Millî Mücadelede Germencik Baskını Giritli Cafer Efe

Son Osmanlı Padişahlarının büyük hataları, yanlış politikaları, gayri millî tutum ve davranışları yüzünden, güzel ülkemizin bazı bölgeleri yabancı güçler tarafından işgal edilmişti.  Fransa, İngiltere vb. gibi ülkelerin Türk-İslâm düşmanlığından da istifade etmeyi amaçlayan kapı komşumuz Yunanistan başta İzmir olmak üzere, Ege bölgemizin önemli bir bölümüne silahlı askeri güçler çıkarmıştı. 
Tabii Milletimizin imkânlar oranında, direnmişti. Ama olabildiğince gerçekleştirilen bu silahlı direnişlerin yanısıra, bireysel kahramanlıklar da yaşanmış ve düşmana aman verilmemiştir…
Örneğin, 3 Temmuz 1919 sabahı, Söke yöresinde faaliyet göstermekte olan Binbaşı Saip Bey'le Giritli Cafer’in milli müfrezesi, Germencik'te Aydın üzerine yürümeye hazırlanan Yunan askeri birliklerine bir baskın gerçekleştirdi. Milisler şiddetli bir saldırıyla Yunanları önemli zayiata uğrattılar ve Germencik istasyonunu ele geçirdiler. Ancak düşman güçleri hakkında yeterli keşif ve gözlem yapılmamıştı. Ayrıca müfreze baskın sırasında araziye fazlaca yayılmıştı. Aydın harekatına katılan Yunan birlikleri ani bir karşı saldırıya geçti. Milli kuvvetler bu saldırıya karşı koyamayarak geri çekilmek zorunda kaldılar. Ama en önemli kayıp, Giritli Cafer idi. 
Teğmen Şamlı Selim'le birlikte Cafer Efe ve pek çok mücahit Germencik'te şehit oldu.
Cafer Efe 1885 yılında Girit Kandiya'nın Kolena köyünde doğmuştur. Girit'de ona Caferaki derlerdi. Girit Osmanlı Devletinden koparılınca Anadolu'ya gelmiş, Aydın’ın Söke ilçesini yurt edinmişti. 
Yunan işgalini müteakip, aldı Martin tüfengini milli müfrezelere katıldı. Cafer Efe'ydi artık. Yiğitti hem de ne yiğit...
Giritli Cafer Efe Milli Mücadeleye kendi çetesi ile katılmıştır. Söke ve çevrede Türkler’e düşman olan üç yüzden fazla  Rum'u öldürmüştür. Ortaklar, Aziziye ve en son Germencik'te Yunan ordusuna baskında bulunmuştur. 
Maalesef en başarılı olduğu Germencik baskınında vurulmuş, şehit olmuştur. Vurulduğu yerin yakınındaki bir ilkokula ve Söke'de Kemal Paşa Mahallesinde bir caddeye onun adı adı verilmiştir. Ayrıca, Söke’ye Kuşadası girişinde şanına yaraşır bir heykeli dikilmiştir.
    Sabahattin Burkan, bu büyük kahramanın hayatı ve kahramanlıklarını anlatan bir kitap yayımlamıştır. Bu kitaptan alınan bazı bölümleri, okurlarımla paylaşmak isterim…
***
    “Söke'li Cafer Efe 1890'lı yılların başında Girit'in Kandiye şehrinin Kolena Köyü'nde doğmuş bir Türk'tür. Ailesi ile birlikte bağcılık ve zeytincilik yapmakta olan genç Cafer, bir rum olan Acaritsis'i öldürdükten sonra müebbet hapse mahkûm olmuştur. Girit Adası'nda bulunan Türkler Cafer Efe lehine gösteriler ve baskınlar düzenleyince, adayı terk etmek koşuluyla serbest bırakmışlardır.
    Cafer annesi Havva Kadın - babası Ibrahim Efendi - kardeşi Haydar ve bir kızkardeşiyle birlikte, önce Erdek'e, sonra Izmir'e daha sonra da Söke'ye gelerek yerleşmiştir. Gönüllü olarak askere giden Cafer, Balkan Savaşı´na katılmış ve ağır yaralanmış, Mondros Mütarekesi´yle ordunun terhis edilmesi sonunda Söke'ye dönmüştür.
