Afyon Ağzı, Yapay Zekanın Nöronlarını Yaktı
Günümüzde her işte ve her aşamada kullanılan yapay zeka, konu Afyonkarahisar ağzına gelince neye uğradığını şaşırdı. Çok konuşulacak teknoloji tartışmasının ayrıntıları haberimizde
Türkiye Gazetesi’nden Ömer Temür, dikkat çekici bir araştırmaya imza attı. Teknoloji alanında yapay zekanın incelendiği bu haberin Afyonkarahisar ile bağlantısı var.
Habere göre Avrupa Birliği’nden Güneydoğu Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada ülkeler yerli yapay zekâ için aralıksız çalışıyor. Yapay zekâda dışa bağımlılık sadece ekonomik bir kayıp değil; siber güvenlik, kültürel temsil ve veri gizliliği açısından stratejik bir zaaf anlamına geliyor. Kendi dil modellerine (LLM) sahip olmayan toplumlar ise küresel teknoloji devlerinin algoritmalarına ve veri politikalarına mahkûm kalıyor. Türkiye de savunma sanayii alanında olduğu gibi dijital egemenlik için ciddi çalışmalar yürütüyor.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi ve ENM Digital kurucu ortağı Dr. Emre Uygur, yapay zekada kullanılan mevcut büyük dil modellerinin (LLM) ağırlıklı olarak İngilizce ve Çince temelli olduğunu kaydetti. Uygur, “İngilizcede özne ve fiil başta gelirken, Türkçede her şey cümlenin sonundaki eklerde gizli. Yapay zekâ son noktayı görene kadar kimin ne yaptığını anlamakta zorlanıyor. Bu yüzden yerli ve millî veri setleriyle, Türkçenin yapısına uygun modeller geliştirmek zorundayız” ifadelerini kullandı.
Uygur, açıklamasına şöyle devam etti:
“Yerli yapay zekâ eğitimlerinin bazı zorlukları bulunuyor. Özellikle Afyonkarahisar yöresindeki konuşma tarzı, mevcut sistemleri bir döngüye sokuyor. Afyon’da 3,5 yıl yaşadım. Orada birinci tekil şahıs eki olan ‘-m’ harfi pek kullanılmaz. Bir Afyonlu ‘Yemek yiyorum’ yerine ‘Yemek yiyon’, ‘Kahve içiyorum’ yerine ‘Kahve içiyon’ der. Yapay zekâ bunu duyduğunda, ikinci tekil şahıs olarak algılıyor ve soru sorulduğunu sanıyor. ‘Hayır, ben içmiyorum, siz ne yapıyorsunuz?’ diye cevap veriyor. Karşıdaki ‘Tamam işte, konuşuyorsun’ dedikçe sistem ‘Ben konuşuyorum ama siz ne yapıyorsunuz?’ diyerek bir çıkmaza giriyor. Şirketteki gençler arasında bu durumun esprisi bile var: Hocam sistemi Afyonlu bir hemşehrimiz kullanıyor diyorlar.”
Bakmadan Geçme
