KOSOVA -8-

SON GEZİLER
Kuruluşunda emeğim olan BALTAM’ın Hırvatistan başkenti Zagreb’de düzenlediği Türkoloji Kongresi’ne giderken, Kosova’ya da uğrayıp, konaklamak istedim. 28 Kasım 2007 Tarihinde, İstanbul Atatürk Hava Limanında akşama kadar beklememe rağmen, hava muhalefetinden dolayı İstanbul-Priştine uçağı kalkmadı! Bu nedenle, bir gece THY konuğu olarak İstanbul’da konaklayıp, ertesi gün Priştine’ye uçtum.
Muzaffer Gjinolli hava alanında karşılayıp, yine İlirya Oteli’ne götürdü. Metiner adlı bir Türk’ün lokantasında yemek yedikten sonra, otele gelip, odamda istirahate çekildim. Ertesi sabah Muzaffer geldi ve bir çorbacıya götürdü. Orada bulunan Priştine Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Enver Hasani ile tanıştırdı. Prof. Hasani, Bilkent Üniversitesi’nden mezun olduğu için çok güzel Türkçe konuşuyordu.
Cumhurbaşkanlığı’na giderek, Genel Sekreter Fahri Breznica ile çok samimi bir görüşme yaptık. Ülkemize çok kez gelmiş olan Genel Sekreterin Türkiye’de akrabaları varmış.
Bilahare Fushe Kosova belediye Başkanı Skender Zogaj’ı ziyaret ettik. Yanında, TSK’nden emekli bir subay vardı. Sanırım, birlikte inşaat işleri yapıyorlardı?.
Sonra Üniversiteye gidip, Türkoloji Bölümü Başkanı, kadim dostumuz Prof.Dr.İrfan Morina ile görüştük. İrfan, sohbetten sonra kısa bir süre için bizi sınıfa soktu ve benim, orada, öğrencilere yönelik bir konuşma yapmamı istedi.
O günlerde Kosova’da genel ve yerel seçimler yapılmış, neticede milliyetçi PDK zafer kazanmıştı. Henüz bağımsızlık resmen ilân edilmemişti ama, artık o aşamaya gelinmiş olduğu anlaşılıyordu.
01 Aralık 2007 Günü, Recep Şkriyel, eşi Müberra Hanımla birlikte beni almaya geldiler. Muzaffer’e veda edip Priştine’den ayrıldık. Önce Üsküp’a gittik. Karı-Koca oradaki işlerini tamamladıktan sonra, tekrar Kosova topraklarından geçerek, akşama doğru, Sancak Bölgesinin merkezi Yeni Pazar’a ulaştık.
***
Gilan kentinde faaliyette bulunan Alba Folk Derneği’nin Folklor Topluluğunu önce Silifke ve Gaziantep, sonra da Denizli-Buldan Festivallerine davet etmiştim. Bu nedenle Dernek Yönetimi de, beni Gilan’da konuk etmek istiyordu. Makedonya’daki Hıdrellez bahar Şenlikleri Festivali’ne gelmişken, Derneğin davetine de icabet edip, Kosova’daki dostlarmla da kısa bir süre için, kucaklaşmak amacıyla, “ gelip beni Struga’dan alın” dedim.
10 Ekim 2008’de Struga’ya gelen Albiona ve Sadiye Hanımlarla birlikte yola çıkarak Kosova’ya hareket ettik. İyi bir sürece olan Albiona Hanım, daha önce hiç görmediğim yollardan geçirerek beni Gilan’a ulaştırdı.
Elton Motel’e geldiğimizde, Derneğin yöneticilerinden bir grup karşıladılar.
Geçtiğimiz günlerde Kosova bağımsızlığını ilan etmiş ve T.C. bu yeni cumhuriyeti hemen tanımıştı. Coğrafyanın bu bölgesinde, kardeş bir cumhuriyetin bulunuşu, ülkemiz için de son derece yararlı olacaktı.
Priştine
Ertesi günü dostlarım, Priştine’ye götürdüler. Grand Oteli ile Parlamento binası arasındaki yol, yeniden düzenlenmişti ve, trafiğe kapatılıp, salt yayalara tahsis edilmişti.
Arkeoloji Müzesi’nin üst katı, Kosova Halk Kurtuluş Ordusu (UÇK)’nun tarihçesine ayrılmıştı. Burada şimdilik bazı belgeler, fotoğraflar falan vardı; ama herhalde, UÇK için, daha geniş donanımlı bir müzenin yapılacağı muhakkaktı.
Türk Mahallesi içerisinde bulunan Etnografya Müzesi’ni de ziyaret ettik. Bu müzenin bir kısmı, İstanbul’a göç eden bir Türk ailesinin evi imiş.
Sonra Gırmiye’ye gittik. Ormanlar arasında piknik yapan, neş’eli insanlar gördük. Oradaki bir restorana oturup yemek yedik ve Gilan’a döndük.
Bir gün sonraki sabah kahvaltısını, Alba Folk yöneticilerinden Naser’in “Buyana” adlı restoranında yaptık.
Adem Yaşari
İki arabalık konvoy halinde yola çıkarak, önce Skenderay Kasabasının yanıbaşındaki Dreniça Prekaz köyünde konakladık. Burası, UÇK komutanlarından Adem Yaşari’nin doğup büyüdüğü ve yaşadığı köydü. Burada Sırplar 3-5 Mart 1998 Tarihinde Adam Yaşari ve ailesinin 20 ferdini katletmişler. Bir Ramazan günü tam sahur vaktinde yaptıkları saldırı ile kadın, çocuk, yaşlı demeden, herkesi öldürmüşler!… Köyde, o evler şimdi olduğu gibi bırakılıp, müze haline getirilmiş. Geçici anıt mezarlar, heykel ve müze yapılmış. Her yıl da anma törenleri oluyormuş. Ama Kosova Hükümetinin ibreti alem için, buradaki mezarları yeniden düzenlemeli, görkemli bir Adem Yaşari adını dikilmesi, müzede de bütün Sırp vahşeti sergilenmelidir.
