Süleyman Korcan ÖZALP
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Türk savunma sanayii, ulusal güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak ve küresel savunma ekosisteminde rekabetçi bir konum elde etmek amacıyla, Ar-Ge ve üretim kapasitesini stratejik bir bütünlük içinde ele alan bir paradigma üzerine inşa edilmektedir. Bir diğer yönden; Türk savunma sanayiinin yerli üretim, Ar-Ge ve teknolojik yenilik kapasitesi, Türkiye’nin geleceğe yönelik güvenlik stratejisinin merkezinde yer almaktadır. Bu açıdan Türkiye’nin savunma sanayiine ilişkin gelecek perspektifi de bütüncül ve çok katmanlı bir stratejik çerçeveye dayanmaktadır. Bu çerçeve; sürdürülebilir ve rekabetçi bir savunma ekosistemi oluşturmayı, milli imkânlarla geleceğin kritik teknolojilerini geliştirmeyi ve kurumsal-sektörel kapasiteyi sürekli güçlendirmeyi hedeflemektedir. Misyon ve vizyon belgelerinde yer alan teknolojik üstünlük, yenilikçi liderlik, yerli ve milli üretim, kapsayıcı iş birliği ve uzmanlaşma gibi kurumsal değerler, bu stratejik yönelimin temel zeminini oluşturmaktadır.
Türkiye’nin savunma sanayiinde rekabetçiliği ve sürdürülebilirliği artırmaya dönük yaklaşımı, hem mevcut kapasitenin küresel pazarlarda etkinliğini artırmayı hem de savunma sektöründe biriken teknolojik kabiliyetlerin sivil alanlara aktarılmasını öngörmektedir. Türk savunma sanayiinin genişleyen platform çeşitliliği ve artan ihracat potansiyeli, uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesiyle birlikte ekonomik ve teknolojik sürekliliğin önemli bir bileşeni haline gelmektedir. Bu doğrultuda finansman kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve küresel ekonomik dalgalanmalara karşı dayanıklı bir savunma ekosistemi inşa edilmesi stratejik bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Geleceğe yönelik ikinci büyük hedef, milli imkânlarla çığır açıcı teknolojilerin geliştirilmesidir. Yürütülen yaklaşık bin projelik geniş Ar-Ge portföyü; yapay zekâ destekli savaş yönetiminden hipersonik kabiliyetlere, yeni nesil elektronik harp çözümlerinden ileri malzemelere kadar birçok kritik alanda Türkiye’nin stratejik özerkliğini güçlendirmektedir. Bu süreçte sadece büyük ölçekli kuruluşların değil, KOBİ’lerin, start-up’ların ve teknoloji yoğun firmaların ekosistemdeki ağırlığının artırılması, yenilik kapasitesinin çeşitlenmesini ve sürdürülebilir bir teknolojik dinamizm oluşmasını sağlamaktadır. Bu stratejik dönüşümün en önemli unsurlarından biri de dijitalleşmeye ve insan kaynağına dayalı kurumsal kapasite artışıdır. Yapay zekâ, büyük veri, dijital ikiz ve 6G gibi teknolojilerin operasyonel süreçleri dönüştürdüğü günümüzde, dijital güvenliğin ve siber dayanıklılığın yukarı seviyeye taşınması zorunlu hale gelmiştir. Aynı şekilde savunma ekosisteminin taşıyıcı kolonunu oluşturan nitelikli insan kaynağının güçlendirilmesi, uzmanlaşmayı teşvik eden kurumsal kültürün sürdürülmesi ve yeni nesil yeteneklerin sektöre kazandırılması, Türkiye’nin uzun vadeli teknolojik rekabetçiliğinin temel bileşenidir.
Bu bütünsel stratejik çerçeve, hava savunma ve havacılık alanlarına yönelik gelecek vizyonunda somutlaşmaktadır. Türkiye’nin hava savunma mimarisi; uzun menzilli füze teknolojileri, gelişmiş arayıcı başlıklar, yönlü veri bağı çözümleri, AESA radarları, soğuk dikey atım kabiliyetleri ve kooperatif angajman mimarileri gibi ileri sistemlerin tamamen milli imkânlarla geliştirilmesini hedeflemektedir. Bu yaklaşım, elektronik harp ve yönlendirilmiş enerji gibi işlevsel önleme yeteneklerinin doktrine entegrasyonuyla birleştiğinde, tehdit çeşitliliğine uyum sağlayabilen, çok katmanlı ve ağ-merkezli bir hava savunma yapısı ortaya çıkarmaktadır. Roket tespit-takip algoritmaları, atış kontrol çözümleri ve yüksek etkili mühimmat geliştirme süreçlerinin yerli kapasiteyle desteklenmesi ise Türkiye’nin hava savunmasında stratejik özerkliğini derinleştirmektedir.
