Muharrem Günay

Rusya Federasyonundaki Özerk Türk Devletleri

Muharrem Günay

Rusya Federasyonu’na bağlı bu özerk Türk devletleri 20 kadar olup, toplam alanları 4,5/dört buçuk milyon km.2’ yi yani bugünkü Rusya Federasyonu ülkesinin %26,5’ini oluşturur. Tahmini toplam nüfusları ise, 1990’da 20,6 (2021 tahmini 28-30) milyon kadar olup, bu ülke nüfusun %13,7’ine eşittir.

Bugün, Rusya Federasyonu ülkesi siyasi sınırları içinde kalan ve bağımsız Türk Devletleri olmaları gereken Özerk Türk Cumhuriyetleri, coğrafi dağılım bakımından üçe ayrılarak gözden geçirilebilir:

a) Avrupa Rusya’sındaki Özerk Türk Devletleri

b) Asya Rusya’sındaki Özer Türk Devletleri

c) Rusya’ya Bağlı Kuzey Kafkasya Özerk Türk Devletleri

a) Avrupa Rusya’sı Özerk Türk Devletleri, tarihi bir ad olarak Ural-Volga Türkleri yaşama bölgeleri diye anılan toplam 713 bin km2’ye sahip (Neredeyse Türkiye kadar) bölgede 8 adet özerk Türk devleti vardır. (Komi (Ziryan), Mordvan (Mordivan), Çuvaş, Mari, Tatar, Udmur, Başkırdistan, Kırım Doğu Avrupa platformu veya Ural ön – çukuru adıyla, bugünkü Rusya’nın da dağılan Sovyetler Birliği’nin de en zengin petrol çıkarma bölgesidir. Bugün ülke üretiminin (400-500 milyon ton) yaklaşık yüzde 60 ile yüzde 70’i, ikinci Bakü Petrol bölgesi adıyla, bu bölgeden çıkarılır ama Türklere bir faydası olmaz.

Ukrayna’ya bağlı olan Kırım Özerk Türk Cumhuriyeti daha sonra haksız ve usulsüz bir şeklide Ruslar tarafından 18 Mart 2014’te Rusya’ya ilhak edilmiştir.

b) Asya Rusyası’ndaki Özerk Türk Devletleri: Orta Sibirya’nın güney bölgelerinde yer alan Tu’va ve Buryat cumhuriyetleri ve Doğu Sibirya’nın geniş bölgelerine sahip (3 milyonkm2.den fazla) olan Yakut cumhuriyetinden oluşur. Bu üç devletin toplam alanı (yaklaşık olarak Türkiye’nin 4 katı olup) 3,6 milyon km2’yi aşmaktadır.

c) Türklerin yoğun olarak yaşadığı, büyük medeniyetler ve devletler kurduğu Kafkasya coğrafyasında bugün Rusya Federasyonu’na bağlı toplam alanı 187,7 bin km2 ’yi bulan 7 Özerk Türk Cumhuriyeti vardır. Bunlar, sırasıyla Kalmuk, Dağıstan, Çeçen İnguş, Karaçay-Çerkez, Kabartay-Balkar, Adıgey-(Çerkgez) ve Kuzey Osetya Özerk Cumhuriyetleridir. (Doğanay, 2011, s.145)

Yazarın Diğer Yazıları