Muharrem Günay

TÖRE – KANUN VE ADALET 3

Muharrem Günay

30 Mart 2015 Pazartesi 03:00:00
  (Dünden Devamı)
“İkincisi- güneş doğar ve bütün dünya aydınlanır; aydınlığını bütün halka eriştirir, kendinden bir şey eksilmez.” (b. 827)
“Benim de (yani törenin) hükmüm böyledir, ben ortadan kaybolmam; hareketim ve sözüm, bütün halk için aynıdır.” (b. 828)
“Üçüncüsü, bu güneş doğunca yere sıcaklık gelir; o zaman binlerce renkli çiçekler açılır.” (b. 829)
“Benim bu kanunum (törem) hangi memlekete erişirse, o memleket baştanbaşa taşlık ve kayalık dahi olsa, hep düzene girer.” (b.830)
“Güneş doğar, temiz veya kirli demeden, her şeye aydınlık verir; kendisinden bir şey eksilmez.” (b. 831)
“Benim de (yani törenin) hareketim tıpkı böyledir; herkes benden nasibini alır.” (b. 832)
“Bir de güneşin burcu sabittir; bu sabit dediğim, temeli sağlam olduğu içindir. ” (b. 833)
“Güneşin burcu arslandır ve bu burç yerinden kımıldamaz (yani töre sağlamdır, taviz vermez); kımıldamadığı için de evi bozulmaz.” (b. 834)
“Benim tavır ve hareketime bir bak, benim de parlaklığım (törenin parlaklığı, kıymeti) katiyyen değişmez.” (b. 835)
Kutadgu Bilig’de töre, hükümdar rolünde ve Kündogdı adıyla karşımıza çıkarken, “kut” vezir rolünde ve Aytoldı adıyla karşımıza çıkmaktadır. Daha önce Yüce Tanrı’nın töreye uygun hareket edenlere “kut” verip, onları hakanlık makamına getirdiğini belirtmiştik. Kutadgu Bilig’de bu durum şu şekilde açıklanır:
“Aytoldı dedi (yani kut dedi): Ey Devletli Hükümdar ülkelere hakim ol, iyi adın dünyaya yayılsın. ” (b. 836)
“Ben de (yani Tanrının bağışladığı kut olarak) bu uzun yolu yürüyüp ve çok zahmet çekip, yorularak sana geldim. ” (b. 837)
“Bu tabiat ve faziletlerinden dolayı (yani töreye uygun hareket etmenden dolayı), büyük bir arzu ile senin hizmetine geldim.” (b. 838) Yani töreye uygun hareket etmenden dolayı beni sana Yüce Tanrı gönderdi. Seni kutladı ve bağış verip hakanlık makamına oturttu denilmektedir. (Son)

Yazarın Diğer Yazıları