Çok zamandır yazmak istediğim, ama birilerini üzebileceğim endişesiyle yazmadığım bir konuyu, değerli dostum Ahmet Semih Tulay yazınca, daha fazla sabredemeyip, ben de yazmak istedim.
Şu son zamanlarda çok artmış olan ödüller meselesi!...
Tulay diyor ki; Türk Dil Kurumu’nun Türk Dili sözlüğünde ödül şöyle tanımlanmaktadır:
“1.Bir başarı karşılığında verilen armağan, mükâfat.
2-Bir iyiliğe karşılık olarak verilen armağan. Yani ödül sadece yapılan iyilik için değil, aynı zamanda bir başarıya verilen armağan olarak değerlendirilir. Ödül bir başka deyişle başarılı ya da yararlı iş, hizmet yapanlara teşekkür ve onurlandırmak için verilen bir armağandır.
Bu basit bir eşya, bir plaket hatta takdir-teşekkür belgesi olacağı gibi ederi fazla olan bir şey de olabilir. Örneğin, kimi yarışmalardaki ya da Nobel Ödüllerindeki para ödülleri gibi. Nobel’de ödül alan kişilere, 24 ayar altınla kaplanmış yeşil altın madalya, bir diploma ve para ödülü verilir. Para ödülü yaklaşık 1 milyon 35 bin ABD dolarına eşdeğerdir. Ancak, kimi ödüller maddi değerle de ölçülmez. Bir toplantıda, bir törende topluluk önünde size yapılan bir teşekkür bile yeri geldiğinde bir ödüldür. Verilen ödüller kişilere çalışma azmi verir, kişi daha iyi işler yapmaya çalışır.
Şimdi gelelim Afyonkarahisar’a…. Birçok ödül almış, seçme kurullarında bulunmuş birisi olarak bu kentteki ödül dağıtımları ile ilgili dikkatimi çeken birkaç hususu söylemek isterim. Dikkat ediyorum ne hikmetse son senelerde ödül alanlar hep aynı kişiler. Yalnız bu arada iki kişiyi konunun dışında tutmamız gerekir. Birisi iş insanı Sayın İbrahim Alimoğlu, öteki yazar Sayın İrfan Ünver Nasrattınoğlu’dur.
Sayın Alimoğlu, bu kenttin kültürüne, sanatına her zaman hiç karşılık beklemeden çok yönlü olarak hizmet etmiş ve etmektedir. Kurduğu AKSAM seçkin bir kültür ve sanat merkezi kimliğindedir. Onun müzik aletleri koleksiyonu bile ülkemiz için büyük bir değerdir. Yayınlanması için destek olduğu CD ve kitapların adını burada saymaya kalksak uzun bir liste oluşturur.
Sayın Nasrattınoğlu Hocamız ise Afyonkarahisar’la ilgili olanların dışında Türk folkloru ve gezileriyle ilgili çok sayıda kitap yazmış, ülkemizi yurtdışında defalarca temsil etmiştir. Özellikle Türk Dünyası ile sıcak ilişkilerin kurulmasını sağlamıştır. Halen yazıları ile hizmet etmektedir.
Her ikisi de defalarca ödül almayı hak ediyorlar. Aldıkları ödüller analarının ak sütü gibi helaldir.
Öteki ödül alanlara bakınca geriye “Sen ben bizim oğlan”, “Körler sağırlar birbirini ağırlar” hesabı sürekli birbirlerine ödül veren kişiler kalıyor. Ödül alan birkaç kişinin dışında kalanların bu kente nasıl bir hizmet ettiklerini bilemiyorum ya da anlamıyorum. Birkaç sene önce, bir arkadaşımıza adını vermeyeceğim bir kurum tarafından ödül verilmişti. Kutlamak için aradığımda “Vallla bana neden ödül verdiklerini bilmiyorum. Bunu onlara sorduğumda ‘biz seni ne zaman çağırsak hemen geliyorsun. Onun için verdik’ dediler” demişti.”
***
Sevgili Tulay’ın çok haklı olan yakınması böyle devam ediyor. Dostumun, İbrahim Alimoğlu ile birlikte benden de söz etmiş olmasından dolayı kendisine teşekkür ediyorum.
Dünyanın her yerinde, çeşitli konularla ilgili ödüller verilir. Örneğin Orhan Pamuk’a ödül verilirken, neden verildiği açık açık ilan edilmiştir. Keza Mihai Eminescu ile ilgili çalışmalarım ve yayınlarımdan dolayı, Moldova Cumhuriyeti Bilimler Akademisi tarafından bana verilen “Uluslararası Eminescu Ödülü” töreni, Kişinev’de Cumhurbaşkanlığı makamında yapılmış ve ödül madalyasını yakama, bizzat Cumhurbaşkanı takmıştır. Bitmedi! Madalyanın yanısıra bir de “Berat” verilmiştir ki, önemli olan da odur, çünkü orada, ödülün bana neden verildiği yazılıdır.
