Agah Bıyıkoğlu

LOZAN'IN 100. YILI

Agah Bıyıkoğlu

Genel sekreter M. Massgli yürüdü, İsmet Paşa’nın önünde eğildi saygıyla: “Buyurunuz efendim, önce zat-ı devletiniz imza edeceksiniz.”
Kalktı yerinden İsmet Paşa; vakur bir şekilde süzdü salonu bir uçtan bir uca… Üç yıl önce Sadrazam Damat Ferit Paşa ve yanındaki delegeler, 10 Ağustos 1920’da Sevr Antlaşması’nı yani Türk ulusunun idam fermanını imzalamışlardı…
Şimdi Türk İstiklâl Savaşı’nın Batı Cephesi Komutanı, Mudanya Ateşkes Anlaşması’nın diplomatı ve Yeni Türk Devleti’nin otuz dokuz yaşındaki Dışişleri Bakanı İsmet Paşa, cebinden altın bir dolmakalem çıkardı; bu kalemi M. Kemal Paşa vermişti anlaşmayı imzalaması için…
Daha düne kadar Avrupa’nın “Hasta adam” dediği “yarı sömürge” gördüğü ülkenin onurlu bir devlet adamı, imzaladı Lozan Barış Anlaşmasını. Tarih: 24 Temmuz 1923 Salı saat 15.09…
Yeni Türk Devletinin delegeleri de imzaladılar anlaşmayı; yedi dakika sürdü imza işi…
Tam bağımsız Türkiye kaydedildi tarih sayfalarına
Ta ilkokul sıralarında duymuştur Lozan’ın adını benim kuşağımın… “Atatürk” demekti çünkü Lozan… Bağımsızlık demekti kapitülasyonların kaldırılması demekti, yıllardır Türk milletinin elini kolunu bağlayan yabancı şirketlerin ekonomik ve siyasi zincirlerini parçalamaktı…
Yüz yıl geçti aradan …”Bu anlaşmanın içeriği, maddeleri ve bunu imzalayanlar hakkında olmadıkpolemik yapılan bir başka anlaşma yoktur tarihte… Katerina-Baltacı Mehmet Paşa arasındaki anlaşma bile gölgede kalır bunun yanında…
“Lozan zafer mi hezimet mi?” “Yüz yıl sonra açıklanacak Lozan’ın gizli maddeleri” gibi safsatları duyduğumda İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türkoloji bölümü öğrencisiydim… Bugünlere kadar sürdü bu uydurmalar, iftiralar… Laik Cumhuriyet, Atatürk ve İnönü karşıtları tarafından sürdürüldü bu çirkin kampanya… Öyle ki bunların öncülerinden fesli bir zat “Keşke Yunan kazansaydı” diyecek kadar ileri gitmişti…
Eh yüz yıl geçti görelim bakalım şu gizli maddeleriiiiii…
Yahu “İstanbul, Osmanlı devletinin başkenti olarak kalmaya devam edecektir.”
– Eğer Osmanlı devleti İtilaf devletlerini sunmuş olduğu Sevr antlaşmasına uymazsa İtilaf devletleri İstanbul’u Osmanlı devletinin elinden alacaktır.-
– Batı Anadolu ve Doğu Trakya, Yunanistan’a bırakılacaktır.- Ege adalarının hepsi Yunanistan’a verilecek.- Rodos ve 12 Ada ise İtalya devletine bırakılacaktır.- Osmanlı imparatorluğunun Doğu Anadolu bölgesinde bir Ermeni devleti kurulacaktır.- Irak ve Musul İngiltere’ye bırakılacaktır.
-Boğazlar bütün devletlere açık bırakılacak. Savaş esnasında dahi savaş gemileri boğazdan geçirilecek. Boğazları kontrol eden bir komisyon kurulacak ve bu komisyonda Türk üye yer alamayacaktır.- Azınlıklar kendi okullarını açabilecektir.
– Kapitülasyonlar devam edecek.- Batı Anadolu İtalya’ya ait olacaktır.- Hicaz bağımsız bir devlet olacaktır.” maddeleri dayatılan SERV Anlaşması hezimet olmayacak da “Emperyalist güçlerin dayattığı SERV’i, bu hain belgeyi yırtıp atan, laik, bağımsız çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkmayı hedefleyen Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasına yol açan, bugünkü sınırlarımızı çizen. ”mahalle mekteplerinde ve medreselerdeki ezberci eğitime” son veren, okuma yazma oranını %2’lerden kısa sürede çok yukarılara çeken, kız çocuklarımızı okulla buluşturan, eğitim birliğini sağlayan özetle, ülkemizin geri kalmasına yol açan kurumların kapatılmasına, devletimizi ve milletimizi ileri götürecek kurumların açılmasına yol veren Lozan Anlaşması mı hezimet? (24 Temmuz 1923)
Yüz yıldır varlığın koruyan başka bir anlaşma var mı bilmiyorum ama Lozan duruyor bütün görkemiyle
Bundan âlâ zafer mi olur…

Yazarın Diğer Yazıları