Kastamonu ve Türk kadınının Milli Mücadele’de anıtsallaşmasının, cephe gerisinde ve cephede omuz omuza hizmet verişinin en önemli örneklerinden biri de Halime Çavuş’tur.
1898 yılında Kastamonu’ya bağlı Duruçay köyünde doğdu. Babası ve annesinin muhalefetine rağmen Türk Kurtuluş Savaşı’na katılmak istedi. Saçlarını kazıttı, sakal tıraşı oldu ve erkek kılığında milis güçlere katıldı. Arkadaşları arasında uzun süre Halim olarak adlandırıldı. Ordunun lojistiğinde görev aldı. İnebolu Limanı’ndan Ankara ve Sakarya’ya öküz arabaları üzerinde silah ve mühimmat taşıdı.
Savaştan sonra, Kocabıyık soyadını alan Halime Çavuş, soğuk bir kış gününde İnebolu’yu denetlemeye gelen Mustafa Kemal Paşa ile karşılaştı. Soğuk hava ve kar yağışına rağmen üzerindeki montu cephanenin üstüne örten Halime Çavuş, Mustafa Kemal ile beraberindeki heyetin dikkatini çekti.
Paşa, cepheye taşıdığı mermileri kendi hayatından bile fazla önemseyen bu askeri görünce çok etkilendi ve ona, ”Neden üzerindeki montu mermilerin üzerine örttün, üşümüyor musun?” diye sordu. Halime Çavuş ise ”Benim üşümem hiç önemli değil. Bu cephane yüzlerce belki de binlerce askerimizi koruyacak” dedi. Bu cevap üzerine Paşa, Halime Çavuş’tan kimliğini istedi. Kadın olduğunu anlayınca yaverine, Halime Çavuş ile ilgili tüm bilgileri not aldırarak Ankara`ya döndü.
Görevine kaldığı yerden devam eden ve savaşta bulunduğu süre içerisinde gösterdiği başarılarla büyük takdir toplayan Halime Çavuş, 9 Haziran 1921 tarihinde Yunan savaş gemileri Kılkış ve Averof’un İnebolu`yu bombaladığı sırada şarapnel parçası ile ayağından yaralanarak sakatlandı. Bu durum onun ordudan ayrılmasına sebep oldu.
Kurtuluş Savaşı sonunda Mustafa Kemal tarafından Ankara`ya çağırılan Halime Çavuş, Çankaya Köşkü’nde 15 gün misafir edildi. Bu süre içerisinde Lâtife Hanım, Halime Çavuş ile yakından ilgilendi. Ayrıca ölünceye kadar, Devletten maaş alması da sağlandı.
Köşkte düzenlenen törenle kendisine İstiklal Madalyası, Gazi ünvanı ve ”Çavuş” rütbesi verildi. Atatürk’ün verdiği emirle maaşa bağlanan Halime Çavuş, daha sonra Kastamonu’ya döndü.
Kendisini milletine ve vatanına adayan Halime Çavuş, hayatı boyunca hiç evlenmedi. Kardeşi Hasan Kocabıyık’ın oğlu 13 yaşındaki Sadık Kocabıyık’ı evlat edinerek büyüttü.
Hayatının son 6 yılını doğum yeri olan Duruçay köyündeki evinde yatalak olarak geçirdi. Halime Çavuş, 20 Şubat 1976 tarihinde 75 yaşında vefat etti.
Halime Çavuş’un ismi, şu Devlet okullarına verildi.
1. Halime Çavuş Anaokulu (Söğütlü, Sakarya)
2. Halime Çavuş Özel Eğitim Anaokulu (Kastamonu)
3. Halime Çavuş Kapalı Yüzme Havuzu (Merkez/Kastamonu)
4. Halime Çavuş İşitme Engelliler Okulu (Merkez/Kastamonu. Kapandı.)
