Türkiye Cumhuriyeti’nin günlük meseleleri var. Haliyle hemen hemen her gün bu gündelik sorunlarla yatıp-kalkıyoruz. Şimdi bunların yanı sıra ülkemizin ve milletimizin geleceğine yönelik en önemli konuları listesinin başına yeni bir madde eklendi: Yaşlanan nüfusumuz…
Yıllardır genç ve dinamik nüfus yapısını en önemli kozlarından birisi olarak elinde bulunduran Türkiye Cumhuriyeti Devleti için artık bu önemli koz yok olmak üzere. Nüfusumuz yaşlanıyor ve bu durumu önleyemiyoruz; şimdilik…
Devlet’in en tepe noktasından ardı ardına uyarılar geliyor “nüfus” konusunda… Önlemler açıklanıyor, teşvik paketleri peşi sıra uygulamaya konuluyor. Ama ne yazık ki tehlike büyümeye devam ediyor.
***
Afyonkarahisar özelinde konuya bakıldığında, kırsal kesimdeki nüfusumuzun azalıp, merkezi nüfusumuzun artıyor olması da ayrı bir tartışma konusu. Tam anlamıyla “aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık” meselesi…
İlimizin kırsalında nüfus azalırken, aynı zamanda ilimizden diğer illere göç de veriyoruz. Afyonkarahisar’a gelenlerin sayısı, gidenlerden az.
Kırsaldaki nüfus azalışı nedeniyle ilimizde tarım ve hayvancılıkla uğraşan insanımızın sayısı giderek azalıyor.
Bunlar önemli sorunlar. Ama bugün geldiğimiz noktada gündemimizdeki asıl sorun bu değil. Eskiden “Göç veriyoruz” diye korkuyorduk ama artık başka bir korkumuz daha var. Doğum oranlarındaki genel düşüş hem ilimiz için hem de ülkemiz için önde gelen bir “korku” artık.
Ülke nüfusundaki düşüşün temel nedenleri arasında yükseköğretimdeki genişleme, kadınların iş gücüne katılımının artması, evlenme yaşının yükselmesi ve son yıllarda yaşanan ekonomik zorluklar sıralanıyor.
Bir de buna ilaveten “kuşak” problemimiz mevcut artık. Son 10 yılda, Türkiye nüfusunda X kuşağının payı gerilerken, Z kuşağının ise payı yükseliyor.
0-25 yaş aralığının (Z kuşağının) ülke nüfusu içindeki payı değerlendirildiğinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Z kuşağındaki dikkat çekici artış, ülkemizin demografik yapısında önemli bir dönüşüm yaşandığını işaret ediyor. Bu dönüşüm, ülkemizin ve şehirlerimizin ekonomik, sosyal ve kültürel taleplerinin de hızla değişmesine neden oluyor.
Günümüzde, il merkezinden ilçelere kadar her noktada, “vatandaş” olarak tanımlanan nüfusumuzun talepleri, ihtiyaçları ve politikaları nüfus durumu ile bağlantılı olarak önemli bir değişim göstermektedir.
ÜLKEMİZDE YAKLAŞIK 22 MİLYON ÇOCUĞUMUZ VAR
Türkiye nüfusu geçen yıl sonu itibarıyla 85 milyon 664 bin 944 kişi olurken, bunun 21 milyon 817 bin 61'ini de çocuklar oluşturdu. Türkiye’deki çocukların yüzde 51,3'ü erkek, yüzde 48,7'si kız.
Ülkemizin çocuk nüfusu, ülke nüfusunun yüzde 25,5'ini oluşturdu. 0-17 yaş grubunu içeren çocuk nüfus, 1970'te toplam nüfusun yüzde 48,5'ini oluştururken bu oran 1990'da yüzde 41,8 ve 2024'te yüzde 25,5 oldu. Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülke incelendiğinde 2024'te çocuk nüfus oranının AB ortalaması yüzde 17,8 oldu. Türkiye'nin çocuk nüfus oranının yüzde 25,5 ile AB ülkelerinden yüksek olduğu görüldü.
Türkiye'de geçen yıl en yüksek çocuk nüfus oranına sahip il yüzde 43,8 ile Şanlıurfa. Şanlıurfa ilini yüzde 39,8 ile Şırnak, yüzde 37,4 ile Ağrı, Mardin ve Muş izledi. En düşük orana sahip il ise yüzde 16,4 ile Tunceli olarak belirlendi. Çocuk nüfusun 2019'da çocuk nüfusun yüzde 27,7'sinin 0-4 yaş grubunda, 2024'te ise yüzde 23,3'ünün 0-4 yaş grubunda yer aldığı görüldü.