Bu noktada, geçtiğimiz günlerde ROKETSAN tarafından Sayın Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle gerçekleştirilen ürün tanıtım töreni, Türkiye’nin füze ve roket teknolojilerinde ulaştığı ileri seviyeyi somut biçimde gözler önüne sermiştir. Söz konusu törende tanıtılan sistemler, milli mühendislik kabiliyetlerinin ve stratejik vizyonun bir yansıması olarak dikkat çekmiş; özellikle TAYFUN balistik füzesi, uzun menzil ve yüksek hassasiyet kabiliyetleriyle Türkiye’nin caydırıcılık kapasitesini önemli ölçüde güçlendiren bir kilometre taşı olmuştur. Bunun yanı sıra, ÇAKIR seyir füzesi, ATMACA gemisavar füzesi, SUNGUR hava savunma sistemi ve HİSAR ailesiyle entegre çözümler, Türkiye’nin çok katmanlı savunma mimarisini destekleyen stratejik unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bu ürünler; yüksek hassasiyet, gelişmiş güdüm teknolojileri ve yerli üretim altyapılarıyla, Türkiye’nin füze teknolojilerinde dışa bağımlılığını azaltarak stratejik özerkliğini pekiştirmekte ve küresel savunma ekosistemindeki rekabet gücünü artırmaktadır.
Uçak sektöründe ise millî havacılık ekosisteminin güçlendirilmesi ve modern muharebe ortamlarına uyum sağlayan platformların geliştirilmesi temel stratejik çizgiyi oluşturmaktadır. Millî Muharip Uçak Programı, ileri malzemelerden görev bilgisayarlarına, uçuş kontrol sistemlerinden güç yönetimine uzanan geniş bir yelpazede yerli teknoloji üretimini teşvik ederken; F-16 modernizasyonları ve Hürkuş-C ile Barış Kartalı projeleri, harekât bağımsızlığını pekiştiren tamamlayıcı adımlar olarak öne çıkmaktadır. Geniş kapsamlı sertifikasyon ve test altyapılarının kurulması ise Türkiye’yi bölgesel bir havacılık test merkezi haline getirmeyi amaçlayan stratejik bir yatırımdır. Helikopter sektöründeki gelecek vizyonu da benzer biçimde milli tasarımın güçlendirilmesine, tedarik zincirinin genişletilmesine ve sürdürülebilir bir üretim ekosisteminin oluşturulmasına dayanmaktadır. Ana yükleniciler, alt yükleniciler, KOBİ’ler, teknokent firmaları ve üniversiteler arasındaki bütüncül iş birliği modeli, hem yenilikçi ürün geliştirme süreçlerini desteklemekte hem de helikopter teknolojilerinde uzmanlaşmış insan kaynağının sistematik biçimde büyütülmesini mümkün kılmaktadır. Rüzgâr tünelleri, yapısal test merkezleri ve uçuşa elverişlilik altyapılarının millileştirilmesi, teknik bağımsızlığın temelini oluştururken; kritik alt sistemlerin yerli üretimi ve ömür devri boyunca yurt içi bakım-onarım kapasitesinin geliştirilmesi, sektörün operasyonel sürdürülebilirliğini artırmaktadır. Savunma sanayii alanında yürütülen bütünsel geliştirme ve modernizasyon programlarının bir sonucu olarak, 2026 yılı itibarıyla yerli üretim oranının %83 seviyesine ulaşması öngörülmektedir. Aynı dönemde, sektörün havacılık ve savunma ihracatının yaklaşık 8 milyar dolara yükselmesi, toplam cironun 20 milyar dolar civarında gerçekleşmesi ve istihdamın 120 bin kişiye yaklaşması beklenmektedir. Bu göstergeler, Türkiye’nin savunma sanayiinde hem üretim kapasitesini hem de uluslararası rekabet gücünü artırmaya yönelik stratejik hedeflerini yansıtmaktadır.
Sürdürülebilir bir savunma sanayii perspektifi, yenilikçi teknolojiyi uzun dönemli üretim planlamasıyla birleştiren dengeli bir yaklaşımın kurumsallaşmasına bağlıdır. Bu yaklaşım, Türkiye’nin uluslararası pazarda rekabetçi konumunu pekiştirirken, ulusal güvenlik mimarisinin dayanıklılığını ve özerkliğini de güçlendirmektedir. Türkiye’nin savunma sanayiine ilişkin bütüncül gelecek vizyonu, çok alanlı teknoloji üretimini, dijital dönüşümü, nitelikli insan kaynağını ve küresel rekabetçiliği aynı stratejik çerçevede bir araya getirmektedir. Bu çerçevenin kurumsallaşması, Türkiye’nin yalnızca kendi güvenlik ihtiyaçlarını sürdürülebilir biçimde karşılamasını değil, aynı zamanda küresel savunma ekosisteminde kalıcı ve etkili bir aktör olarak güçlenmesini mümkün kılacaktır.
Üretim kapasitesi, Ar-Ge yetkinliği, kamu-özel sektör iş birlikleri ve küresel inovasyon entegrasyonunu birleştiren, dinamik, çok katmanlı ve sürdürülebilir bir stratejik çerçeve üzerine inşa edilen bu yapının geleceğe taşınması; küreselleşme, ileri teknoloji entegrasyonu ve çok sektörlü iş birliklerinin artırılmasıyla mümkün olacaktır. Böylelikle Türkiye hem ulusal güvenlik ihtiyaçlarını karşılayan hem de küresel savunma pazarında etkili bir aktör olarak konumunu güçlendiren sürdürülebilir bir savunma sanayii modelini kurabilecektir.