Kurtuluş savaşı öncesi Söke ve çevresinde yaşayan Rumların işgalci Yunan kuvvetlerinden güç alarak bölgede yarattıkları şiddet ve baskılara karşı mücadeleye başlayan Cafer Efe bir grup Sökeli arkadaşlarıyla Mursallı, Yoran (Didim), Ortaklar, Balatçık, Germencik, Uluyol, Celse köylerindeki Yunan karakollarına baskınlar düzenlemiş, ulusal direnişin temellerini atmıştır...
Söke müfrezesinin sevk ve idaresi Binbaşı Saip Bey´de idi. Ancak müfrezenin başında da Girit'li Caferaki (Cafer Efe) vardı. Germencik, Ortaklar, Söke çevresinde birçok baskını başarıyla gerçekleştiren Cafer Efe 03 Temmuz 1919 günü Germencik'teki Yunan Birliğine yaptığı baskında, kurulan bir pusuya düşürülerek Mülazım Şamlı Selim Efendi ve birkaç askeriyle birlikte şehit oldu. 
    Dünyadaki son gecesinde, Germencik baskınını gerçekleştirmeden önce, evinde misafir olduğu kişilerin; Zarife ve Mustafa Sözer, oğullarının bire bir aktardığı aşağıdaki diyalog son derece ilginç ama yürek yakan bir durumdur. Bununla da anlaşılır ki, Cafer adam gibi adamdır.
    - Zarife ana..
           - Buyur efe..
           - Bulgur pilavını sen yaptın değil mi?
           - Ben yaptım efe..
           - Bu aş, bu yaşıma kadar yediğim aşların en tatlı olanı..
           - Afiyet olsun efe..
           - Ana, sen bu aşı neyle yaptın?
           - Kaymak yağıyla..
           - Demek ki kaymak yağı ile yapılan bulgur pilavı böyle çok tatlı oluyormuş..
     - Olur, efe..
     - Bu yaşıma kadar hiç yememiştim de... eğer bu mücadeleden sağ çıkarsam, bizim için yine kaymak yağlı bulgur pilavı yapar mısın?
     - Siz sevdikten sonra lafı mı olur, efe? her zaman yaparım!
***
Bu gecenin ertesi günü Germencik tren yolu kenarında, dere havzasında öğle sonu şehit düşmüştür Cafer Efe. Bir mezarı bile yoktur. Allah gani gani rahmet eylesin.. mekânı cennet olsun, erkek güzeli, mert, yiğit insan...Cafer  efe olarak anılmasına rağmen, diğer efeler gibi hiçbir zaman dağa çıkmamış, sadece milli mücadele döneminde savaşmıştır.
    Sürgün olarak geldiği Anadolu’da da Rumların taşkınlıklarını görmüş, Girit’te edindiği acı tecrübelerden çıkardığı dersler sonucu Söke’de çetesini kurmuş ve milli mücadele’ye katılmıştır.
    Mücadele bayrağını açışı hakkında anlatılan en bilindik hikaye, haksız yere kendisini tokatlayan Domatçalı İstavro ve iki adamını öldürmesidir. Kısa zamanda yanına katılan arkadaşları ile Söke ve havalisinde düşmana göz açtırmamış, Germencik baskını ile düşmana ağır kayıplar verdirmiştir.
    Çevrede adına yakılmış pek çok türkü vardır. Bunlardan birisi şöyledir: 
Alıverin, sandığımdan kürkümü
Ben ölürsem söylesinler türkümü
Ana benim al entarim soldu mu
Kader kısmet böyle imiş Efeler hey
Germencik ortasında toplar kuruldu
Cafer Zeybek öğle sonu vuruldu
Anasına akşam üstü duyuruldu
Kader kısmet böyle imiş Efeler hey
Mezarımı derin kazın dar olsun
Etrafında mor sümbüllü bağ olsun
Cafer öldü vatan sağ olsun
Kader kısmet böyle imiş Efeler hey