İrfan Ünver Nasrattınoğlu

Hollanda'da Konyalı Sosyolog/Türkolog Drs. Veyis Güngör

İrfan Ünver Nasrattınoğlu

Halk Kültürü Araştırmaları Kurumu olarak, 1981 yılından itibaren, Türkiye ve Türkiye dışında, Türk halk kültürü ile ilgili, etkili çalışmalar yapan kişi ve kuruluşları saptamaya, bunları, düzenlediğimiz uluslararası etkinliklere çağırmaya ve ödüllendirmeye çalıştık..

Hollanda’da yaptığı önemli çalışmaları öğrendiğimiz, Veyis Güngör’le kurduğumuz ilişki yıllardır devam etmektedir. Onu Türkiye ve Türkiye dışında düzenlediğimiz bilimsel toplantılara davet ettik. 1990’lı yılların başlarında Komrat Devlet Üniversitesi (Moldova) ile ortaklaşa yaptığımız Uluslararası Halk Kültürü Sempozyumu’na katıldığında Amsterdam Üniversitesi’ni yeni bitirmiş ve sivil toplum faaliyetlerine başlamıştı. 

Sonra onun Amsterdam’da başkanlığını yaptığı Hollanda Türk Evi Araştırmalar Merkezi ile birlikte, 23-27 Haziran 2014 tarihinde, Hollanda Başkentinde Vrije Üniversitesi’nde Hollanda’ya Türk İşgücü Göçünün 50. Yılında Türkiye-Hollanda İlişkileri Sempozyumu Ve Karma Türk Sanatları Sergisi düzenledik. Sempozyumda Türkiye, Hollanda ve başka ülkelerden 42 araştırmacı ve akademisyen bildiri sundular. Ayrıca 7 sanatçının, eserlerinden oluşan bir Karma Türk Sanatları Sergisi açtık.

Sempozyumun açılış töreninde, Drs. Veyis Güngör’e, Halk Kültürü Araştırmaları Kurumu’nun geleneksel “Türk Halk Kültürüne Hizmet Ödülü” verildi. Peki, Güngör’e neden ödül verilmiştir. Veyis Güngör kimdir?…

Drs. Veyis Güngör 1962 yılında Konya Akören’de doğdu. İlk ve Orta okulu Akören’de, liseyi de Konya’da tamamladı. 1980’nin Ağustos ayında aile birleşimi çerçevesinde Hollanda’ya göç etti.

1984 yılında Amsterdam Üniversitesi Pedagoji Bilimleri Fakültesinde öğrenime başladı. Pedagoji bilimleri yanı sıra, aynı üniversitenin Siyasal Bilimler Fakültesi’nde, ‘Orta Doğu Tarihi’ ve Leiden Üniversitesi’nde ‘Türk Hukuk Tarihi’ ek programını takip etti. Üniversite son sınıfta ‘Avrupa Birliği Erasmus Değişim Programı’ çerçevesinde, İngiltere Preston’da ‘Etnik Azınlıklar Politikaları’ üzerine de eğitim yaptı. 1990 yılında Amsterdam Üniversitesi Pedagoji Fakültesinden lisans (master) alarak mezun oldu.

Aynı fakültede (1991-1992) eğitim yılında, ‘Yabancı Öğrenciler Danışmanı’ olarak görev yaptı. Bu yıllarda Hollanda Diyanet Vakfı’nda Hollandaca ve Türkçe olarak, ‘Arayış ve İslam’ dergisini çıkardı.

1981 yılından itibaren Hollanda’da Türk kültürünün kurumlaşması sürecinde, gerek üniversite bünyesinde ve gerekse ülke düzeyinde, sosyal ve kültürel faaliyetlerde bulundu.

Türk kökenli öğrencilerle Amsterdam Üniversitesi’nde bir ‘Çalışma Komitesi’ kurdu. Komitenin ilk etkinliği, 20 Aralık 1987 tarihinde Amsterdam’ın tarihi yerlerinden Rembrandsplein’de, ‘Hollanda Mevlana Sempozyumu’ olarak yapıldı. Bu etkinlik, aynı zamanda Hollanda Türk tarihinde ilk Türk öğrenci hareketini oluşturmaktaydı.

1990 yılında, ‘Hollanda Türk Akademisyenler Birliği Vakfı’nı kuran Güngör, bu vakıfta Yönetim Kurulu Başkanlığı yaptı. Vakfı’n genel sekreteri yine Hollanda’da yaşayan değerli dostumuz Mehmet Tütüncü’ydü.

