Lokman Özkul

Hasidik Yahudileri

Lokman Özkul

İlahiyatçıyım, ilahi dinler başta olmak üzere birçok dinde mezhepler vardır lakin bu Hasidik Yahudilerini ilk defa duydum diyebilirim. Benim eksiğimdir, bunlarla ilgili çekilen belgesel ve daha sonraki araştırmalarım neticesinde detaylı bilgiye sahip oldum, onları da sizlerle paylaşayım.

Neden önemli bu Yahudi mezhebi. İnsanların çok bilgi sahibi olmadıkları bu mezhep mensupları hakkında bilgi sahibi olduklarında irkiliyorlar. Özellikle ABD vatandaşları bunların kendi gelirleriyle hayatlarını idame ettirdiklerini öğrendikleri için isyandalar, tepkililer. ABD de yaşayan her bir Hasidik Yahudisi Amerikan Hükümetinden yaklaşık 75.000 dolar destek alıyor, 4 milyon Türk lirasına yakın eski parayla 4 trilyon diyelim. Bunlar genelde çalışmıyor, bu desteklerle hayatlarını idame ettiriyorlar. Kapalı bir toplumlar. Kendilerine göre ibadet ederler, devamlı Tevrat ve öğretilerini okurlar. 

Hasidik Yahudilik ya da Hasidizm, 18. yüzyılda günümüzdeki Batı Ukrayna'da bir ruhsal canlanma hareketi olarak ortaya çıkan ve kısa sürede Doğu Avrupa'ya yayılan Yahudilik içindeki dinî bir harekettir. Günümüzde hareketin mensuplarının çoğu İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nde, daha az bir kısmı ise Kanada, Birleşik Krallık, Arjantin ve Belçika'da yaşamaktadır. 2015 itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 250.000 Hasidik Yahudilik mensubu bulunmaktaydı  ve bunlar dünya Yahudi nüfusunun yaklaşık %2'sini oluşturmaktaydı. Nüfusları çok hızlı arttığı için bu sayının günümüzde en az 500 bin olduğu tahmin edilmekte. Çok çocuk sahibi olmak bunlarda esastır. Amaç Yahudi nüfusunu artırmak. Birçok aile 10 ve üzeri çocuklu. 

Hasidizm, İbranice "çasidus" kelimesinden türer ki, "takva" diye çevirmek mümkün. Kurucusu, İsrail bin Eliezer'dir. 1698-1760 yılları arasında yaşayan bu haham, Ba'al Şem Tov (İyi İsmin Efendisi" anlamına gelen Baal Şem Tov, Tanrı'nın gizli ismini kullanan kutsal bir adam için kullanılan bir terimdir onlara göre) olarak da bilinir. Ba'al Şem Tov'un yaşadığı yıllar, Yahudiler için en az soykırım kadar kötü yıllardır. Günümüzde terör devleti İsrail, soykırımın en görülmemişini, en adisini Gazze’de gerçekleştirmektedir. İsrail bin Eliezer, kendilerine göre yaşadıkları zulmün nedenini Yahudilerin dinden çıkmış olmalarında bulur; "önce kanun" der, "önce kanun öğrenilecek. kanun'u öğrenmek, Kudüs'teki mabed'i yeniden inşa etmekten daha önemlidir. Tevrat'ı eline alan "sanki daha bugün almışım Sina Dağı'ndan" demeyi, "Hazreti Musa'nın eline değdiği günkü kadar taze" olduğunu bilmelidir ve bilmelidir ki "Tevrat'ta yazılandan gayri, öğrenecek bir şey yoktur yeryüzünde.  Onlara göre felsefe gibi dünyevi bilgiler, ancak ne gece, ne de gündüz olan bir saatte okunabilirler." dahası var: "Ölüm, işlenilen günahların karşılığı olarak ödenen bir bedeldir. Gerçekten günahsız olan insan ölmediği gibi, Filistin'de dört endaze yürüyen biri de ölmez." Ancak bu Filistin, "mesih'in geri dönüp kendi krallığını ilân ettiği" Filistin'dir, Yahudilerin "Yahova'ya, mabetlerine, özgürce ve hep beraber tapınacakları" Filistin'dir. Zira "Tanrı'nın sözünün, yani Tevrat'ın, esas alınmadığı" bir Yahudi vatanı olamaz; mesih gelmeden önce bir Yahudi vatanından söz edilemez. İşin özü bunların hayatı kendilerine göre mesihi beklemekle geçer o zamana kadar da tek meşgaleleri Tevrat’tır. 

