Türkiye’de çok gündeme gelmese de dijital kumar olgusu, ailelerin ve bireylerin karşılaştıkları ve kendi başlarına aşamaz duruma geldikleri temel bir sorun hâline geldi. Dijital kumar girdabına düşen aile ve bireyler, konunun bir “sorun” olarak algılanmasından itibaren çıkış yolu arıyor. Bu konuda Yeşilay Danışmanlık Merkezleri başvuru sahiplerine yardımcı oluyor, gereken desteği vererek dijital kumar bağımlılığı ortadan kaldırmaya, bu bağımlılığın meydana getirdiği tahribatı tamir etmeye gayret gösteriyor. Yeşilay Danışmanlık Merkezleri, genel itibariyle bağımlılıkla mücadele konusunda başarılı oluyor.
Dijital kumar bağımlılığının erken fark edilmesi, ocakların sönmesinin önüne geçiyor. Ancak bu bağımlılık geç fark edilirse toparlanması daha zor oluyor.
Burada uzun süredir aklımda olan konuyu da sizlerle paylaşmak isterim:
“Gençlerimizi ve yetişkinlerimizi dijital kumar bağımlılığından korumalıyız” cümlesinin gereklerini tam olarak yerine getiriyor muyuz?
Meselâ, Türkiye’de en çok takip edilen spor olan futbolda, Süper Lig ve 1’inci Lig’den sonra gelen 2 ve 3’üncü Ligler’in isim sponsoru, bir bahis şirketi.
Voleybolda en üst kadınlar liginin sponsorlarından biri bahis şirketi.
Futbolun İstanbul’daki 3 büyüklerinin sponsorları arasında yine bahis şirketleri bulunuyor.
Türkiye Futbol Federasyonu’nun resmi bahis sponsoru bulunuyor…
Bunlara ek olarak gözden kaçmasın:
Afyonkarahisar’da Cumhurbaşkanlığı himayesinde 2025 yılında düzenlenen Dünya Motokros Şampiyonası ve Motofest’te en dikkat çekici stantlardan birisi, yine bahis şirketine aitti. Bu bahis şirketi standındaki görevliler, festival alanına gelenlerle birebir sohbet edip “Uygulamamızı indirin, 100 liralık kupon oynayın, çark döndürerek çekilişimize katılın” diyordu. Çarkın döndürüldüğü çekilişte ise özellikle gençlerin dikkatini çekecek birçok hediye bulunuyordu.
Kısaca şunu diyorum:
Biz bir taraftan dijital kumardan koruma amacıyla söylemler geliştirirken bir taraftan en görünen, en takip edilen, en özendirilen yerlerde, mekanlarda, görsellerde bahis şirketlerini öne çıkarıyoruz. Dijital kumarın, önce yasal bahisle başladığı; yasal bahisteki para kazanma oranlarının yetmemeye başlamasının ardından yasadışı bahis işlemlerinin gündeme geldiğini sürekli hatırlamamız gerekiyor.
Ben, kendi kendime bunları düşünürken, Türkiye’de sivil toplum yaklaşımına yeni bir soluk getiren Enstitü Sosyal’in “Türkiye’de Dijital Kumar: Görünüm, Dinamikler ve Mücadele Stratejileri” isimli raporunu yayınladığını gördüm. Nursen Tekgöz, Yiğit Çelik Adnan Veysel Ertemel’in hazırladığı rapor, aslında sorunun kaynağını ve çözüm yollarını da bizlere sunuyor.
Enstitü Sosyal’in İcra Kurulu Üyeleri arasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kızı Dr. Esra Albayrak da bulunuyor. Bu bağlantı dolayısıyla raporun tarafsızlığını sorgulamak isteyenler, raporun tamamını incelediğinde önemli bilgi ve bulgularla karşılaşacaktır.