AFYON’DA ÇOCUK NÜFUS ORANI AZALIYOR
Afyon’da yaşayan çocuk sayısı 181 bin 849. Nüfusun yüzde 24,17’sini oluşturan çocukların oranı, 25,5 olan Türkiye ortalamasının altında.
2024 yılında toplam 228 bin 770 ailenin bulunduğu Afyon’da ailelerin yüzde 59’unda çocuk bulunmadığı tespiti yapıldı. 2024’de toplam nüfusun 750 bin 193 kişi olduğu Afyon’da yaşayan çocuk sayısı 181 bin 849. Nüfusun yüzde 24,17’sini oluşturan çocukların 42 bin 239’u 0-4 yaş, 52 bin 345’i 5-9 yaş, 54 bin 289’u 10-14 yaş, 32 bin 976’sı da 15-17 yaş aralığında bulunuyor.
Afyonkarahisar’ın 2020 yılı nüfusu 736 bin 912 kişiydi. Bu nüfusun yüzde 26,1’i çocuklardan oluşuyordu. Yani 4 yıl önce toplam 192 bin 157 çocuk Afyonkarahisar’da yaşıyordu. Bugün 181 bin 849 çocuk var Afyonkrarahisar’da…
AFYON’DAKİ HANELERİN YÜZDE 59’U ÇOCUKSUZ
Afyon’da toplam 228 bin 770 aile bulunuyor. Bu ailelerinin yüzde 59’unda 0-17 yaş grubunda çocuk yok. Afyon’daki ailelerin yüzde 41’inde en az bir çocuk var. Ailelerin yüzde 17’inde 1, yüzde 14,5’inde 2, yüzde 6,5’un da 3, yüzde 1,9’unda 4, yüzde 1’inde de 5 ve daha fazla çocuk bulunduğu belirlendi.
AFYONKARAHİSAR’IN NÜFUS ARTIŞ HIZI DÜŞÜYOR
Afyonkarahisar Nüfus Artış Hızı giderek azalıyor. Tablo bunu gösteriyor:
Yıl Nüfus Nüfus artış hızı
2016 714.523 %0.78
2017 715.693 % 0.16
2018 725.568 % 1.38
2019 729.483 % 0.54
2020 736.912 % 1.02
2021 744.179 % 0.99
2022 747.555 % 0.45
2023 751.344 % 0.51
2024 750.193 % -0.15 (eksi)
DÜNYA NÜFUSU DA ÇÖKÜŞÜN EŞİĞİNDE
Türkiye ve Afyonkarahisar böyle de, Dünya’da durum farklı mı? ABD’li milyarder Elon Musk, “insanların vazgeçme” korkusu gerçekleşiyor gibi görünüyor. Musk, uzun süredir düşmekte olan doğum oranlarının "medeniyetin geleceği için en büyük risk" olduğunu ifade etmeye devam ediyor.
ABD’li milyarder Musk, en büyük korkusu olan "üremekten vazgeçme" durumunu "medeniyetin geleceği için en büyük risk" olarak nitelendirdiği ifade ediliyor. Michigan Eyalet Üniversitesi (MSU) araştırmacıları, ABD genelinde hiçbir zaman çocuk istemeyen insanların oranının son 20 yılda iki katına çıktığını ortaya çıkardı.
KADINLAR ANNE OLMAK İSTEMİYOR
Çocuk sahibi olmak istemeyen çocuksuz yetişkinlerin oranı, 2002'de yüzde 14 iken 2023'te yüzde 29'a yükseldiği belirtildi. Psikoloji Profesörü Jennifer Watling Neal, aynı dönemde, gelecekte çocuk sahibi olmayı planlayanların oranı yüzde 79'dan yüzde 59'a düştüğünü kaydetti.
Elon Musk, yıllardır dünya genelinde nüfus çöküşü konusunda uyarılarda bulunurken bunun dünyanın önümüzdeki 20 yıl içinde karşılaşacağı en büyük sorunlarından biri olacağını dile getirmeye çalışıyor. Yapılan çalışmalara göre, doğum oranları 2014'ten 2020'ye kadar oran her yıl istikrarlı bir şekilde yüzde 2 azaldı.
