Şeytanlar Cin gurubundan olma, ateşten yaratılmış, erkeklikleri, dişilikleri ve nefisleri olan bilinçli varlıklardır. Cinlerin Müslümanları olduğu gibi kâfirleri de vardır. Şeytan adı ile anılanları Müslüman olmayanlarıdır. Kur’an’da Cinlerden olma şeytanlardan başka “İnsan Şeytanları” nın varlığına dikkat çekilir:
“İşte böylece biz, her peygambere, insan ve cin şeytanlarını düşman yaptık. (Bunlar,) aldatmak için birbirlerine yaldızlı sözler fısıldarlar. Eğer Rabbin dileseydi (imtihan için izin vermeseydi), onlar bunu yapamazlardı. Öyleyse onları iftiraları ile başbaşa bırak.” (Enam, 112.)
İnsan şeytanlarının suretleri insan ve fakat ahlakları şeytan olan bu güruh da şu sıfatlara sahiptirler. Hile, hased, ve idlâl (halkı dalalete, sapıklığa iletmek) yolu ile insanları fenalığa ve Allahu teala’ya isyana teşvik ederler. Mü’minlerle alay ederler. Bunlar, dalâlet ve insanları isyana teşvik bakımından cin şeytanından daha fazla halkı dalâlete düşürücüdürler. Çünkü, cin şeytanı istiâze yani Allahu teala’ya (euzü besmele ile) sığınmakla insanın yanından kaçarlar. İnsan suretindeki şeytanlar ise, her surette görünürler ve istiaze/euzu besmele çekmekle de insanın yanından kaçmazlar. (El-Hac Muzaffer Ozak Envâr-ül- Kulub sayfa: 236) Bu bakımdam bizim bu tür insanlardan uzak durmamız gerekir.
Bu aşağı gurup cehennem ehli olup, pişmanlık duyup eğer tevbe etmezlerse kıyamet günü şeytanlarla beraber cehennem sevk olunacaklardır onların durumu Kur’an-ı kerimde şöyle anlatılır:
Ve izâ legûllezîne âmenû gâlû âmennâ, ve izâ halev ilâ şeyâTînihim, gâlû innâ meakum, innemâ nahnu mustehziûn(mustehziûne). Allâhu yestehziu bihim ve yemudduhum fî Tuğyânihim ya’mehûn(ya’mehûne). (Bakara 2/14-15)
“Onlar imân edenlere rastladıkları zaman «inandık» derler. Şeytanlarıyla başbaşa kaldıkları zaman : «Doğrusu biz sizinle beraberiz. Biz ancak (o mü’minlerle) alay edicileriz,» derler”; “(Asıl) Allah onlarla alay eder ve taşkınlıkları içinde serserice dolaşmalarına mühlet verir.” (Bakara 2/14-15)
Elmalılı Hamdi Yazır Enam suresi 112. ayetin tefsirinde şu görüşlere yer verir:
“-Ey Muhammed! Böyle, yani her ümmete amellerini süslediğimiz gibi, yahut sana onları düşman kıldığımız gibi her peygambere de insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık. Sevgi ve ülfeti veren Allah olduğu gibi, düşmanlık ve nefreti veren, dostu d o st, düşmanı düşman yapan da Allah’tır. Ve düşmanı bulunmak, peygamberler arasında yalnız sana özgü değil, hepsinde cereyan eden bir kuraldır. İnsan ve cin şeytanları her peygambere düşman olagelmiştir. “İnsan ve cin şeytanları” tamlamasının, “beyaniyye” veya “lamiyye” olması hakkında iki görüş vardır: Beyaniyye olduğuna göre, “insandan olan şeytanlar ve cinden olan şeytanlar” demek olur. Ve şeytanların bir kısmının insan cinsinden, bir kısmının da cin cinsinden olduğu anlaşılır. Lamiyye olduğuna göre de “insanlara mahsus”, yani insanlara musallat, insan aldatmaya mahsus şeytanlar; “cinne mahsus”, cinnîleri aldatmaya mahsus şeytanlar demek olur. Ve bu şekilde şeytanın, ne insan, ne cin değil, üçüncü bir cins olduğu ve fakat bir kısmını insana, bir kısmı d a cinne musallat olmak üzere iki çeşidi bulunduğu anlaşılır. İkrime, Dahhâk, Süddî, Kelbî gibi bazı tefsirciler izâfetin lamiyye olması ve başkalık ifade etmesi asıl olduğundan dolayı, şeytanların insan ve cinden başka bir cins ve hepsinin İblis’in çocukları olduğuna kâni olmuşlardır. Fakat İbnü Abbas’dan Ata, Mücâhid, Hasen ve Katâde beyaniyye izâfeti tercih ederek demişlerdir ki, şeytan, insan ve cinden herhangi bir isyancı ve inatçıdır. Yani gerek insan ve gerek cinden olsun serkeş, kibirli, fitneci, in a tçı, ele avuca sığmaz, kaypak, yola gelmez olanların hepsine şeytan denilir. (Bakara sûresi 14.âyetin tefsirine bkz.) Adı geçenler demişlerdir ki, cinden de şeytanlar vardır, insanlardan da şeytanlar vardır. Ve cinden olan şeytan mümini aldatmaktan aciz kalınca inatçı bir insana, yani bir insan şeytanına gider ve mümini aldatmaya teşvik eder. Ve böyle insanlardan şeytanlar bulunduğuna şunu delil göstermişlerdir: “Hz. Peygamber (s.a.v.) Ebu Zer (r.a)’e: ‘Cin ve insan şeytanlarından Allah’a sığındın mı?’ buyurmuştu. Ebu Zer: ‘İnsanın da şeytanları var mıdır?’ dedi. ‘Evet onlar, cin şeytanlarından daha şerlidir’ buyurdu.” (ENAM 112-113, Elmalılı tefsiri; Ayrıca Bak İbni Kesir, Enam 112. ayetin tefsiri) Tefsircilerin insan şeytanlarının varlığı konusunda fikir ayrılığı yoktur.
SON
DAKİKA
