Kızımın sayesinde gidip görebildiğim mekânlardan birisi de Merhum Hadi Poyrazoğlu adına düzenlenen oldukça ilginç yapı idi. Burada, geleneksel sanatımız olan hem kukla ve Karagöz’ü görerek yaşadık; hem de Torun Poyrazoğlu’nun kebap salonunu gördük ve kutladık.
Hadi Poyrazoğlu 1901 (bazı kaynaklara göre 1903) yılında Midilli Adası’nda doğdu. Türk gölge oyunu ve kukla oyuncusu, ip cambazı ve tuluat oyuncusu olarak geleneksel halk sanatlarının yaşatılması ve geliştirilmesinde emeği olan bir sanatçı olarak yaşadı.
Devlet memuru olan babasının tayininin çıkması üzerine İstanbul'a taşındı. Daha bebek iken annesinin ve babasının vefat etmesi nedeniyle teyzesi ve büyük annesi tarafından yetiştirildi.
Ramazan aylarında İstanbul'un Fatih, Aksaray ve Karagümrük semtlerinde kurulan perdelerde oynatılan Karagöz ve Kukla oyunları onu çok etkiledi. Daha dokuz yaşında Karagöz Saffet'in yanında Gölge oyunu öğrenmeye başladı ve daha sonra Hayali Küçük Ali olarak bilinen, Mehmet Muhittin Sevilen'in yanında çalışmalarına devam etti.
Gölge oyunu oynatmaya başlayan Hadi Poyrazoğlu, Hokkabaz Marko tarafından da Hokka sanatını öğrendi. Şevki bey, Ahmet bey, İsmet Fahri bey, Naşit bey ve İsmail Dümbüllü’nün ekiplerinde tuluat gösterilerine oyuncu olarak katıldı.
Bireysel olarak çeşitli illerin halkevlerinde ve Adana, Antalya, Ankara gibi önemli kentlerde, gölge oyunu ile kukla gösterileri düzenledi. Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Celâl Bayar ve Cemal Gürsel gibi Cumhurbaşkanları ve dönemin önemli siyasi liderleri için gölge oyunu ve kukla gösterileri yaptı.
Halkevleri'nin kapatılması sonucu illerde gölge oyunu ve kukla gösterileri düzenlemeyi bırakarak 1951 yılında Ankara’ya yerleşti. Burada Dörtyol Aile Bahçesi’nde gölge oyunu ve kukla oynatmaya başladı. Aynı zamanda bahçenin idareciliğini ve sunuculuğunu da yapan Hadi Poyrazoğlu, yardımcıları Kemal Şakrak ve Kemal Derebeyoğlu’nun ölümünden sonra 1957'de Ankara Cebeci Dörtyol’da Kukla Kebap Salonu isminde bir mekân açtı. Hadi Poyrazoğlu'nun vefatı üzerine torun Mümtaz Poyraz, dedesinin ismini yaşatmak amacıyla Hadi Bey Kukla olarak isim değiştirerek faaliyetlerine devam etmektedir. 1959 ve 1960 yıllarında Kukla Oyunları adında iki de kitap yazdı ve yayımladı.
Gölge oyunu ve kukla oyunlarının yanı sıra hokka, ip cambazlığı ile de uğraşan Poyrazoğlu tuluat topluluklarında oyuncu olarak yer aldı.
1996 yılında bu geleneksel sanatlarımıza yaptığı önemli katkılardan dolayı "UNIMA Geleneksel Türk Tiyatrosu" Hizmet Ödülü'nü aldı.
Hadi Poyrazoğlu 17 Ocak 2000 tarihinde Ankara'da vefat etti.
Büyük halk sanatçısı Poyrazoğlu ile ilgili son yıllarda, uluslararası düzeyde etkinlikler düzenlenmektedir. Örneğin geçtiğimiz 21-25 Nisan 2025 tarihlerinde Başkent Ankara’da Uluslararası Hadi Poyrazoğlu Kukla ve Karagöz Festivali gerçekleştirildi.
Ankara Kent Konseyi’nin de destekleriyle düzenlenen Festival yerli ve yabancı çok sayıda insan tarafından ilgiyle izlendi. Geleneksel sanatlarımızı yaşatmak ve yeni kuşaklara aktarmak amacıyla düzenlenen festival kapsamında; yerli ve yabancı Kukla ve Karagöz oyunları, Türk Hava Kurumu ile birlikte Maket Uçak Yapım Atelyesi, Yaşayan İnsan Hazinesi Ali Akbey rehberliğinde Ahşap Karagöz Yapım Atelyesi gibi etkinlikler sanatseverlerle buluşturuldu. Ankara merkezli olarak gerçekleşen festivalin gösterimleri; İstanbul, Azerbaycan – Bakü, Özbekistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de sahnelendi.
***
Merhum Hadi Poyrazoğlu yaşadığı süre içerisinde bildiklerini gençlere de öğrettiği gibi, yayımladığı kitapla geleceğe de aktarmış oldu. 1960 yılında yayımlanan Kukla oyunları adlı kitabında Poyrazoğlu 5 adet kukla oyununu anlatmaktadır. Bu oyunlar, kukla geleneğimize oyun olarak hazırlanmış “İbiş” oyunlarıdır. Bu kitabın Ön Sözü, UNIMA (Milletlerarası Kukla ve Gölge Oyunu Birliği) Türkiye Milli Merkezinin önceki Başkanı Halkbilim Uzmanı Prof.Dr.Hayrettin İvgin tarafından kaleme alınmıştır. Hayrettin İvgin bu yazısında kukla sanatının geçmişini, türlerini, İbiş kuklasının özelliklerini anlatmakta, beş oyundan söz etmektedir.
Hadi Poyrazoğlu’nun torunu, Karagöz-Kukla Sanatçısı U. Şafak Poyraz’ın editörlüğü ve yayına hazırlamasıyla bu kitap 2. kez olarak yayımlanmıştır.Kukla literatüründe çok az olan kukla oyunlarımız arasında bu 5 oyun geleneğimiz içinde önemli bir yere sahiptir.
