Serbest Gazeteci olarak S.B.K.aldım.

25.02.2000 tarihinde SÜREKLİ BASIN KARTI aldım ve halen ölünceye değin kullanabileceğim bu kart ile gazetecilik yaşantım devam ediyor.

Afyonkarahisar Gazeteciler Cemiyeti’nin üyesi idim. Bu Cemiyet bana 1987 ve 1989 yıllarında olmak üzere iki kez, Gazetecilik Başarı Ödülü verdi. Zaman içerisinde eski cemiyet kapanmış, yenisi kurulmuş olup, Sezer Küçükkurt Başkan iken, üyeliğim berpa edildi. 

Ben halen gazetecilikle ilgili şu kuruluşların üyesiyim:

*Ankara Türkiye Gazeteciler Cemiyeti

*Türkiye Basın Konseyi

*Basın Konseyi Vakfı

*FİJET, (Uluslararası Turizm Yazarları ve Gazetecileri Konfederasyonu)

*ATURJET (Türkiye Turizm Yazarları ve Gazetecileri Derneği)

*Türk Basın Birliği

Ayrıca, Türkiye içinde ve dışında yayımlanan birçok gazete ve dergilerin yayın kurullarında ve fiilen kadrolarında yer almış olduğumu da kıvançla belirtmek isterim. Ancak bu dergilerden bazılarının halen yayınını sürdürüp sürdürmemekte olduklarına ilişkin sağlıklı bilgim yoktur.Türkiye dışında yayımlanan şu dergiler;

  1. Azerbaycan Aşıklar Birliği’nin yayımorganı olan Ozan Gazetesi ‘nin Redaksiya Hey’eti uzvu (Yayın Kurulu üyesi) 

  2. Azerbaycan Yazarlar Birliği’nin yayımorganı olan haftalık Edebiyat Gazetesi’nin Redaksiya Şurası (Yayın Kurulu) üyesi

  3. Romanya Demokrat Türk Birliği Galati Bölgesi adına, Aşağı Tuna Araştırma, Geliştirme, Eğitim ve Kültür Merkezi      yayımorganı olan Tuna Mektupları Dergisi Türkiye Temsilcisi

  4. Azerbaycan’ın Harici Ölkelerle Dostluk ve Medeni Elage Cemiyyetinin Edebi-Bedii, 

  5. Moldova’nın başkenti Kişinev’de Gagauz Türkleri’ne yönelik ve Gagauz Türkçesiyle               yayımlanan Ana Sözü Gazetesi’nin Türkiye Temsilcisi

  6. Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de yayımlanan Salam (Selam) Gazetesi Yayın Kurulu üyesi

  7. Yugoslavya-Kosova’nın Prizren kentinde, Balkan Aydınları ve Yazarlarının Aylık Kültür ve Sanat Dergisi olarak yayımlanan BAY Dergisi’nin Ankara Temsilcisi

  8. Hollanda’nın Haarlem kentinde, Türkistan ve Azerbaycan Araştırma Merkezi’nin 3 Ayda bir yayımlanan  BİTİĞ Türk Dünyası Dergisi’nin Ankara temsilcisi

Publisistik Neşri olan Novruz Gazetesi’nin Redaksiya Hey’eti üyesi

      9.  Kosova Prizren’de yayımlanan BAL-TAM Türklük Bilgisi Dergisi Türkiye Temsilcisi

      Türkiye’de ise; 

  1. İpek Yolu Dergisi’nin Yayın Kurulu üyesi

  2. Beldemiz Çankaya Gazetesi’nin Dış Haberler Müdürü

  3. Karınca Dergisi, Teknik Yönetmeni

  4. Kooperatifçilik Dergisi , Teknik Yönetmeni

  5. Halay Dergisi, Genel yayın Yönetmeni       

6.   Antoloji Dergisi , Genel Koordinatörü

      7.   Çağrı Dergisi, Genel Koordinatörü-Teknik Yönetmeni

 

Haber

Yeni Basın Kartım

 

Haber

Önceki Basın Kartım

Haber

Kocatepe 1970’li yıllar

 

Yazarın Diğer Yazıları