TOPUN AĞZINDAKİ ÜLKE MOLDOVA VE GAGAUZYA -10-

SOROKA
Rektör Stepan Varban, eşi Valentina Hanım, oğlu Saşa ve kızı Tatyana ile birlikte beni de almış, Komrat’tan yola çıkmıştık. Kişinev’e girmeden, çevre yolundan geçip, Soroka’ya müteveccihen yola devam ettik. “Pelivan” ve “Çeşme” gibi Türkçe yer adları dikkatimi çekti. Nistri Nehri kıyısındaki Soroka kentine vardığımızda, doğru Valentina hanımın ablası Liyla’nın evine gittik. Liyla hanım, kocası Alek ile birlikte güleryüzle karşıladılar. Önceden hazırlanan sofraya oturup, karnımızı doyunduktan sonra Soroka Kalesi’ni ziyaret ettik. Müze müdürü Nikolay Bolat’a yönelttiğim ilk soru, soyadının anlamı oldu. Zira anlamı çelik olan Bolat sözcüğü Türkçe’ydi. Nitekim o da, “Tatarlar’dan geliyor” diye yanıtladı. Belki de asimile olan bir Türk’tü?…
Müze Müdürü, Türkler’den, hep saygılı sözlerle bahsetti. Bir ara şunu söyledi: “Müzeye gelen gençlere soruyorum: Biz en çok kimlerle savaştık, diye. Hemen Türkler’le diyorlar. Hayır diyorum, biz Türkler’le bir kere savaştık; ama Ukraynalı’lar, Polonyalı’lar ve Ruslar’la çok defa savaştık…”
Soroka Kalesi’ni Osmanlı ordusu ele geçirmiş ve bu görkemli kale 17-18.Yüzyıllarda Türkler’in elinde kalmış.
Soroka, Türkler için ilginç bir kent. Kaledeki Türk izlerinin yanı sıra, Osmanlı döneminden kalan bir de “Türk Hamamı” bulunmaktadır.
GAGAUZ YERİ
Gagauz Yeri adı verilen Gagauzya’nın yüzölçümü 1831 Km kare. Nüfusu 172.500. Başkent Komrat. Öteki kentler; Çadır, Volkaneş ve Kongaz. Sınır komşuları Ukrayna ve Romanya. Resmi diller Gagauzca, Moldovanca ve Rusça.
AYLAR
Gagauzlar, yılın 12 ayına şu adları veriyorlar:
Ocak (büyük ay), Şubat (gücük ay), Mart (baba mart), Nisan (çiçek ayı), Mayıs (pipiruda), Haziran (kiraz ayı), Temmuz (Orat ayı), Ağustos (harman ayı), Eylül (ceviz ayı), Ekim (canavar ayı), Kasım (kasım), Aralık (kırım ayı),
AKRABALIK TERİMLERİ
Anne (mamu, ana), Baba (tati, tetü, baka, baçi, papa), Kardeş (kardaş, kızkardaş), Dayı (dayka, uçu), Ağabey (batü), abla (kaku), Amca (amuca, çuçu), Hala (lelu, neni), Teyze (neni, lelu), Nine (mali), Dede (teti, dedu, baka), Torun (unuka), Evlat (uşak), Oğul (çocuk), Komşu (komşu), Akraba (sinsile).
SOY ADLARI
Gagauzlar, dinsel inançları gereği, doğan çocuklarına Hıristiyan Ortodoksların kullandıkları adları veriyorlar; ama soyadları büyük çoğunlukla Türkçedir. Buraya bazı örnekleri almak istiyorum:
Bakırcı, Topçu, Çiftlikçi, Balaban, Hacı, Tıkaç, Pullukçu, Karapunarlı, Dülger, Komur, Duloğlu, Tasmalı, Ormancı, Çolak, Kalak, Terzi, Gümüşlü, Kuru, Kazancı, Bıyıklı, Deli, Koca, Kargalık, Kendigelen, Topal, Arabacı, Şişman, Uzun, Keleş, Burgucu, Koçancı, Tavşancı, Karakaş, Kol, Paşalı, Çeşmeci, Horoğlu, Çilingir, Kışoğlu, Kazmalı, Saraycı, Kara, Altıparmak, Çoban, Karaca, Köse, Tasmalı…
Gagauz, Arnavut, Vlah, Bulgar, Urum (oğlu), Rus (u) vb.gibi, kimi etnik topluluk adları da, kimi Gagauzlar’a soyadı olmuştur:
SON SEYAHAT VE EN BÜYÜK ÖDÜL
Türkiye-Moldova ilişkilerinin gelişimine yaptığım katkılar; tüm Romen-Moldovan Milletinin gönlünde taht kuran birinci adam M.Eminescu ile ilgili faaliyetlerim, yayımladığım kitaplar nedeniyle, Moldova İlimler Akademisi bünyesinde oluşturulan kurulun önerisiyle, bana Eminescu Madalyası verileceğini öğrenince elbette, memnun olmuştum.
Aynı günlerde Akademi’nin düzenlediği panelde de konuşma yapmak üzere Kişinev’e gitmiş ve Cumhurbaşkanlığı makamında düzenlenen törene katılarak, madalyayı ve buna ilişkin beratı, Cumhurbaşkanı Nicolae Timofti’nin elinden almıştım.
Başkan Timofti daha sonra, o zamanki Cumhurbaşkanımız Abdullah Gül’ün konuğu olarak Ankara’ya geldiğinde verilen yemeğe de davet edilerek, iki cumhurbaşkanıyla bir kez daha müşerref olma olanağını bulmuştum.