31 Mart 2015 Salı 03:00:00
“Güneşe bak, küçülmez, bütünlüğünü daima muhafaza eder; parlaklığı hep aynı şekilde kuvvetlidir.”, “Benim tabiatım da ona benzer, adalet ile doludur ve hiç bir vakit eksilmez. “İkincisi- güneş doğar ve bütün dünya aydınlanır, aydınlığını bütün halka eriştirir., kendinden bir şey eksilmez.”,”Benim de hükmüm böyledir, ben ortadan kaybolmam; hareketim ve sözüm bütün halk için aynıdır.” “Üçüncüsü bu güneş doğunca, yere sıcaklık gelir; o zaman binlerce renkli çiçekler açılır.” “Benim bu törem hangi memlekete (ile) erişirse, o memleket baştan başa kayalık dahi olsa, hep düzene girer.” Buradaki “kayalık” tabiri mecazi manadadır. Tanrı iradesinin tabiat nizamını tesis edişiyle törenin beşeriyeti ıslahı arasındaki tabii ahengi düşündürmektedir. Nitekim “Güneş doğar, temiz veya kirli demeden her şeye aydınlık verir; kendisinden bir şey eksilmez.”, “Benim de hareketim tıpkı böyledir, herkes benden nasibini alır.” “Bir de güneşin burcu sabittir; bu sabit dediğim, temeli sağlam olduğu içindir.”, “Güneşin burcu arslandır ve bu burç yerinden kımıldamaz; yerinden kımıldamadığı içinde evi bozulmaz.”, “Benim tavır ve hareketlerime bir bak, benim de parlaklığım kat’iyyen değişmez.” Yine Kündogdı (töre)nın dilinden öğrendiğimiz: “Asıl dileğim şudur: Bana gelen kimse zenginleşsin, benim sayemde kudreti ve nüfuzu artsın.” prensibi, törenin sadece halkı ıslah etmek değil, refahını sağlamak maksadı güttüğünü de haber vermektedir.(S.Başer: 71)
Törenin ilgi alanı ve amacı bölgesel ve milli değil aynı zamanda evrenseldir- üniversaldır. Bu özellik (insânilik) törenin değişmez dört temel prensibinden birisidir. İleride de geniş olarak anlatılacağı gibi, esasen Türk devletinin ve Türk hakanlarının amacı; Türk töresi ile dünyaya nizam vermek, dünya barışını tesis etmek, adalet getirmek ve bütün insanları mutlu kılmak”tı.
Türk Cihan Hâkimiyeti düşüncesinin töre ile yakın bir ilgisi vardır. Esasen Türklerdeki Türk Cihan Hâkimiyeti Düşüncesi töreden doğmuştur.
“Güneşe bak, küçülmez, bütünlüğünü daima muhafaza eder; parlaklığı hep aynı şekilde kuvvetlidir.”, “Benim tabiatım da ona benzer, adalet ile doludur ve hiç bir vakit eksilmez. “İkincisi- güneş doğar ve bütün dünya aydınlanır, aydınlığını bütün halka eriştirir., kendinden bir şey eksilmez.”,”Benim de hükmüm böyledir, ben ortadan kaybolmam; hareketim ve sözüm bütün halk için aynıdır.” “Üçüncüsü bu güneş doğunca, yere sıcaklık gelir; o zaman binlerce renkli çiçekler açılır.” “Benim bu törem hangi memlekete (ile) erişirse, o memleket baştan başa kayalık dahi olsa, hep düzene girer.” Buradaki “kayalık” tabiri mecazi manadadır. Tanrı iradesinin tabiat nizamını tesis edişiyle törenin beşeriyeti ıslahı arasındaki tabii ahengi düşündürmektedir. Nitekim “Güneş doğar, temiz veya kirli demeden her şeye aydınlık verir; kendisinden bir şey eksilmez.”, “Benim de hareketim tıpkı böyledir, herkes benden nasibini alır.” “Bir de güneşin burcu sabittir; bu sabit dediğim, temeli sağlam olduğu içindir.”, “Güneşin burcu arslandır ve bu burç yerinden kımıldamaz; yerinden kımıldamadığı içinde evi bozulmaz.”, “Benim tavır ve hareketlerime bir bak, benim de parlaklığım kat’iyyen değişmez.” Yine Kündogdı (töre)nın dilinden öğrendiğimiz: “Asıl dileğim şudur: Bana gelen kimse zenginleşsin, benim sayemde kudreti ve nüfuzu artsın.” prensibi, törenin sadece halkı ıslah etmek değil, refahını sağlamak maksadı güttüğünü de haber vermektedir.(S.Başer: 71)
Törenin ilgi alanı ve amacı bölgesel ve milli değil aynı zamanda evrenseldir- üniversaldır. Bu özellik (insânilik) törenin değişmez dört temel prensibinden birisidir. İleride de geniş olarak anlatılacağı gibi, esasen Türk devletinin ve Türk hakanlarının amacı; Türk töresi ile dünyaya nizam vermek, dünya barışını tesis etmek, adalet getirmek ve bütün insanları mutlu kılmak”tı.
Türk Cihan Hâkimiyeti düşüncesinin töre ile yakın bir ilgisi vardır. Esasen Türklerdeki Türk Cihan Hâkimiyeti Düşüncesi töreden doğmuştur.