İpek
Yüreğimizi sızlatan olayların geçtiği yeri gördükten sonra, Mehmet Akif Ersoy’un doğum yeri olan İpek’e geldik. Yıllar önce geldiğimde, köy manzarası arzeden İpek, artık, modern bir kent görünümüne bürünmüştü. Kentte eski ile yeni birlikte muhafaza ediliyordu. Uzun Çarşı ve eski adı Metodiya olan Hotel Dukagini’yi görünce, Enver baki ile geldiğimizde kısa süreli konakladığımız zamankinden çok farklıydı.
Otelin arkasındaki bahçede oturup kahve içerken, aynı yerde daha önce de bulunduğumu, Bistrica deresini görünce anımsadım…
Yola çıktık…Küçük Kruşa’dan geçerken, Sırplar’ın bu köyde yaşayan bütün erkekleri katlettiklerini söylediler. Şimdi köyde salt kadınlar yaşıyorlarmış…Ne feci şey, Yarabbi!… Sırplar’ın yaptıkları, affedilir gibi değil…Ne yazık ki, geberip giden Miloşeviç canavarı, layık olduğu cezayı görmedi!…
Yakova’da durmadık. Yol boyunca öylesine çok, araba mezarlıkları gördük ki, şaşırmamak elde değildi. Mamuşa’yı geçip, Prizren’e ulaştık.
Prizren
Ne yazık ki Prizren’e vardığımızda hava kararmıştı. Kent merkezinde biraz yürüdük. Şadırvan’ın etrafında dolaşırken, tanıdık bir yüz görebilmeyi umut ve temenni ettim, ama maalesef kimseyi göremedim. Telefon ederek arayıp sormak için de zamanımız yoktu. Ayrıca, bunu yapsaydım, bir yere oturup, en az bir saat kaybetmek mümkündü.
Şar Dağına tırmandık. Doruklardaki dinlenme yerlerinin, otellerin ve restoranların çokluğu dikkatimi çekti. Buradaki Sharri Otel’in restoranına oturup, yemek yedik. Bu otelin üç büyük salonu var; altta 60 kişilik T.C. askerlerinin, konuklarıyla birlikte yemek yediğini söylediler.
Dağ yollarından, aşağıya inerken, bir B.M.askeri timi durdurup, Naser’a kimlik sordu.
Gece yarısına doğru Gilan’a dönüp, Elton Komet’e geldik. Burada küçük bir tören yaptılar ve bu törende bana, Alba Folk Derneği’nin kuruluşunun 5. Yıldönümü münasebetiyle bir belgeyle şilt verdiler.
13 Ekim 2008 Sabahı Naim’in arabasıyla, İrfan Shaqiri ile birlikte Gilan’dan ayrılırken; Alba Folk yönetiminden Başkan Agim Gashi, Naser Shabani, Bayram Jonuzi, Dr.Fatmir Selimi, Sadiye İsmaili, Albiona Shaqiri ve koregraf Rasim uğurlamaya geldiler.Kaçanik’ta mola verip, birer kahve içtikten sonra Kosova’dan ayrılıp, Makedonya’ya girdik.
***
TOKAT-ZİLE’DEN PRİZREN-MAMUŞA’YA ULUSLARARASI KÜLTÜR KÖPRÜSÜ SEMPOZYUMU için 15-20 Mayıs 2019 tarihlerinde bir kez daha Kosova seferim oldu. 15 Nisan 2019 sabahı Ankara-İstanbul-Priştine uçuşu ile başlayan bu son seferde ilk olara Priştine gezildi, ardından Sultan Murat türbesi ziyaret edildi. Oradan Prizren’e gidilip otele yerleştik.
Ertesi sibah Mamuşa’ya hareket ederek, Belediye binasındaki salonda toplandık, orada protokoler konuşmalar yapıldı. Sonra Mamuşa Anadolu İlkokulu Konferans Salonuna geçilerek Sempozyuma başlanıldı. Akşama kadar devam eden 3 oturumda sırasıyla şu kişiler bildiri sundular. Dr.Mehmet Yardımcı, Prof.Dr.Tacide Hafız, Mustafa Özcivan, Prof.Dr.İlhan Genç, Fatma Dinçer, Prof.Dr.Ali Yaman, Necdet Murt, Cemali Tunalıgil,Prof.Dr.Nimetullah Hafız, Prof.Dr.Hayrettin İvgin, Ahmet Divriklioğlu, Feyyaz Sağlam, Lütfi Vidinel ve Hasar Akar…2.Oturumda ben “Halk Kültürü Araştırmaları Kurumu-Kosova Kültür İlişkilerinin 40 Yıllık Öyküsü” başlıklı bildirimi sundum. Sempozyumun ikinci gününde de şu bildiriler sunuldu.Ayhan Aydın, Hevzi Mazrek, Altay Suroy, İskender Muzbeg ve Bahtiyar Sipahioğlu. Daha sonra Gürer Gülsevin, İbrahim Tüzer, Hayrettin İvgin, Mehmet Yardımcı ve ben, sempozyumu değerlendirme oturumunda konuştuk.