Kafkasya’da Yanlış Hesabın Ağır Bedeli: Şuşa Beyannamesi Temenni Değil Doktrindir, 8 Kasım İse İradenin Mührüdür!
Güney Kafkasya’da sular ne zaman durgunlaşma eğilimine girse, bölgenin tarihsel ve jeopolitik dengelerini hazmedemeyen aktörlerin huzursuzluğu gün yüzüne çıkıyor. Son dönemde İran’ın Azerbaycan sınırına yönelik gerçekleştirdiği askeri sevkiyatlar, füze ve ağır silah yığınakları; bu huzursuzluğun ve bölgedeki güç dengelerini yanlış okuma ısrarının en somut dışavurumudur.
Tahran yönetiminin sınır hattında kas gösterisi yaparak Bakü’ye gözdağı verme çabası, ne ilk defa tanık olduğumuz bir senaryodur ne de muhatabını yalnız yakalama ihtimali olan bir denklem. Fakat burada gözden kaçırılan son derece hayati bir husus var: Kafkasya’nın bugünkü jeopolitiği, 90’ların başında manevra alanı bulan bölgesel hesapların çok ötesindedir.
İran ya da bir başka güç, Azerbaycan’a yönelik herhangi bir askeri maceraya atılmayı aklından geçiriyorsa, öncelikle Maslahat Teşhis Konseyi haritalarını değil, 15 Haziran 2021 tarihinde imzalanan Şuşa Beyannamesi metnini masaya yatırmalıdır.
Çünkü Şuşa Beyannamesi, diplomatik bir temenni belgesi veya kâğıt üzerinde kalacak bir dostluk protokolü değildir. Bu beyanname; Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki ilişkileri tam teşekküllü bir askeri ve siyasi müttefiklik düzeyine çıkaran, hukuki ve fiili bağlayıcılığı yüksek stratejik bir doktrindir.
Beyannamenin ruhu son derece nettir: Taraflardan birinin bağımsızlığına, egemenliğine veya toprak bütünlüğüne üçüncü bir devlet tarafından bir tehdit ya da saldırı gerçekleştiğinde; taraflar ortak istişarelerde bulunur, savunma ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli ortak tedbirleri alır ve Silahlı Kuvvetlerin gücünü koordine eder.
Bu cümlenin diplomasideki karşılığı tek kelimedir: Caydırıcılık.
Eğer İran, sınır hattındaki füze rampalarını ve silah sistemlerini Azerbaycan’ın egemenlik haklarını tecavüz edecek bir hamleye dönüştürürse; karşısında yalnızca Azerbaycan Ordusu’nu değil, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin imkân ve kabiliyetlerini, NATO standartlarındaki caydırıcı gücünü ve Türkiye Cumhuriyeti Devletinin sarsılmaz iradesini bulacaktır. "Tek millet, iki devlet" şiarı, bir meydan sloganı değil; sınır ihlali veya saldırı anında otomatik olarak devreye giren bir savunma konseptidir.
Bu sarsılmaz kardeşliğin ve ortak iradenin en somut tecellisi ise önümüzdeki günlerde bir kez daha tüm dünyanın gözleri önüne serilecek. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın, 8 Kasım Azerbaycan Zafer Bayramı kutlamalarına katılmak üzere Bakü’ye gideceğini açıklaması, sadece bir bayram tebriği veya protokol ziyareti değildir.
Bu ziyaret; Şuşa Beyannamesi’nin kâğıt üzerinde kalmadığını, sahadaki her metrekaraye kazınmış can birliği olduğunu gösteren jeopolitik bir mühürdür. Cumhurbaşkanımızın "Azerbaycan'ın kaderini kendi kaderimizden ayrı görmedik, görmüyoruz" mesajıyla Zafer Günü’nde Kardeş Ülke’nin yanında durması; sınır boylarında füze gölgesiyle Bakü’ye gözdağı vermeye çalışan odaklara çekilmiş en somut, en net çizgedir.
Kaldı ki Türkiye, dost ve kardeş Azerbaycan’ın güvenliğini koruma hususunda geçmişte de tereddüt etmemiştir, bugün de etmeyecektir. Karabağ Zaferi’nde nasıl ki kardeşinin yanından bir an olsun ayrılmadıysa, Hazar’ın baratında veya Araz Nehri’nin kıyısında doğacak herhangi bir varoluşsal tehditte de tereddütsüz gereğini yapacaktır. 8 Kasım’da Bakü semalarında yankılanacak olan zafer nidaları, iki ülkenin ortak geleceğinin ve ortak savunma iradesinin en güçlü ilanı olacaktır.
Bölgesel barış ve istikrara en çok ihtiyaç duyulan bu dönemde; güç gösterileriyle Bakü’yü baskı altına almaya çalışmak akıl tutulmasından başka bir şey değildir. Ankara’nın sessizliği ya da diplomasiye verdiği öncelik kimse tarafından bir zafiyet olarak okunmamalıdır. Türkiye Cumhuriyetinin Azerbaycan’a dair duruşu net, kırmızı çizgileri kalın, Şuşa Beyannamesi ile belirlenmiş taahhütleri ise kesindir.
Kafkasya’da barışın yolu güç gösterisinden değil, komşuluk hukukuna ve egemenlik haklarına saygıdan geçer. Sınır boylarına yığılan füzeler belki iç siyasete bir mesaj verebilir ancak Ankara ve Bakü’nün ortak iradesini zerre kadar sarsamaz. Tahran’daki stratejistlerin hesap yaparken unutmaması gereken tek bir gerçek vardır: Azerbaycan’a uzanan her el, Türkiye’nin sarsılmaz göğsüne çarpar ve o el anında kırılır.
Yorumlar 1
Dr. Resul Coşkun 08 Kasım 2026 19:04
Güzel kapsamlı bir çalışma olmuş. Tebrik ediyorum Muhterem Hocam Kıymetli Ağabeyim. Allah ilminizi, irfanınızı, ilhamınızı, zikrinizi, fikrinizi, şükrünüzü, sağlığınızı ziyade eylesin.