Milletimiz, 1938 yılından bu yana, Atatürk’ü terennüm etmekte, Büyük Önder şiir şiirler yazmakta, şarkılar, türküler çığırmaktadır. Zaman zaman sekteye uğrasa da, Ülke yönetiminin her kademesinde Kemalist düşünce egemen olmuştur. Günümüz insanının ve her kademedeki yöneticilerimizin Atatürk’ün temel ilkelerinden sapması mümkün değildir. Bu duygunun yaşaması ve yayılma eyleminde Türk saz şairlerinin büyük rolleri olmuştur.
Hiç şüphe yoktur ki, bütün milletlerin ölümsüz liderleri vardır; ama şu bir gerçektir ki, Mustafa Kemal Atatürk gibi bir lidere sahip olan millet, yok denecek kadar azdır.
Her milletin ozanları, inandıkları liderleri için deyişler söylemişler, şiirler yazmışlardır; ama hakkında hem sayı, hem de samimiyet ve duygu bakımından en çok deyiş söylenen ve şiir yazılan lider Atatürk’tür. 1922’lerde başlayıp, günümüze kadar Atatürk için yazılıp söylenen şiirlerin tamamı toplanıp yayımlanmış olsa, ortaya ciltler dolusu bir külliyat çıkacaktır.
Saz şairlerimizin (âşıkların) Atatürk için söyledikleri şiirler, yurdumuzun her yerinde çıkan dergiler ve gazetelerde yayımlandığı gibi, kimi güldestelerde de yer almışlardır.
Bütünüyle saz şairlerinin Atatürk şiirlerinden oluşan ilk güldeste Saim Sakaoğlu ve Turgut Günay tarafından hazırlanmıştır. “Halk Şiirinde Atatürk” adlı bu kitabı, benim “Âşıkların Diliyle Atatürk” adlı kitabım izlemiş; daha sonra Atatürk’ün doğumunun 100. Yıldönümü münasebetiyle Kültür ve Turizm Bakanlığı iki güldeste yayımlamıştır. Bunlardan birincisi MİFAD tarafından düzenlenen “Türk İstiklâl Savaşı Destanları” yarışmasında dereceye giren destanlardan, ikincisi ise Bakanlık desteğiyle Konya’da düzenlenen Âşıklar Bayramında yaratılan Atatürk, Cumhuriyet ve Kıbrıs şiirleriyle, âşıkların irticalen yaptıkları karşılaşmalarda ortaya çıkan deyişlerden oluşan ”Saz Şairlerinin Diliyle Atatürk” adlı güldestedir.
Saz şairleri Atatürk’le ilgili duygularını, belki sanatsal biçimde şiirleştirememişlerdir ama, sade ve açık söyleyişleriyle, Yüce Önder’in milletimiz için yaptıklarını, ilke ve inkılâplarını halka en güzel şekilde anlatıp, sevdirmek suretiyle çok önemli hizmette bulunmuşlardır. Bir başka deyişle, milletçe yürekten benimsemiş olduğumuz Atatürk ilke ve inkılâplarının yayılmasında, saz şairlerimizin büyük payları bulunmaktadır.
Saz şairlerimizin Atatürk’ün hayatını, dehasını, ilkelerini dize dize şiirleştirdikleri gibi, O’nu bazı kutsal değerlerimizle de karşılaştırmışlar; milletçe saygı duyulan bu değerlerle Ata’yı eşdeğerde tutmuşlardır. Örneğin Karslı Âşık Şeref Taşlıova, Atatürk’ün Anadolu’ya bedel olduğunu vurgulayan şiirinde şu iki dörtlüğe yer vermiştir:
“Biri bülbül oldu, birisi güldür.
Biri Anadolu, biri Atatürk…
Biri sevgilidir, biri güzeldir,
Biri Anadolu, biri Atatürk…
Biri bize kurdu Cumhuriyeti,
Biri ecdadımızın yurdu, cenneti
Biri bize verdi bu cumhuriyeti,
Biri Anadolu, biri Atatürk…”
Adanalı Âşık Hüseyin Kaçıran ile Kahramanmaraşlı Âşık Hüdaî de Atatürk’ü, Hacı Bektaş Velî ile eşdeğerde tutarken, atalarımıza saygının güzel bir örneğini vermişlerdir. Hüdaî’nin ilginç şiiri şöyledir:
Balık susuz olmaz, insan vatansız
Gönlüm Hacı Bektaş, elim Atatürk
İlimim nihayetsiz, yolum hatasız,
İlim Hacı Bektaş, yolum Atatürk.
