Afyonkarahisar Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Mühsürler’in çabası, Afyonkarahisar Ticaret Borsası’nın Başkan Danışmanı Yılmaz Göktaş, Genel Sekreteri İsmail Öztürk ve tüm ATB personelinin titiz çalışmasıyla Afyonkarahisar büyük bir başarıya imza attı. İki gün arayla Afyon Pastırması ve Afyon Sucuğu, Avrupa Birliği Coğrafi İşaret Tescili alarak yıllardır basın-yayın kuruluşları aracılığıyla körüklenen “Afyon Sucuğu mu, Kayseri Sucuğu mu” tartışmasında da büyük bir gol atmış oldu. Afyon’un bu başarısı Kayserili anlı şanlı başkanları bile tedirgin etti. Halbuki mesela Kayserispor, Avrupa’da bir kupa kazansa biz Afyonlu olarak gururlanmayacak mıydık?
Afyon Pastırması ve Afyon Sucuğu’nun bu büyük başarısından sonra tebrik mesajları yayımlandı. Tebrik mesajları arasında Özener Patent Yönetim Kurulu Başkanı, Geleneksel Ürünler ve Coğrafi İşaretler Derneği (GÜCİSDER) Yönetim Kurulu Başkanı, Sınai Mülkiyet Hakları Danışmanı Huriye Özener’in paylaşımı da yer alıyordu. Özener, Afyonkarahisar Ticaret Borsası’nın Avrupa Birliği Coğrafi İşaret Tescili yolculuğunda yazışmaları yapan, konuyu takip eden kişiydi. Dolayısıyla başarıda O’nun da payı olduğu için açıklaması (paylaşımı) tabii ki haber değeri taşıyordu. Biz de Huriye Özener’in mesajını bir şerh koyarak yayınlamıştık.
O şerh şuydu: Özener, Afyon Pastırması ve Afyon Sucuğu’nun Türkiye’deki Coğrafi İşaret Tescili’nin Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından alındığı dönem ATSO Yönetim Kurulu Başkanı’nı Hüsnü Serteser, ATSO Genel Sekreteri’ni Ali Şenol olarak yazmıştı. O dönemin Yönetim Kurulu Başkanı’nın Melih Yurter olduğunu biliyordum, ama Genel Sekreter’in kim olduğunu çıkaramamıştım.
Ben de ATSO’nun önceki Genel Sekreteri Av. Süleyman Uğur Ünsoy’a konuyu sordum, Ünsoy o dönem Davut Yılmaz’ın Genel Sekreter olduğunu belirtti. Ünsoy, “Coğrafi İşaretler konusunda haber yapmak, yazı yazmak istersen İsmail Akgül ve Zafer Şenel ile görüşmeni öneririm. O dönem ortaktık, Afyonkarahisar’da Coğrafi İşaret fikrini geliştiren bu iki isimdir. Çok faydalı olur” dedi.
Avukat ve Arabulucu İsmail Akgül ile daha önceden tanışıklığım olduğu için kendisine ulaştım. Akgül, kendi yoğun programları arasında bana vakit ayırdı. Bu nedenle müteşekkirim.
Gelin, Afyonkarahisar’ın Coğrafi İşaretler ile ilgili yolculuğunun ilk tanığının anlattıklarına bakalım:
“Ben 2002 yılında Afyonkarahisar’da ilk kez marka vekilliği alanlar arasındayım. O zaman Av. Zafer Şenel ile birlikte çalışıyorduk. Aynı zamanda Milliyetçi Hareket Partisi’nden Afyonkarahisar Belediye Meclisi Üyesi’ydim. Marka vekili olunca Afyonkarahisar’ın değerlerinin markalaşması için neler yapabiliriz diye düşündüm. O dönem Coğrafi İşaret tanımı günümüzdeki kadar yaygın değildi. Biz Afyonkarahisar ile özdeşleşen, Afyon denilince akla gelen ürünlerin Coğrafi İşaret tescili alınmasının, ulusal anlamda büyük bir hamle olacağını düşündük. Konuyu dönemin Belediye Başkanı Hayrettin Barut’a açtım. O dönem Belediye sıkıntı içindeydi. Çünkü 1999’da iktidar partisinin Belediyesi idi, 2002’nin Kasım ayından sonra muhalefet partisinin Belediyesi hâline geldi. Dolayısıyla Belediye’nin moral gücü bu konu için yeterli değildi. Ben de Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası’na bu konu için başvurmayı uygun gördüm. Dönemin Genel Sekreteri Davut Yılmaz ile görüştüm, ancak bir süre geri bildirim alamadım. Rahmetli Recai Yumuturuğ ile bir sohbet sırasında Coğrafi İşaretlerin öneminden bahsettim. Bu sohbetimizden kısa bir süre sonra ATSO Genel Sekreteri Davut Yılmaz beni aradı. Yönetim Kurulu Başkanı Melih Yurter’in bizimle görüşmek istediğini söyledi. Zafer Şenel ile ben ATSO Yönetim Kurulu’na sunum yaptık. Biz birçok ürünü listelemiştik. Neticede Afyon Sucuğu, Afyon Pastırması, Afyon Kaymağı ve Afyon Mermeri’nin Coğrafi İşaret tescilinin alınmasına karar verdik.
