İbrahim Yüksel ismini belki genç nesiller bilmese de yakın geçmişte Afyonkarahisar’ın yerel gündemi ile az ya da çok ilgisi olan 50 yaş üstü hemşehrilerimizin bir çoğu tanır. Afyonkarahisar Basını’nın usta isimlerinden birisidir İbrahim Yüksel.
Kendi ifadesi ile 1967 yılında henüz küçük bir çocukken Kocatepe Gazetesi’nin kapısından “gazete dağıtıcısı” olarak girdikten sonra “gazetecilik hastalığına” yakalanan İbrahim Yüksel gazetecilik mesleğinin her alanında yıllarca emek verdi. Şimdilerde emeklilik hayatını Alanya’da geçiren ve yılın belli zamanlarında Afyonkarahisar’a gelen İbrahim ağabey, Afyonkarahisar için büyük değer taşıyan eserlerine bir yenisini daha ekledi.
Geçtiğimiz ay yapılan kitap tanıtım ve imza gününe katılamadığım İbrahim Yüksel’in yazdığı “Afyonkarahisarlıca Sözlük” kitabına yeni ulaşabildim.
Afyonkarahisarlıların binlerce yıllık yaşayışının zaman süzgecinden geçerek, billurlaşmış anlam ve özü olan, 5109’u madde başı, 943’ü madde içi olmak üzere toplam 6502 söz, terim, deyim ve anlamdan oluşan bir söz varlığını gelecek kuşaklara taşıma amacıyla kaleme alınan bu kitabın kapağındaki kelimeleri okuyunca bile her Afyonlu’nun yüzünde gülümseme, gönlünde kıpırdanma oluşuyor:
matıf toprağı, gadak, metdap, cücü, tosbağı, dombey, alelusol, önsen, neynecen, arzan, galabeşlik, müzmehel, mezlenme, emeneşgen, duluğunu deşmek, barnak, gaba zeyin, höççeten, ıngıl ıkış, deya, şatdak, berenari, anıtmak, çılbak, anıt benit, culuk, dakleşmek.. Bunlar kitaptaki kelimelerden sadece bir kaçı…
Şu an siz de tatlı tatlı gülümsüyorsunuz değil mi bu kelimeleri duyunca:)
Kitabın arka yüzünde eseriyle ilgili bilgiler verirken de şu ifadelere yer veriyor İbrahim Yüksel:
Afiyongarahisar’ın kadim topraklarında dile düşen her sözcük, bazen havası suyu gibi sert, bazen revaklı bir dombey gaymağı gibi yımışecikdir. Kimi zaman şatdaklananları, alem teşirlerini yola getirmek uçu, bir azarlama olur, kimi zaman şakanaklı dokanaklı bir horata. Saciyağın üstündeki sacın başında bişirgecinen gatmer çeviren ninenin ağzında bir dua, canı yanmış birinin gara bağrından taşan bir ileni: Hışımla enesice!
Gareysar’ın dondurucu soğuklarında dıdıleyenlerin, beklemediği bir olay karşısında anıt benit olanların, kendisine verilen işi berenari yapanların, matıf toprağıynan buleşik yıkayanların, yer sıfrasında badeş gurup cimcik hamıraşıya gaşık sallayanların, sokaklarında fıççı dönderip zemeride buzak gayan çocukların dillerinden dökülen her sözcük yüzyıllar içerisinde oluşmuş berikatlı bir kültür mirasının aralanan kapısıdır.”
Bizim kitaptan bu köşeye aldığımız Afyonluca kelimeler; dadımlık…
Doyumluk olanı İbrahim Yüksel’in kitabında. Yüksel’in kendi ifadesi ile “Haşşöne len bizim olan. Galemine salık. Allah vicodunu versin” demek isterseniz Afyonkarahisarlıca Sözlük kitabını Taşhan’daki Naycı Sahaf’tan temin edebilirsiniz…
Galın sağlıcekle… Hayden Allağısmarladık!...