Okuyabilirsin insan bir ilim
Fikirden mantıktan geçiyor yolum
Birbirine bağlı gönlümle dilim,
Gönlüm Hacı Bektaş, dilim Atatürk.
Hünkâr ruhumdaki yeşeren daldır
Atam o daldaki açılan güldür
Tıpkı buna benzer, buna misaldır,
Dalım Hacı Bektaş, gülüm Atatürk.
İşte Hüdaî’niz, meydana geldim
Ben böyle inandım, ben böyle bildim
Bir yüce uludan, bir dolu aldım,
Ulum Hacı Bektaş, dolum Atatürk.
Hüseyin Kaçıran’ın deyişi de şöyledir:
Şu müspet ilimin kapısın açan
Biri Hacı Bektaş, biri Atatürk.
Bu vatana en çok emeği geçen
Biri Hacı Bektaş, biri Atatürk.
Yazdıkları yazı Türkçe erenler
Konuştular sözü Türkçe erenler
Kim okuttu bizi Türkçe erenler
Biri Hacı Bektaş, biri Atatürk.
İsmi anıldıkça gönüller coşar
Anıt kabir ile Dergâha koşar
Bu dünya durdukça ikisi yaşar
Biri Hacı Bektaş, biri Atatürk.
Dönder ey tarihçi sayfayı dönder
Eğer bilmiyorsan bileni gönder
En büyük öğretmen, en büyük önder
Biri Hacı Bektaş, biri Atatürk.
Gökte aramayın Hak bize yakın
Halka hizmet eden alacak hakkın
Yurdumuzdaki tüm canlara bakın
Biri Hacı Bektaş, biri Atatürk.
Saz şairlerinin Atatürk ile ilgili deyişleri incelendiğinde görülecektir ki, kimi aydınlarımızın bile henüz kavrayamamış oldukları Atatürk düşüncesi, çoğu ümmî veya salt okur-yazar olan bu insanlar tarafından çok iyi anlaşıldığı ve bu bilinçle millete mal etme gayreti içinde oldukları görülecektir.
Örneğin Kadirlili Âşık Halil Karabulut, Atatürk hakkında çok şiirler yazan, onun ilkelerine içtenlikle sahip çıkan değerli bir ozandır. Bir şiirine;
“Yürüyelim Atatürk’ün izinden,
Durmayalım vatandaşlar aman ha!
Gafil olup yolumuzu düşmandan,
Sormayalım vatandaşlar aman ha!”
Dörtlüğüyle başlayan Karabulut, başka bir şiirinde ana dilimiz konusundaki çalışmaları şöyle alkışlamaktadır:
“Kasabada, köyde okullar kurduk
Yediden yetmişe tahsile girdik
Arapça’ya çoktan nihayet verdik
Elif tazelendi, dal tazelendi.
Hele biraz şöyle dursun gerisi,
Şükür batıl oldu Arap, Farisî,
Kalmadı Türkçe’de onun birisi,
Lisan tazelendi, dil tazelendi.”
Aynı konuda Erzincanlı Âşık Adil Ali Atalay da şöyle demektedir:
“Okullarda hemen Türkçe okuttun
Kadınlarda esareti yok ettin
Horlanan ezileni fark ettin
Lâikliği kurdun Önder Atatürk”
Konyalı Âşık Nuri Şahinoğlu da inkılâplara değgin şiirinde şu dizelere yer vermiştir:
“Yurttan birer birer kovup âsiyi,
Giyim kuşam, yazı devrimler iyi.
Cumhuriyet ile demokrasiyi,
Eşleyen Ata’nın yıldönümüdür.
İlerletmek için tekniği, feni,
Her yönde bilgiler sağladı yeni,
Laiklikle her inancı, her dini,
Hoşlayan Ata’nın yıldönümüdür.”
Bunlar gelişi güzel seçtiğimiz örneklerdir. Saz şairleri, binlerce deyişler içerisinde, Atatürk’ün hayatını, ilke ve inkılâplarını, dolayısıyla O’nun yüceliğini ifade etmişlerdir. Yurdu baştanbaşa ve sürekli dolaşan saz şairleri, böylelikle Atatürk sevgisini her yere taşımışlardır.