Sayın Tülay’ın belirttiği gibi, ödül gelişi güzel verilen plaketler ve basit ifadelerle yazılmış olan bir kâğıt parçası değildir, olmamalıdır.
Çeşitli Kurum ve kuruluşlar, hatta Üniversiteler tarafından verilen plaketler ödül değil, katılım belgesi ya da teşekkür niteliğinde hatıralardır. Ben emekliye ayrıldığım 1976 yılı başından bu yana, (mübalağa etmiyorum) çok sayıdaki bilimsel toplantılara, festivallere, şölenlere katıldım ve evimde 100 civarında plaket birikti. Bunlardan birkaç tanesini anı olarak evimde korudum, diğerlerini ise, ofisime gelen genç Üniversite öğrencilerine ve çocuklarıma hatıra olarak dağıttım. Sakladığım o birkaç plaket, ödül amacıyla verilen ve nedeni belli olan plaketler idi.
***
Örneğin ben 1981 yılında Halk Kültürü Araştırmaları Kurumu Başkanı olduğumda ilk icraatım, yıl içerisinde, Türk Halk Kültürüne önemli hizmetlerde bulunan Türk ve yabancı kişi ve kuruluşlara “Türk Halk Kültürüne Hizmet Ödülü” verdim ve bu gelenekselleşerek günümüze kadar devam etti. Kuşkusuz bununla ilgili bir Kurul oluşturuldu ve bu kurul, ödül almaya layık kişi ve kuruluşları tespit ederek, Yönetim Kuruluna sundu. Kuşkusuz kişi ve kuruluşların neden ödül aldıklarının gerekçeleri, kamuoyuna açıklandı ve yayınlandı.
Bu Kurum kimi Afyonkarahisarlı hemşehrilerime de aynı ödülü verdi. Bu vesileyle, ödül almış olan hemşehrilerim şunlardır:
1. Musa Seyirci (Merhum Kültür Müdürü)
2. Ahmet Topbaş (Merhum Müze Müdürü)
3. Mehmet Tekin (Merhum Kültür Müdürü)
4. Ömer Faruk Atabek (Afyonkarahisar-Hattat))
5. Mehmet Aydın (Bayat)
6. Muharrem Bayar (Bolvadin)
7. Ömer Faruk Yaldızkaya (Emirdağ)
8. Prof.Dr.Gülsün Parlar (El Sanatları)
9. İbrahim Yüksel (A.K.Hakkındaki Yayınları)
10.Gülenay Yalçınkaya (A.K.Keçe Sanatı)
11.İbrahim Alimoğlu (A.K.Kurduğu Korolar,Müzeler,Yayınlar)
12.Doç.Dr.Ülkü Küçükkurt (A.K.El Sanatları ve Yayınlar)
13.Zeynep Gürman (Geleneksel Türk El Sanatları
14.Burhanettin Çoban (A.K.Belediye Başkanı)
15.Ahmet Semih Tulay (A.K.Arkeolog, Tarihçi ve Yayınlar)
16.Ayhan Kalkan (Dinar)
17.Hasan Özpunar (A.K.Araştırma,Yayın,Arşiv)
18.Prof.Dr.Aynur Koçak (A.K.Bilimsel Çalışmalar)
Bu birbirinden değerli hemşehrilerime verilen ödüllerin gerekçeleri, düzenlenen geniş kapsamlı törenlerde açıklanmış ve basında yayımlanmıştır. Merak edenlere bu gerekçeler hakkında bilgiler vermemiz elbette mümkündür…
Naçizane ben de, Türkiye’de ve Türkiye dışında çok sayıda ödüller aldım. Yeri gelmişken bunlardan bazılarını arz etmek isterim. Hemen belirtmeliyim ki, aldığım bütün bu ödüllerle ilgili madalyalar, madalyonlar ve gerekçeleri içeren beratlar vardır.
TÜRKİYE’de
1. MÜZİK-SAN Vakfı , Türk Folkloruna Üstün Hizmet Ödülü , 1981
2. Kastamonu-Tosya Kaymakamlığı,Türk Şiirine Hizmet Ödülü, 1990
3. EGAY-DER Egeli Araştırmacı ve Yazarlar Birliği,Türk Halk Kültürü ve Edebiyatına Hizmet Ödülü, 2003
4. Türk Kooperatifçilik Kurumu, Kurum Üyeliğinin 30.Yılı ve Katkılarımızın Anısına Ödül, 2005
5. Meclis (TBMM) Haber Dergisi, Yılın Bilim Adamı Ödülü, 2006
6. Büyük Anadolu Birliği, Onursal Üyelik Ödülü, 2007
7. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi , “Saniye Can Türk Halk Kültürüne Hizmet Ödülü”, Çanakkale, 10 Mart 2008
