Milli Mücadele Kahramanı Sakine Baturay

Milli Mücadele kahramanı, Sakine Baturay, Atatürk’ü Samsun’da karşılayan tek kadın olarak tarihe adını yazdırmıştır.
1896 yılında Erzurum’un İspir ilçesine bağlı Baksır-Kındız köyünde Erzurumlu Hasan Reisin kızı olarak dünyaya gelen Sakine Hanım, Samsun’da eşraftan Ömerzadelerin yanında takada çalışıyor; Romanya’nın Karadeniz kıyısındaki sahil kenti Köstence’den Samsun’a petrol taşıyorlardı.
Erzurum’da yaşayan Sakine Hanım, 1912’de Muhsin Bey’le evlendi. Bu evlilikten 1913 yılında Lütfü adında bir oğlu oldu. Ancak çocuk ayakları 90 derece içe doğru dönük dünyaya geldi. Bu arada, Sakine Hanım’ın eşi Muhsin Bey, Yemen Harbi’nde askere alındı, ama bir daha geriye dönmedi!…
Yaşadığı köye Ermeni çetelerinin saldırıları üzerine Sakine Hanım, oğlunu da alarak, çalışmak üzere Samsun’da bulunan babası Hasan Reis’in yanına geldi. Burada babasının yanında çalıştığı, eşraftan Ömerzadeler’in girişimiyle engelli oğlunu tedavi için kentteki hastaneye yatırdı. Sakine Hanım, oğlunun tedavisi için sürekli hastanede kaldı, bu sırada diğer hastalara da yardım etti. Ardından hastanede hasta bakıcı olarak çalışmaya başladı. O arada Sakine Hanım hastanede görevli Amerikalı bir doktordan İngiliz dilini ve Latin alfabesini öğrendi.
Samsun’a Mustafa Kemal Atatürk’ün geleceğini öğrenen Sakine Hanım, 19 Mayıs 1919 günü o zamanki adıyla Reji İskelesi’ne gitti. Sakine Hanım, burada Atatürk’ü karşılayanlar arasında tek kadın olarak yer aldı. Kurtuluş Savaşı süresince Samsun’daki kadınları da örgütledi. Etrafında toplanan kadınlarla birlikte, toplanan yünlerle cephedeki askerler için çorap ve çamaşır dokudu.
İlk eşi Yemen Harbi’nde ölen Sakine Hanım, Kurtuluş Savaşı’nın sona ermesinin ardından, aynı hastanede görev yapan hasta bakıcı Abdullah Bey ile ikinci evliliğini yaptı. Daha sonra eşi ile birlikte Samsun’dan ayrılarak İzmir’in Torbalı İlçesi’ne yerleşti. İkinci evliliğinden 2 çocuğu daha olan Sakine Hanım soyadı kanunu çıkınca ‘Baturay’ soy adını aldı.
1976 yılında İzmir’de hayatını kaybeden Sakine Baturay, bu süre zarfında çocuklarına ve yaşadığı yerdeki yakınlarına 19 Mayıs 1919’da Atatürk’ü Samsun’da karşılayanlar arasında tek kadın olarak yer aldığını anlattı.
Oğlu Orhan Baturay İzmir İzmir Torbalı’da yaşamını sürdürdü.
***
Araştırmacı-yazar, tarih öğretmeni Necat Çetin 29 Haziran 2008 günü Torbalı Parkı’nda Orhan Baturay ile bir topluluk içinde sohbet ederken, annesi Sakine Baturay’ın hikayesini kendisine anlattığını belirtti ve şunları söyledi:
“Orhan Bey bir ara sohbet sırasında annesi Sakine Hanım’ın kendilerine hayatı boyunca ‘Ben Mustafa Kemal Paşa’yı Samsun’da 19 Mayıs 1919 günü iskelede karşılayan tek kadındım’ diye gurur duyduğunu anlatınca, bu konuyu araştırayım dedim. Sakine Hanım tüm hayatı boyunca, bu ana tanıklık eden tek kadın olmanın gururunu çocuklarına hep anlatır. Sırf çocuklarına değil, etraftaki kişilere de.
Ben bu araştırma sırasında yakında bulunmuş kişilerden aynı yönde bilgiler aldım. Her ne kadar bu küçük ayrıntı o gün için önemsiz olsa dahi, bugün için bilinmesi açısından önemli. Bu da bana nasip oldu. Bu bilgiyi yazılı olarak teyit etme şansı şu an için ne yazık ki yok. Ama ileride ortaya çıkabilecek bir belge veya anı defteri veya günlük veya bir fotoğraf bu bilginin güçlenmesini sağlayacaktır.”