Sizinle, “Türkiye’de Dijital Kumar: Görünüm, Dinamikler ve Mücadele Stratejileri” raporunun bazı bölümlerini paylaşmak istiyorum:
“Araştırma verileri, dijital kumarın bireysel bütçe sınırlarını aşarak hanehalkı ekonomisi ve finansal sürdürülebilirlik üzerinde yapısal hasarlar oluşturduğunu teyit etmektedir. Kira, eğitim ve sağlık gibi temel yaşam standartlarını korumaya yönelik kaynaklar, bu süreçte dijital kanallar üzerinden kontrolsüz bir harcama kalemine dönüşmektedir. Özellikle ekonomik daralma dönemlerinde bir finansal çıkış yolu veya ek gelir kapısı olarak kodlanan bu davranış, mevcut krizi derinleştiren bir sarmal hâlini almaktadır. Resmî finansal kanalların tıkanması durumunda kişiler varlık tasfiyesi, kayıt dışı borçlanma ağları ve yüksek riskli finansman yöntemlerine yönelmektedir. Dolayısıyla süreç, kişinin ve ailesinin ekonomik güvenliğini ve toplumun finansal direncini tehdit eden sistemik bir risk faktörü olarak somutlaşmaktadır. Finansal istikrarı korumak ve kayıt dışı para akışını önlemek adına, dijital ödeme ağlarındaki işlem trafiğinin yapay zekâ destekli algoritmalarla izlenmesi, riskli işlemlerin sınırlandırılması ve toplum genelinde finansal risk okuryazarlığı ve finansal stres yönetimi programlarının yaygınlaştırılması öncelikli bir gerekliliktir.”
…
“Politika Geliştirme Grupları; erişim denetiminin yanı sıra erken uyarı sistemleri, büyük veri analitiğine dayalı izleme, finansal okuryazarlık ve psikososyal uyum modüllerini kapsayan Çok Katmanlı Ulusal Eylem Planı’nın hayata geçirilmesini stratejik bir gereklilik olarak değerlendirmektedir. Dijital kumarla mücadelede kalıcı ve yapısal bir başarı sağlamak adına, kurumlar arası eş güdümü (koordinasyonu) merkeze alan, aile odaklı koruma kalkanı, proaktif dijital risk yönetimi ve sosyoekonomik destek mekanizmalarını bütünleştiren Ulusal Strateji Belgesi’nin oluşturulması elzemdir.”
…
“Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri, dijital kumarın finansal etkilerinin bireysel
sınırları aşarak hane içi düzeni ve sosyal ilişkileri doğrudan etkilemesidir. Borçlanma,
gelir kaybı ve ekonomik güvensizlik, kumar davranışını besleyen bir unsur olmanın
yanı sıra, aile içi gerilimleri ve gizlilik pratiklerini de artırmaktadır. Bu durum,
dijital kumarın sadece kişiyle sınırlı olmayan, ailenin ve yakın çevrenin de dâhil olduğu
çok katmanlı bir kriz alanı yarattığını ortaya koymaktadır.”
…
“Spor kulüpleri ve yayıncı kuruluşların bahis siteleriyle gerçekleştirdiği sponsorluk anlaşmaları, şeffaflık ve toplumsal sorumluluk ilkeleri doğrultusunda etik denetime tabi tutulmalıdır. Böylece spor ve eğlence sektörleri üzerinden dolaylı biçimde yürüyen teşvik mekanizmaları sınırlandırılacaktır. Dolaylı kumar teşviki kavramı mevzuatta açık biçimde tanımlanmalı; reklam, promosyon ve marka ortaklığı stratejileri bu kapsamda
değerlendirilmelidir. Bu tanım, özellikle sosyal medya ve dijital oyun alanlarında denetim kapasitesini artıracaktır.”
…
“Dijital kumar davranışları, ülkelerin sosyokültürel yapıları, toplumsal değerleri ve normatif çerçeveleriyle yakından ilişkilidir. Türkiye’de toplumsal ve dinî hassasiyetler, kumar olgusuna karşı genellikle doğal bir direnç oluşturmakta; buna karşın benzer içerikler oyun, tahmin ya da bahis gibi farklı adlarla dolaşıma girebilmektedir. Bu adlandırmalar, riskli dijital içeriklerin toplum içinde daha kolay yayılmasına ve fark edilmesinin güçleşmesine yol açabilmektedir.”
