Ortak Türk Dili Konuşacak Ülkeler Ve Teşkilatı
Mahmut Emin Birliktir
Türk Dili konuşan ülkeler arasında kapsamlı işbirliğini teşvik etmek amacı ile uluslararası bir örgüt olarak 2009 yılında Nahçıvan’da düzenlenen Türk Devlet Başkanları Zirvesi’nde imzalanan Nahçıvan Anlaşması’yla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi -Türk Konseyi- (2021 Kasımdan itibaren Türk Devletleri Teşkilatı) adıyla kurulmuştur…
Kurucu üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’dir. Gözlemci üyeleri Türkmenistan, Macaristan ve KKTC’dir. Özbekistan 2019 yılında Türk Devletleri Teşkilatı’na katılan son asil üyedir…
Sekretaryası İstanbul’da yerleşiktir. 2022 yılından itibaren Genel Sekreterlik görevini Kubanıçbek Ömüraliyev yürütmektedir…
TDT, Türk Dili Konuşan Ülkeler arasındaki işbirliği mekanizmalarının en üstünde yer alan çatı kuruluş olarak kabul edilmektedir…
Bu çerçevede, TÜRKSOY (Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) ve Türk Kültür ve Miras Vakfı TDT’nin ilişkili kurumları olarak faaliyet göstermektedir…
Türk Devletleri Teşkilatı’nın, kurucu belgesi olan Nahçıvan Anlaşması’nda sıralandığı üzere Kuruluşun temel amaç ve görevleri arasında aşağıdaki hususlar yer almaktadır:
Taraflar arasında karşılıklı güvenin güçlendirilmesi…
Bölge ve bölge dışında barışın korunması…
Dış politika konularında ortak tutum benimsenmesi…
Uluslararası terörizm, ayrılıkçılık, aşırılık ve sınır aşan suçlarla mücadelede gerekli koordinasyonun sağlanması…
Ortak amaçlara dair etkili bölgesel ve ikili işbirliğinin her alanda geliştirilmesi…
Ticaret ve yatırım için uygun koşulların yaratılması…
Bilim, teknoloji, eğitim ve kültür alanlarında etkileşimin genişletilmesi…
Medya ve kitle iletişim araçları arasındaki etkileşimin teşvik edilmesi…
Söz konusu amaç ve görevleri yerine getirmek üzere Türk Devletleri Teşkilatı’nın Nahçıvan Anlaşması’nda belirlenen yapısı içerisinde Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi, Aksakallar Konseyi ve Sekretarya bulunmaktadır…
Yüzölçümü ; Toplam 4.242.362 km2
Nüfus ; 2025 tahminî 162.616.392
GSYİH (SAGP)
2021 tahmini; Toplam
4.180.861 trilyon $
GSYİH (nominal)
2021 tahmini; Toplam
1.331.714 trilyon $
Konseyin kurucu Genel Sekreteri Halil Akıncı’ya göre “Türk Konseyi, Türk devletlerinin tarihteki ilk gönüllü ittifakı olmuştur.”
30 Nisan 2018’de Özbekistan’ın Türk Dili Konuşan Ülkeler İş Birliği Konseyine katılacağı ve örgütün yaklaşan Bişkek Zirvesi’ne katılacağı açıklandı ve 14 Eylül 2019’da tam üye oldu…
Macaristan ise 2018’in sonlarından bu yana gözlemci üye statüsündedir. Ancak gelecekte tam üyelik başvurusunda bulunabileceği açıklanmıştır…
12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul’daki Demokrasi ve Özgürlükler Adası’nda düzenlenen 8. Türk Devletleri Teşkilatı İstanbul Zirvesi’nde, örgütün adı Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirilmiş ve Türkmenistan gözlemci ülke olarak teşkilata dâhil olmuştur…
Teşkilatın Genel Sekreterliği, İstanbul’da; ilişkili kurumları olan diğer Türk dünyası iş birliği kurumları olan Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı, Ankara’da; Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi ve Türk Kültür ve Miras Vakfı, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de; Türk Akademisi ise Kazakistan’ın başkenti Astana’da bulunmaktadır…
Türk Devletleri Teşkilatının genel sekreterliği İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde yer almaktaydı. 12 Kasım 2021 tarihinde, Fatih ilçesinde yer alan Arif Paşa Konağı Türk Devletleri Teşkilatına tahsis edilmiş, düzenlenen bayrak çekme töreniyle hizmete açılmıştır…
Ayrıca, 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi önerisi üzerinde uzlaşılmıştır.Önerilen alfabedeki her harf, Türk dillerinde bulunan farklı fonemleri temsil etmektedir.”
……..
Türk Devletleri Teşkilatı’nın artık birinci hedefi üye ülkeler tarafından Türk dünyasının bütünleşmesi, ikinci hedefi de üye ülkelerin bulundukları kıtalarda Türk Devletleri Teşkilatı’nın karar verici konumda ve ilk söz sahibi olması…
Suriye’de yaşanan gelişmelerde Türkiye’nin üstlendiği rolün ve bölge üzerindeki etkisi, ABD’yi ve AB’yi telaşlandırarak zaman kaybetmeden Geçici Yönetim Başkanı Ahmed eş-Şara ile görüşebilmek için sıraya girmeleri ve temsilciler göndermesi “Türkiye’nin bölgesel etkisinin” ne denli güçlü olduğunun güzel bir örneği aslında…
Müstakbel manada, Doğu Akdeniz ve Kıbrıs konusu da, bir tarafta yayılmacı güçler, diğer tarafta KKTC-Türkiye’nin oturduğu müzakere masasında sürerken, eninde sonunda Türkiye’nin istediği şekilde sonuçlanacaktır…
Hülâsa, “Dünya Tarihi” içinde yer alacak “Türk Birliği” dönemi 2025 yılında fiilen başlamış durumda. Yaklaşık 30 yıl sonra dünya üzerinde yaşayan insanların kullandıkları arama motorlarının tümünde ve eğitim sektöründe yer alacak dijital kitaplarda “Türk Birliği Dönemi” yer alacaktır…
Bu oluşumun başlangıcında bizleri de şahit kılan ALLAH (c.c.) şükürler olsun.