Hollanda Türk Akademisyenler Birliği Vakfı, 1991 yılında Kraliyet Sarayı’nın da bulunduğu Amsterdam’ın tarihi DAM meydanında Yeni Kilisenin konferans salonunda ‘Göç Tarihi e İbn-i Haldun Konferansı’ gerçekleştirdi. Aynı yıl yine aynı salonda, o yıllarda Londra’da yaşayan Kuzey Kıbrıslı edebiyatçı Osman Türkay ve Almanya’da yaşayan Ozan Yusuf Polatoğlu’nun da katılımlarıyla “Batı Avrupa Türk Edebiyatı Sempozyumu” organize edildi.

1992 yılında Amsterdam’da ‘Türkevi Derneği’ başkanlığına seçildi. Türkevi bünyesinde, Hollandaca ve Türkçe olarak ‘Türkevi Dergisi’ni yayınladı. Türkevi Dergisi, aynı zamanda Doğu ve Batı Avrupa’da yayınlanmakta olan ‘Türkçe Süreli Yayın Temsilcileri’ni ve yazarlarını bir araya getirerek bir ilke imza attı ve ‘Avrupa Türkçe Süreli Yayınlar Sempozyum’ları organize etti.

Başkanlığını yaptığı Türkevi Derneği, Hollanda tarihinde ilk defa ata sporumuz yağlı güreşleri organize ederek Hollanda’ya tanıttı.

Amsterdam’ın Dam meydanında, tarihi Mehter Takımı’na ilk kez bir açık hava konseri düzenledi. Türkevi etkinlikleri, sadece Hollanda ile sınırlı olmayıp, Türkiye başta olmak üzere, Balkanlar, Orta Asya ve Afrika ülkelerinde de çeşitli kalkınma ve işbirliği projeleri gerçekleştirdi. 

1995 yılında Hollanda’da , Özbek lider Muhammed Salih ve Yakup Ömeroğlu’nun da konuşmacı olarak katıldıkları “Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Sempozyumu” gerçekleştirildi.
Veyis Güngör, bir grup sosyal bilimci ile birlikte, Hollanda’daki Türk azınlığın sorunları başta olmak üzere, Türkiye-AB ilişkileri üzerine araştırmalar yapan ve bu alanda hazırlanmış doktora tezlerini yayınlayan, ‘Hollanda Türkevi Araştırmalar Merkezi’ni kurdu.

Sakarya Üniversitesi Sosyoloji Bölümü, Veyis Güngör’ün başkanlığını üstlendiği Türkevi Derneği hakkında bir doktora tezi hazırladı. Aynı çerçevede Orta Doğu Teknik Üniversitesi Tarih Bölümü de, Türkevi ve Veyis Güngör’ü konu alan bir sosyal tarih çalışması yaptı. 
Uludağ Üniversitesi İletişim Fakültesi tarafından Veyis Güngör’ün yönetmenliğini yaptığı, iki dilli Türkevi Dergisi üzerine bir master tezi hazırlattı. 

Türkevi Derneği’nin Hollanda’da organize ettiği yağlı güreşler hakkında İstanbul’da ‘Laleden Yağlı Güreşlere’ adlı bir araştırma kitabı yayımlandı. Uzun yıllar Amsterdam’da ikamet eden ve İzmir’e yerleşen öykü yazarı Sadık Yemni, Veyis Güngör’ün hayatını konualan ‘Anız Yolunda’ kitabını yayımladı.

1987 – 2024 yılları arasında, 2400’den fazla, yerel, ülkesel ve uluslararası etkinliğe imza atan Güngör, Hollanda’da Türk kültür değerlerini ve Dede Efendi, İbni Haldun, Yunus Emre, Evliya Çelebi, Kaşgarlı Mahmut, İbni Sina, Sarı Saltuk, Farabi, Hoca Ahmed Yesevi, Hacı Bektaş Veli, Ahi Evran gibi Türk tarihi ve kültürü bakımından çok önemli şahsiyetleri anlatan Hollandaca kitaplar yayınlayıp etkin bir şekilde tanıttı. 

2007’de Mevlana ve Hoşgörü Yılı’ çerçevesinde 35 ayrı etkinlik düzenleyen Veyis Güngör, Mevlana Celaleddin Rumi’nin altı ciltlik Mesnevi’sinin Hollandacaya tercüme edilmesini ve kitap bütünlüğünde yayımlanmasını sağladı.