Bu 4 ürünün reçetesinin yazılması gerekti. Afyon Mermeri ve Afyon Kaymağı konusunda sorun yaşamadık, Afyon Pastırması’na da aşağı yukarı kotardık. Ama Afyon Sucuğu konusunda epeyi zorlandık. Çünkü Afyon’un üretimdeki farklılığını ortaya koyacak, gelenekselliği de kapsayacak bir çalışma yapmak zorundaydık. Bu noktada sanki kendim üretecekmişim gibi sucuk yapımı araştırmasına giriştim. 2009’dan bu yana Afyonkarahisar Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı olan Mehmet Mühsürler Başkan ile istişare ettik. Sağ olsun çok yardımcı oldu. Ayrıca Afyon Kocatepe Üniversitesi’nden şimdi Prof. Dr. olan Mustafa Tekerli Hoca ile oturup uzun uzun çalıştık. Sonunda Afyonkarahisar’a özgü bir Afyon Sucuğu reçetesi çıkardık. Afyonkarahisar’ın Coğrafi İşaret yolculuğunda yer almaktan gurur duyuyorum.”
YILLIK KULLANIM BEDELİ 76 BİN LİRA
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, özellikle 2006-2007’den sonra Türkiye genelinde adeta Coğrafi İşaret seferberliği başlattı. TOBB’a bağlı 365 Oda ve Borsa, yerel ürünlerin Türkiye ve Avrupa Birliği sahnesinde Coğrafi İşaret tescili olmasını çok önemsiyor. TOBB, Coğrafi İşaret meselesini geleneğin sürdürülmesi, küresel rekabet koşullarında ürünlerin marka değerinin artması olarak yorumluyor. Bu bağlamda alınan Coğrafi İşaret tescili ile ilgili etiketlerin kullanılması sayesinde firmalar kendi kulvarlarında öne geçiyor.
Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası, Coğrafi İşaret tescili aldığı ürünlerin Coğrafi İşaret Etiket fiyatını Meclis kararıyla belirliyor. Meclis’te aslında çoğunluğun aldığı karar geçerli oluyor.
ATSO’nun Coğrafi İşaret Kullanımı Yıllık Sözleşmesi için “uygun” gördüğü bedel 76 bin lira.
Oda ve Borsalar’ın genelinde Cİ Etiketi kullanım bedeli simgesel ücretlerle belirlenirken, bazı Oda ve Borsalar bu konuda ücret bile almazken ATSO’nun 76 bin TL’yi hangi hesaplamaya göre belirlediği meçhul.
“Benim verdiğim etiketi kullanarak milyonlar kazanacaklar. Bu bedel az bile. Coğrafi İşaret etiketi kullanmak isteyen bedelini ödemek zorunda” diye bir anlayış varsa bu memleketin esnafına da sanayicisine vay hâline…
Bu konuda sıkı bir denetim yapılmalı ve denetimden geçen (belirlenen reçeteye uygun üretim yapan) firmalara Cİ Etiketi simgesel bir bedelle verilmeli.
Aksi takdirde sucuk memleketi diye övündüğümüz Afyonkarahisar’da Afyon Sucuğu’nun Cİ Etiketi’ni kullanan hepi topu 3 firmayı zor buluruz… (Türk Patent ve Marka Kurumu bilgisidir).