Ba'al Şem Tov'un yani İsrail bin Eliezer’in 1760'ta ölümünden sonra müritleri Rusya'nın dört bir yanına dağılarak, yaşam savaşı verirler.  Ancak 1917 Bolşevik devrimi, onların son ümitlerini de yok eder ve bu ülkenin "miadını doldurduğu" kararını getirir. Rusya'yı "esav ve edom"un, yani İblis ve Azrail'in ülkesi ilân ederler ve Amerika'ya göç kararı alırlar. Sekiz gün içinde toplanırlar ve beş ay sonra New York Eyaleti'nin göçmenleri karantina altına aldığı Ellis adasındadırlar. Yahudi uluslararası sosyal yardım komitesi, onları New York'un Brooklyn semtine, kendi insanlarının arasına yerleştirir. Bunlara göre Amerika Birleşik Devletleri, bu göçmenler nezdinde Mesih geri dönüp kendi krallığını ilân edinceye kadar temiz kalmak, dış dünyanın kışkırtmalarına kapılmadan yaşayabilmek için kendilerini misafir eden bir ülkeden ibarettir. 

Ortodoks bir Musevi mezhebi olan Hasidizme mensup kimse olan Hasidikler; erkekleri siyah takım elbise ve içine giydikleri beyaz gömlekten, başlarındaki fötr şapkadan  ve saçlarının yanlarını lüle şeklinde kıvırmalarından tanınabilir. Başlarının iki kenarından sarkan lülelerin Hasidik erkekler için yaşamsal önemi vardır zira bu saç tutamlarını kesen bir Hasidik, cemaatinde yasal olarak mevta olmuş kabul edilir.

New York'ta ağırlıklı olarak Williamsburg'un güneyini mahal tutmuşlardır. Kadınlarının saçlarını kocaları dışında bir erkeğin görmesi yasak olduğundan, evlenen hasidik kadınların kafası kazınır ve kahverengi, kafaya kask gibi oturan bir peruk takılır. Oturdukları mahallede bulunan halk havuzunda, bu hanımlara özel bir gün ve saat tahsis edilmiştir. Belirtilen zamanda havuzun resepsiyon bölümüne bakan camlı bölmesinin perdeleri çekilir, dışarıdan bakana gizemli gelen bir atmosfer oluşturulur. Bir nevi haremlik selamlık olayı.

Bazı geri kalmış aileler de görüldüğü gibi, Hasidikler de kız çocuklarını okutmazlar hatta evden bile çıkarmazlar yani pek değer vermezler. Onlara göre milli davaları için bağış bile toplayıp sözde devletlerine yardım ederler. Tabii bu paraların kaynağı genelde ABD Hükümetidir. ABD vatandaşları bu gerçekleri öğrendikten sonra kendi ülke yönetimlerine şiddetle karşı çıkmaktadırlar. Youtube da bunlarla ilgili yayınlanan video ABD yi karıştırmış durumdadır. Birçok ABD li gerçeklerden bihaber yaşamaktadır. Kendi paraları ile bunların bu şekilde yaşamasına ciddi şekilde tepki gösteriyorlar. 

Hasidikler için; Tv internet, akıllı telefon gibi..  araçlar yoktur. Bunlar şeytanın icadıdır, onlara göre. Hayatlarını Koşar yani helal ilkesine göre kurarlar. Telefonları Koşar’dır, sadece konuşma yapılır, mesaj bile atılmaz. Cumartesi günü hiçbir iş yapmazlar, elektrikli aletleri bile çalıştırmazlar. Kapalı bir topluluk olduğu için çok daha bilinmeyenleri vardır, şimdilik bu kadar diyelim..

Yazarın Diğer Yazıları