Güngör’ün devam eden bazı projeleri de şunlardır: Ahilik Sistemi, Konya Kriterleri, Avrasya Sivil Toplum Forumu, Hollandaca Mesnevi’nin tanıtımı ve Avrupalı Türklerle ilgili hazırlanan Doktora Tezlerinin yayımlanması.

Güngör, Hollanda’da yayınlanan aylık HABER gazetesi, Almanya’da yayınlanan REFERANS Dergisi, Londra merkezli Eurovizyon ve Hollanda Postası internet gazetelerinde ve pek çok sosyal medyada, Avrupa’daki Türkler’in sosyolojik sorunları ve Türkiye-AB ilişkileri konularında köşe yazarlığı da yapmaktadır.

Hollanda'da Konyalı Sosyolog/Türkolog Drs. Veyis Güngör

Veyis Güngör’le Nasrattınoğlu, Amsterdam’daki Türk Evi’nde

Güngör, 2006 yılından itibaren, Avrupa’da yeni oluşan ve başta Avrupa Türkleri’nin sorunları ve özelde de siyasi katılım olmak üzere, Avrupa Birliği – Türkiye İlişkileri alanında etkinlikler düzenleyen, Avrupalı Türk Demokratlar Birliği (UETD)’nin Hollanda başkanlığını yaptı ve bu görevi kendi isteğiyle 28 Ocak 2014 tarihinde Mehmet Salih Kaya’ya devretti.

Uzun yıllar Cordaid Kurumu (Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı)’nun Orta Avrupa ve Doğu Masası’nda proje koordinatörü olarak çalışan Veyis Güngör, Türkevi Cosultancy Danışmanlık Şirketi’nde part time danışmanlık hizmeti vermektedir.

Evli olup iki çocuğu bulunan Veyis Güngör’ün kitap ve DVD belgesel çalışmalarından yayınlanmış olanlar şunlardır:

Kitapları

-Türk Gençleri Hollanda’yı Anlatıyor (Türkçe-Hollandaca) 1989

-Ibn Chaldoen en de geschiedenis van de migratie (Hollandaca); 1990

-Hollanda’daki Türk Gençleri ve Türkiye (Türkçe) 1992

-Batı Avrupa Türkleri (Türkçe) 1993

-Aktif Öğrenme Yöntemleri (Türkçe) 1994-Ramadan meer dan vasten (Hollandaca), M. El-

Fers’le birlikte; 1996

-Amsterdam Mektupları (Türkçe) 1997

-Üsküpten Prizrene; gezi notları (Türkçe) 2000

-Avrupa’daki Türkler’in Türkiye-AB İlişkilerine Etkileri (Türkçe/İngilizce),

-Bizimkilerin Pedagojisi (Türkçe) 2006

-Turks in Europa, (Talip Küçükcan’la birlikte) 2009

-Siyasi Katılım: Avrupalı Türkler, Sivil Toplum ve Kültür, Hollanda Örneği, 2011-Avrupa’da 

Anadolu (Türkçe) 2013.

-UETD Hollanda'nın Altın Yılları (Türkçe) 2005 – 2013 (Ahmet Suat Arı ile birlikte) 2014.

-Hollanda’da Mevlana ve Konya Öğretisi (Türkçe) 2015.

-Brieven uit Konya: een kennismaking met enkele geestelijke architecten van Anatolië;  
(Hollandaca) 2018.
-Divan-i Hikmet Okumaları (Türkçe) 2020.
-Avrupa Türkleri Üzerine Düşünceler (Türkçe) 2022.
-60 Yıla 60 İmza 1987 – 2024 (Türkçe) (Ahmet Suat Arı ile birlikte) 2025.
-Erol Güngör Avrupa Türkleri ve Hollanda’da Erol Güngör Etkinlikleri (Türkçe) 2025.

Belgesel ve DVD

-Yağlı Güreşler Hollanda’da, 1998,

-Mehter Dam Meydanı’nda, 2000,

-Mevlana Celaleddin Rumi, 2007,

-Kosova ve Makedonya Türkleri, 2008,

-Bosna Müslümanları, 2008,

-Kasgarlı Mahmut, Doğumunun 1000. Yılına Armağan, 2010,

-Siyasi Katılım ve Hollanda Türkleri, 2011,.

-Hollanda’da Mevlana ve Konya etkinlikleri, 2012.

Yazarın Diğer Yazıları