8. AFYAŞAD (Afyonkarahisar Yazarlar ve Şairler Derneği), 09 Eylül 2023 tarihinde düzenlediği Vefa Gecesi ve Vefa Ödülü.
9. TÜSİAV (Türk Sanayici Ve İş Adamları Vakfı) Üstün Hizmet Ve Başarı Ödülü, Ankara 06.11.2023
10.Afyonkarahisar Atatürkçü Düşünce Derneği, Atatürk Ödülü
TÜRKİYE DIŞINDA
11.Yugoslavya-Makedonya Birlik Gazetesi Başarılı İşbirliği Ödülü, 1989
12.Azerbaycan Aşıklar Birliği, Aşıg Alı Mükafatı (Ödülü), 1991
13.Romanya, Titulescu Üstün Hizmet Ödülü, 1994
14.Özbekistan Yazarlar Birliği, Halqara Qaşgariy Mükafatı (Ödülü), 1996
15.Yugoslavya-Kosova-Prizren Doğru Yol Türk Kültür Derneği, Süleyman Brina
Balkanlar Türk Kültürü Hizmet Ödülü, 1997
16.Moldova Yazarlar Birliği, Eminescu Onur Ödülü, 1998
17.Romanya Eminescu Vakfı, Mihai Eminescu Onur Ödülü, 2000
18.Makedonya-Valandova Belediyesi, 6 Kasım Büyük Ödülü, 2001
19.Ukrayna-Kırım Özerk Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı, Kırımtatar Kültürüne Hizmet Ödülü,2003
20.Yugoslavya-Kosova-Prizren, Balkan Aydınları ve Yazarları Birliği, VIII.Uluslar arası
Türk Kültürü Büyük Hizmet Ödülü 2003
21. Sırbistan-Karadağ/Kosova-Prizren Agimi Kültür Güzel Sanatlar Derneği’nin 60. Kuruluş Yıldönümü Münasebetiyle, İşbirliği ve Kültürel Katkı Ödülü, 2004
22.Sırbistan-Karadağ/Kosova-Prizren Podgorski Biseri Kültür ve Sanat Birliği Ödülü,2005
23.Libya Arap Halk Sosyalist Büyük Camahiriyesi Libya Halk Bürosu’nun Libya-Türkiye İlişkilerini Desteklemesi ve Geliştirilmesi Şükran Ödülü, 2006
24.MATUSİTEB (Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilâtları Birliği), Rumeli’de,
Makedonya’da Türk Halk Kültürü’nün ayakta kalması, yeniden canlanması ve şahlanmasında göstermiş olduğu azami gayret ve sarfetmiş olduğu olağanüstü çabaları için, Takdirname-Ödül, 08 Mayıs 2006 Üsküp-Makedonya
25.Polonya Cumhurbaşkanı, Polonya Cumhuriyeti Devlet Liyakat Madalyası, 23.01.2007
26.International Union of Folklore Association, “Oscar of the Folklore”, (Folklor Oskarı) İtalya-Bari, Mayıs 2008
27.Gagauzya’nın Saygılı Vatandaşı (Fahri Vatandaşı), Ödül Madalyası Moldova- Komrat 23.12.2009
28.Gagauzya’nın Kuruluşunun 15.Yıldönümü Anısına Onur Madalyası ve Beratı Moldova-Komrat, 23.12.2009
29.Ukrayna Taras Şevçenko Milli Üniversitesi, Türkiye-Ukrayna İlişkilerinin gelişmesine Katkılarımdan dolayı, Ödül Kiev-Ukrayna 12.03.2012
30.Dünya Gagauzları Kongresi 2-3 Kasım 2012, Ödül - Madalyası
31.Moldova Cumhurbaşkanı Eminescu Ödülü (Madalya), 04 Eylül 2013
32.II.Uluslararası Mickiewicz-Türkiye-Avrupa Konferansı, Polonya-Varşova, 24-26
Kasım 2014. Adam Mickiewicz Edebiyat Müzesi Müdürlüğü (Janusz Odrovaz- Pieniazek), Adam Mickiewicz Ödülü,
33.Kosova Türk Yazarlar Derneği, Üsküp, 08.05.2015 “Balkanlar’da Türk Kültürü ve sanatının yaşatılması, bilimsel olarak incelenmesi, araştırılması ve belgelenmesinde sunulan çalışmalarımızdan..” Takdirname
34.Uluslararası Hıdrellez Bahar Şenlikleri Festivali Düzenleme Kurulu Başkanlığı,
Üsküp-Makedonya, 08.05.2015, Türk Kültürü Sempozyumlarına katkılarından ve dolayı, Ödül Plaketi
35.XXX.Uluslararası Hıdırellez Bahar Şenlikleri, Katkılarından dolayı Yaşam Boyu
Başarı Ödülü, Çalıklı-Valandova Kuzey Makedonya, 05-07 Mayıs 2023
36.Kırım İsmail Gaspıralı Bilim Ve Sanat Akademisi, Fahri Yarlıq- Certificate Of
Honor (Türk Dünyası Kültürünün Gelişimine Katkı Ödülü), Rusya Federasyonu-
Kırım Simferopol, 23.08.2023
Moldova Cumhurbaşkanı Nicolae Timofti’nin elinden
Törenle Ödül alırken
