12 Haziran 2011 seçimleri sırasında, 2023 yılında Türkiye’nin ihracatının 500 milyar doları bulacağı belirtiliyordu. Afyonkarahisar açıklanan hedef ise önce 7 milyar dolar olarak belirlendi, sonra sanayicilerin “Bu rakam uçuk” itirazlarıyla 1 milyar dolara çekildi.
Afyonkarahisar’ın ihracatının 1 milyar dolara çıkması için uzay yan sanayii, ıtri ve aromatik bitkiler yetiştiriciliği ve seracılığın gelişmesi gerektiği belirtilmişti.
2013 yılında Afyonkarahisar’a gelen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, kent hakkındaki görüşlerini umutla dile getirmiş ve şöyle demişti:
“Afyon ihracatını 2002’de 55 milyondan, 2012’de 314 milyon dolara çıkarmış. İhracatı 1 milyar dolara çıkarmak lazım. Afyon bunu yapar mı, yapar… Bakın, Allah Afyon’a müthiş bir kaynak vermiş. 9.3 milyar dolarlık dünya mermer ihracatının yüzde 1,2’sini Afyon tek başına yapıyor. Sektörün 2023’te 25 milyar dolara çıkması bekleniyor. Afyon payını yüzde 2’ye çıkarsa, 500 milyon dolar mermerden kasada. Size bir sektör daha örnek göstereyim. Aranızda yumurtacı vardır. Müthiş atılım yaptınız. Ama sadece Irak’a satıyorsunuz. Geçen yıl Irak’a 40 milyon dolarlık yumurta satmışsınız. 10 tane daha böyle Pazar bulursak, hedef tutturduk. Bir de tabi turizm var. Termal turizm cennetisiniz ama yeterince turist yok. Geçen sene 154 bin turist gelmiş. Bunların çoğu da gurbetçi. Turist sayısını 500 bine çıkarmamız lazım. Bakın daha et ürünlerine, tarıma girmedik bile. Yapmamız gereken afyon ekonomisinin önümüzdeki 4 yıldaki patronları olarak bu hedeflere kilitlenmek.”
Fakat “piyasa” gerçekleri, bu kadar umut vermiyor.
2015’in ilk yarısında Türkiye’nin genel ihracatına benzer bir şekilde Afyonkarahisar’ın ihracatı da azaldı. Afyonkarahisarlı firmaların Afyonkarahisar’ın Haziran ayı ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29,5 düşüşle 20 milyon 348 bin dolar oldu. Yılın ilk yarısında ihracat 2014 yılına göre yüzde 16,6 düşüşle 156 milyon 865 bin dolara geriledi. Bu veriler, Afyonkarahisar’ın ihracatının en iyi ihtimalle 2014 yılı ile aynı olacağına, yani 350 milyon dolar civarında ihracatın gerçekleşeceğine dair ipucu veriyor.
Oysa 1 milyar dolar hedefine ulaşmak için ihracatın her yıl artması gerekiyor. “Afyon kayıtlı” ihraç malları ile 450 milyon doları bulan rakamın, 1 milyar dolar vaadine yaklaşmak için 2015 yılında 500 milyon doları geçmesi gerekiyor.
Şimdilik istatistiklerin sunduğu görüntü, ihracat hedeflerinden sapma olduğu yönünde.
İHRACATTAKİ SORUNLAR NELER?
İhracat, ticaretin “kusursuz” ya da “sorunsuz” bir kalemi değil. Yaşanan sıkıntıları şöyle özetleyebiliriz:
-Şirketlerin ihracat elemanları yok. Afyonkarahisar’da 1 ya da 2 firmada, dış ilişkileri yönetecek eleman istihdam ediliyor.
-Belli bir doyuma ulaşmış şirketlerin, “Yeni pazarlar bulma” gibi bir hevesi yok. “Bende olan, bana yeter” anlayışı hüküm sürüyor.
-Aile şirketlerinin yeni nesil yöneticileri, babaları ya da dedeleri kadar girişken değil. Risk almaktan çekinenler var.
-Yeni pazarlar için o pazarların dilini konuşan eleman ihtiyacı var. Artık yaygınlaşan İngilizceyi bilen kişiler bile zor bulunurken, Çince, Afrika dilleri, İskandinav dilleri, Rusça gibi lisanlara hâkim kişiler Afyonkarahisar’da çalışmıyor.
-İhracat ile ilgili yeni gelişmeler ve talepler, Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından muhataplarına duyuruluyor. Duyurular, çoğu şirket tarafından dikkate alınmıyor.
-Afyonkarahisar’ın ihracatı mermer ve yumurtaya sıkışmış durumda. 2011’de söylendiği gibi uzay yan sanayii kurulmadı. Yeni bir ihracat rüzgârı estirecek kuvvet yok.
-Yumurtada birlikler dağılmaya başladı. Farklı oluşumlar vasıtasıyla ihracat, birlikte yapılan ihracattan düşük.
-Dış ticaret, dış politika ile doğrudan ilgili hâle geldi. Sadece Türkiye’nin konumunu değil, diğer ülkelerin birbirileriyle ilişkisini de takip etmek gerekiyor. Dünyada çıkan siyasi krizleri, Afyonkarahisarlı ve Türk üreticilerin takip etmesi, “krizlerin fırsata dönüştürülmesi” için imkân sağlayacak.
-Özellikle yeni pazar olma ihtimali bulunan ülkelere, üreticiler yüksek fiyat teklifi sunuyor. Yeni pazar olması an meselesi olan ülkelerin, bu yüksek fiyatlardan gözü korkuyor.
